Дуббо қаласын алғашқы қоныстандырушы Роберт Венур Дулхунти
Robert Dulhunty
Дуббо қаласының алғашқы тұрғыны Роберт Венур Дулхунти (1803-1853) туралы ақпарат. Ұлыбританиядан келген иммигрант, тарихы, тегі және Австралиядағы өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роберт Венур Дулханти (1803 – 30 желтоқсан 1853) ең алдымен Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының ауылдық аймағында қазіргі Дуббо қаласына тұрақты ақ адам қоныс аударушы ретінде танылады.
Robert Venour Dulhunty (1803 – 30 December 1853) is chiefly remembered as being the first permanent white settler of what has since become the City of Dubbo, in the rural heartland of the Australian state of New South Wales.
Ерте өмір
Роберт Венур Дуланти 1803 жылы Англияның Девон графтығындағы Пейнгтон қалашығында доктор Джон Дуланти мен Джейн Смит отбасында дүниеге келді. Джейн Батыс Англиядан шыққан, ал Джонның әулеті ирланд текті. Оның тегінің бастапқы гаэль тіліндегі түрі О'Дулчаоинтиг болған, ал оның ата-бабалары Ирландияның Манстер провинциясындағы О'Карролл руына жатқан.
Robert Venour Dulhunty was born in the coastal township of Paignton, Devon, England, in 1803, to Dr John Dulhunty and Jane Smith. Jane was from West Country English stock and John's lineage was Irish in origin. The original Gaelic form of the name was O'Dulchaointigh and his forebears belonged to a sept of the O'Carroll clan situated in the province of Munster, Ireland.
Сиднейге келу және алғашқы іс-әрекеттер
21 жасында Роберт Дулханти «Гилдфорд» кемесімен Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясына еркін қоныс аударушы ретінде келді. Оның келген күні – 1824 жылдың 5 наурызы. Англиядан келген сапарында ол ағасы Лоренс Вэнс Дулантимен бірге болды. Лоренс – өткір ойлы, бірақ Робертке қарағанда мінезі жағынан кемтар білікті геодезияшы. Дульханти келген кезде Сиднейдің жасы 36-ға толыпты. Қала әлі де көбінесе жазалау орындасы болып саналды және сол кездегі Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы сэр Томас Брисбеннің демократиялық емес басқаруында жұмыс істеді. Жаңа Оңтүстік Уэльстің экономикасы негізінен қой шаруашылығына, басқа да мал өндірісіне және түрлі дақылдарды өсіруге құрылды. Сонымен қатар, кит аулау және теңіз түлендерін аулау арқылы да қосымша кіріс түсті. Инфрақұрылымдық жобалар Ұлыбритания үкіметі және жергілікті салықтардан түсетін кірістер есебінен қаржыландырылды, оның ішінде алкогольдік ішімдіктерге, темекіге және импортталған тауарлардың кең ауқымына салынатын кедендік және акциздік салықтар да бар еді. Колонияда білікті шеберлердің саны салыстырмалы түрде аз болғандықтан, жолдар, суарналар, көпірлер, кемежайлар мен бекіністер, сондай-ақ барлық қоғамдық ғимараттар сияқты қажетті құрылыстарды салу үшін сотталғандардан құралған жұмысшы бригадалары пайдаланылды. Олардың ең сенімділері жеке жер иелеріне ауыл шаруашылығы жұмыстарына, мал бағуға немесе үй шаруашылығына жұмыс істеу үшін жіберілді. 