Кіріспе

"Әкемнің даңқы" романы – Марсель Пагнольдің 1957 жылы жазылған автобиографиялық романы. Оның жалғасы – "Анамның қамалы". Бұл Пагнольдің "Балалық шақ естеліктері" сериясының төрт кітабының біріншісі. Роман бойынша 1990 жылы Ив Роберт режиссерлік еткен фильм де түсірілген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Пагноль өзінің отбасы және жас кезі туралы поэтикалық роман жазады, бұл сөзбе-сөз автобиография емес. Ол екі ата-анасы – Жозеф пен Августинаның оқиғаларымен және 1895 жылы Прованс тауларындағы Аубань деген шағын қалаға олардың алғашқы баласы ретінде келгенімен басталады. Сол жердегі мектеп мұғалімі, бейтарап және социалистік көзқарастағы Жозеф, Марсель қаласында жақсы жұмыс табады. Мұнда оның анасының қарындасы Розаға консервативті және католик Жюльс әуес болады, соңынан олар үйленеді. Екеуі бір-бірімен пікір келіспесе де, ағайындылардың арасындағы қарым-қатынас жақсы болады. 1904 жылы олар Ла-Трейль ауылының шетіндегі шалғайдағы шаруа үйін жалға алып, жазды екі отбасы бірге өткізіп, ауыл өмірінің қарапайым қуанышын сезінуге келіседі. Тау жолдарымен ұзақ сапардан кейін, мүліктерін есекке тиеп, жас Марсель үшін бұл жер – жер бетіндегі жұмаққа айналады. Ол бірден жабайы табиғатқа, ерекше өсімдіктерге және көптеген жануарларға ғашық болады. Ол кішкентай інісі Полмен бірге төбелерде ойнап күндерін өткізеді, ал әкесі мен ағасы маңызды мәселелермен айналысады. Аң ауру маусымы жақындап келеді, енді олар қалалық зиялылар емес, нағыз ауыл тұрғындары болғандықтан, аң іздеу үшін мылтықпен шығуы керек. Жозеф өмірінде ешқашан қару қолданбаған, сондықтан Жюль үшін білімсіз мұғалімге осы өнердің қыр-сырын үйрету үлкен ләззат. Қаруды қолдануды үйренуден бөлек, Жозеф түрлі аңдарды қалай аулауды, әсіресе жергілікті құстардың ең қиын және құндысын қалай аулауды үйренуі керек. Бұл – тау бөденесі, оның құйрық қауырсынынан да аз адам атып алады. Күні келгенде, екеуі жолға шығады, ал жас Марсель оларды тыңдамай, ізінен ереді, себебі ол ұялшақ әкесінің дауыс көтеріп сөйлейтін ағасынан ұялатындай боларын қаудайды. Көрінбеуге тырысып, бала адамсыз тауларда адасып қалады, бірнеше сағаттан кейін ол екі оқ атылғанын естиді. Аспаннан оның аяқтарына екі тау бөденесі құлап түседі. Әкесі күні бойы атып алған жалғыз құс осы еді, ол екі оқпен де атып түсірген. Ертесі күні Жозеф ауылға барып, сауда жасауға кетеді және екі өлексені белбеуіне байлайды. Оның бұл керемет ісіне бүкіл қауым таңғалады, ал дін қызметкері одан да әсерленіп, Жозефтің дінге қарсы көзқарасын жеңіп, үйіне шапқаннан кейін камерасын алып келіп, осы тарихи сәтті түсіргісі келеді.