1824 жылдың 23 наурызында Роберт Дулханти Корольдік жерді иеленуге өтініш берді. Бұл колонияның ішкі аймағы жауапты азаматтарға егіншілік және мал өсіру мақсатында көбірек ашылып жатқан кезде болды. Губернатор оған бұрын таңдаған 2000 акр (сегіз шаршы километр) жерді заңды түрде берді. Сонымен қатар, Дулантиге мүліктің жұмысқа жарамды кәсіпорынға айналуына көмектесу үшін алты сотталған жұмысшы/еңбекші бөлінді. 1826 жылы Роберттің әкесі, доктор Джон Дулханти, әйелімен бірге порттың сауда және үкіметтік орталығынан батысқа қарай 12 шақырым жерде орналасқан Бервудтағы ауылдық жер учаскесіне қоныс аударды. Екі жылдан кейін доктор Дулханти Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы тарапынан полиция инспекторы лауазымына тағайындалды. Губернатор оның резиденциясы – Бервуд Хаусына қарақшылар шабуыл жасаған кезде көрсеткен сабырлы батырлығына тәнті болды. Алайда, доктор Дулхантидің денсаулығы полиция қызметіне тағайындалғаннан кейін күрт нашарлады және ол 1828 жылы Бервуд Хаусында қайтыс болды. Роберт Дулхантиге жер берілуі оның отарлық қоғамның қатарында көтерілуінің бастауын берді. 1828 жылдың 4 шілдесінде Дуланти Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының бас геодезисі сэр Томас Митчелден баспана алу туралы билет сұрады. 10 шілдеде сэр Томас оған үкімет біраз уақыттан бері баспана алу билеттерін беруді тоқтатқанын хабарлады. Дегенмен, сэр Томас алдағы жылдары Дулантидің досы болады. 1820-ші жылдардың соңында Дуланти Непеан өзенінен алыс емес Мулгоа аңғарындағы Клермонт Хаусында тұрды. 1829 мен 1833 жылдары арасында ол жақын маңдағы Пенрит қалашығынан шамамен 40 аборигенді эскорт ретінде алып, жолға шықты. Үлкен тау жотасын кесіп өтіп, Маккуарри өзенінің бойымен қазіргі Дуббоға дейін жетті. Бұл аймақ 1829 жылы саяхатшы капитан Чарльз Стюрт Маккуарри арқылы өткен кезде еуропалықтардың ешқайсысы баспаған еді. 1833 жылы геодезиялық зерттеуші Роберт Диксон Боган өзенін зерттеу үшін Дуббодан өткенде, ол Дульхантиден суару машинасы қарыз алғанын айтты. Сондықтан Дуланти 1832 жылы «Дуббо» деп атаған жерді иеленді деп есептеледі. Губернатор сэр Ральф Дарлинг 1826 жылдың 5 қыркүйегінде «орналасу шекарасы» деп аталатын аймақ құрды. Қоныс аударушыларға тек осы аймақта ғана жер алуға рұқсат етілді. 1829 жылдың 14 қазанында шығарылған үкіметтік бұйрық бойынша бекітілген қоныстану аймағы кеңейтілді, сондықтан енді «Он тоғыз округ» деп аталатын аймақ кірді. Бұл аймақтан тыс жерді иеленгендер заңды түрде «көктеп қоныстанған» деп саналды. Бұл қожалықтардың арасында Дульхантиді қоса алғанда, колонияның көптеген көрнекті азаматтары болды. 1836 жылы Дуланти Сиднейдің элиталық Австралия клубының құрылтайшы мүшесі ретінде тізілді, оның алғашқы кездесуі сол жылдың қазан айында өтті. Клубтың 86 мүшесі арасында В. К. Вентворт, сэр Джон Джеймисон, капитан Джон Пайпер, доктор Уильям Блэнд, майор Эдмунд Локкер, Джеймс Макартур, Уильям Литгоу және Джон Блэксленд сияқты көрнекті азаматтар болды.
At the age of 21, Robert Dulhunty arrived in the Colony of New South Wales as a free settler on the ship Guildford. The date of his arrival was 5 March 1824. He was accompanied on the voyage from England by his brother, Lawrence Vance Dulhunty – a qualified surveyor with a sharp mind but a much less appealing manner than Robert's. Sydney was just 36 years old at the time of the Dulhunty's arrival. It was still essentially a penal outpost operating under the decidedly non democratic control of the then Governor of NSW, Sir Thomas Brisbane. The economy of NSW was based overwhelmingly on sheep grazing, other types of livestock production and the growing of various crops – with some additional income generated through whaling and sealing. Infrastructure projects were funded by the British Government and by the revenue reaped locally from taxes, including the collection of customs and excise duties levied on alcoholic spirits, tobacco and a wide range of imported goods. The colony possessed only a comparatively small contingent of skilled artisans, so convict iron gangs were used perforce to build such necessary structures as roads, drains, bridges, wharves and fortifications, as well as public buildings of all kinds. Convicts quarried stone, too, and made bricks, felled trees and cleared paddocks. The more trustworthy of them were also assigned by the government to private landholders to work as agrarian labourers, shepherds or domestic servants. On 23 March 1824, Robert Dulhunty applied for a grant of Crown land. This was at a time when the colony's hinterland was being opened up increasingly to responsible citizens for farming and grazing purposes. The governor accordingly granted him legal title to 2000 acres (eight km2) of land which he had selected previously at Cullen Bullen. In addition, Dulhunty was allocated six convict servants/labourers who were to assist him with the task of making the property a viable enterprise. In 1826, Robert's father Dr John Dulhunty settled with his wife on a parcel of rural land at Burwood, which was situated 12 kilometres west of the port's mercantile and governmental core. Two years later, Dr Dulhunty was appointed to the salaried position of Superintendent of Police by the Governor of NSW. The governor had been impressed by the cool headed bravery that he displayed when bushrangers attacked his residence, Burwood House. Dr Dulhunty's health declined unexpectedly in the wake of his police appointment, however, and he died at Burwood House in 1828. Robert Dulhunty's land grant marked the beginning of his rise through the ranks of colonial society. On 4 July 1828, Dulhunty requested a ticket of occupation from the NSW Surveyor General, Sir Thomas Mitchell. He was rather brusquely informed by Sir Thomas on 10 July that the government had, for some time, discontinued giving tickets of occupation. Sir Thomas, however, would become a friend of Dulhunty's in the coming years. By the end of the 1820s, Dulhunty was living mainly at Claremont House in the Mulgoa Valley, not far from the Nepean River. Sometime between 1829 and 1833, he set out from the nearby township of Penrith with an escort of about 40 Aborigines. Crossing the rugged Great Dividing Range, he followed the Macquarie River down to what is now known as Dubbo. This area had not been occupied by any Europeans when the explorer Captain Charles Sturt traversed the Macquarie in 1829. When surveyor Robert Dixon passed through Dubbo to survey the Bogan River in 1833, he mentioned that he had borrowed a dray from Dulhunty. It is therefore believed that Dulhunty took up the land which he named "Dubbo" in 1832. Governor Sir Ralph Darling had created a zone known as the "limits of location" on 5 September 1826. Settlers were only allowed to take up land within this zone. A further government order, issued on 14 October 1829, increased the zone of approved settlement so that it now included an area called the 'Nineteen Counties'. Anyone who occupied land outside of this area were technically considered to be a 'squatter', without legal title. Among these squatters were many of the leading citizens of the colony, including Dulhunty. In 1836, Dulhunty was listed as a founding member of Sydney's elite Australian Club, the first meeting of which was held in October that year. The club's 86 members included such prominent citizens as W. C. Wentworth, Sir John Jamison, Captain John Piper, Dr William Bland, Major Edmund Lockyer, James Macarthur, William Lithgow and John Blaxland.
Үкімет тағайындауы және кейінгі өмір
1837 жылғы 5 желтоқсанда Дульханти Пенрит округінің полиция судьясы болып тағайындалды. Сол жылы ол "Dubbo Station" үшін лицензия алды. 1840 жылғы 10 желтоқсанда Дульханти Австралия иммиграциялық қауымдастығының комитетіне кірді. 1840-шы жылдардың басында Дульханти, Э. Блэксленд пен Р. К. Летбриджбен бірге Пенрит округінің жергілікті кеңесшісі қызметін атқарды, ал Дульхантидің күйеу інісі Уильям Джон Гиббс бос уақытында округтің қалалық немесе округтік кеңсе қызметкерінің міндетін атқарды. Гиббс сол кезде денсаулығы нашар болған қайын атасы, сэр Джон Джеймисон үшін Регентвилл иелігін басқарды. Осы кезеңде Гиббс пен Дульханти жақын дос болып кетті. Олар кітап оқуға, дәмді тағамға және атпен жүруге құмар болды, сондай-ақ сэр Джонның жеке жарыс жолында құрметті төрешілер болып тағайындалды. 1844 жылы сэр Джон қайтыс болғанда, Дульханти мен оның әйелі Пенриттегі жерлеу рәсіміне қатысты. 1839 жылға қарай, 28 ер адам және 18 мемлекеттік тағайындалған сотталған ер адам Дульхантидің Дуббо станциясында жұмыс істеді. Аймақтағы жұмысшылар арасында Дульхантидің беделі жақсы шаруа, қатаң бірақ әділ басшы және өте қабілетті жер иесі ретінде қалыптасқан. Осы дәуірдегі басқа шаруалардың көпшілігінен айырмашылығы, ол сотталған жұмысшыларын олардың бақылаушылары тарапынан жазалауды сирек рұқсат етті. Дульханти 1839-1840 жылдары өзінің байлығының шыңына жетті, ол Жаңа Оңтүстік Уэльстегі жартылай дюжина ірі мал өсіру шаруашылығының иесі ретінде тізілген. Алайда, 1840-шы жылдардың басында колонияны ауыр экономикалық депрессия шалдықты, ол оған көп шығын әкеліп, көптеген мүлікті сатуға мәжбүр етті. Бұл дағдарыс бірнеше жылға созылды. Ол одан аман қалды, бірақ Жаңа Оңтүстік Уэльстегі көптеген құрдастары аман қалмады, себебі қойдың бағасы төмендеді, банктер жабылды, инвестициялық жобалар күйреп, банкроттықтар көбейді. Депрессия басталғанға дейін Дульханти Дуббо станциясында үлкен кірпіш және ағаштан салынған үй салды. Бірақ Клермонт 1847 жылға дейін оның штаб-пәтері болып қала берді, содан кейін ол әйелі мен балаларымен бірге Дуббоға тұрақты түрде көшуді шешті. Бұл көшу Дульхантилер үшін қиын логистикалық міндет болды, олар жиһаз бен басқа да мүліктерін таулы қиын жолдармен және бұталы жолдармен, кейде ауа райының қолайсыз жағдайында тасымалдауға мәжбүр болды. 1849 жылы Дуббода ауыл құрылып, тұрғын және саудалық орталық ретінде жарияланды. Осыдан кейін Дульхантидің жақын жердегі иелігі "Ескі Дуббо" деп аталды. Келесі жылы Жаңа Оңтүстік Уэльске сотталғандарды тасымалдау тоқтатылды, ал 1850-ші жылдардың басында Жаңа Оңтүстік Уэльс және Викторияда алтынның табылуы осы екі көршілес колониялардың ауыл шаруашылығына негізделген экономикасын өзгертіп, Австралияға бұрын-соңды болмаған көлемде еркін иммигранттарды тартуға көмектесті.
Dulhunty, on 5 December 1837, was made the police magistrate for the Penrith District. He also took out a licence for 'Dubbo Station' in that same year. On 10 December 1840, Dulhunty accepted an appointment to serve on the Committee of the Australian Immigration Association. During the early 1840s, Dulhunty – along with E. Blaxland and R. C. Lethbridge – served the Penrith District as a local councillor, with Dulhunty's brother in law, William John Gibbes, acting in his spare time as the district's equivalent of a town or shire clerk. Gibbes was now managing the Regentville estate for his father in law, Sir John Jamison, who was in poor health. Gibbes and Dulhunty became close friends during this time. They shared a love of books, good food and horse riding, and they both accepted positions as honorary stewards at Sir John's private racecourse. When Sir John died in 1844, Dulhunty and Mrs Dulhunty attended his funeral in Penrith. By 1839, 28 free men and 18 government assigned male convicts had gone to work for Dulhunty on Dubbo station. Dulhunty"s reputation among the working men of the region was that of a fine bushman, a firm but fair minded boss and an extremely able landed proprietor. Unlike some other squatters of this era, he rarely had his convict labourers flogged by their overseers when they transgressed. Dulhunty reached the zenith of his wealth in 1839–1840, when he is listed as the owner of half a dozen big grazing properties throughout NSW. Unfortunately, however, a severe economic depression struck the colony in the early 1840s, costing him a significant amount of money and forcing him to shed numerous assets. This crisis lasted for several years. He survived it but many of his coevals in NSW did not, as wool prices fell, banks failed, investment schemes collapsed and bankruptcies soared. Just before the depression hit, Dulhunty had erected a large, brick and timber homestead at Dubbo Station. Claremont, however, would remain his headquarters until 1847, in which year he decided to move permanently to Dubbo with his wife and children. This relocation proved to be an arduous logistical exercise for the Dulhuntys, who had to transport dray loads of furniture and other belongings across rough mountain roads and along rutted bush tracks in sometimes hostile weather conditions. In 1849, a village was laid out at Dubbo and gazetted as a residential and commercial settlement. Henceforth, Dulhunty's landed estate, situated nearby, would become known as "Old Dubbo". The following year, convict transportation to NSW ceased, while the discovery of gold in NSW and Victoria during the early 1850s would transform the hitherto agricultural based economies of these two neighbouring colonies and help attract free immigrants to Australia in unprecedented numbers.
Өлім
Роберт Венур Дульханти 1853 жылғы 30 желтоқсанда, жұма күні, өлім куәлігінде анықталмаған аурудан үш күн бойы ауырып қайтыс болды. Оның кірпішпен қапталған қабірі Дуббо пионерлер зиратында орналасқан, ол бұрынғы Дульханти жерінде, далалар мен бұталардың арасында жатыр. Ол қайтыс болған кезде 51 жасқа толыпты. Оның жесірі Елиза құрғақшылық, су тасқыны, мал ауруларының таралуы, банктердің қатаң талаптары және басқа да түрлі қиындықтарға қарамастан, Дульхантитің кең ауылдық иелігін сақтап қалу үшін күресті, бірақ ақыры жеңіліске ұшырады. Оны білгендер, ең қиын жағдайларда да ол өзінің көңілді мінезін, әдептілігін, музыка мен әдебиетке деген қызығушылығын жоғалтпағанын айтады. Дулханти ханым қайтадан тұрмысқа шыққан жоқ. 1870 жылдары ол ұлының бірі, Хьюберт Дульхантимен бірге Веллингтон, Жаңа Оңтүстік Уэльс маңындағы шағын ауылдық жерде тұрды. Кейін, жасы ұлғайып, денсаулығы нашарлағанда және көзі нашарлап, мүгедек болып қалғанда, Батерст қаласына көшіп барды. Мұнда оған тағы бір ұлы, Джон, комиссиялық агент, күтім жасады. Дулханти ханым 1892 жылғы 13 ақпанда Батерст ауруханасында қайтыс болды, күйеуі "Бобтан" шамамен 40 жылға артық өмір сүрді. Ауылдық жерлерде көп оқылатын "Бюллетень" журналы оның өлімі туралы хабарланғаннан кейін қысқа, бірақ құрметпен некролог жариялады. Ол Ескі Батерст зиратында жерленген. Оның қабір тасы әлі де сақталған және оның суреттері бар. Өкінішке орай, Роберт Венур Дульхантидің суреті табылған жоқ.
Robert Venour Dulhunty died on Friday, 30 December 1853, after suffering for three days from an illness that is not identified on his death certificate. His brick lined grave lies in the Dubbo Pioneers' Cemetery, which is situated on former Dulhunty land amidst a patchwork of paddocks and enclaves of bush. He was aged only 51 at the time of his passing. His widow Eliza fought a resolute but ultimately losing battle to hold together the Dulhunty's sprawling rural kingdom in the face of droughts, floods, outbreaks of livestock diseases, harsh bank foreclosures and various other setbacks – and all the while being saddled with the additional responsibility of raising a large tribe of children to maturity. Those who knew her said she never lost her vibrant sense of humour, cultivated manners or deep interest in music and literature, no matter how serious the latest problem besetting her. Mrs Dulhunty never remarried. During the 1870s, she lived with one of her sons, Hubert Dulhunty, on a small rural property near Wellington, New South Wales. Later, when she grew frail with age and was handicapped by deteriorating eyesight, she moved to the town of Bathurst. Here she was looked after by another of her sons – John, a commission agent. Mrs Dulhunty died at Bathurst Hospital on 13 February 1892, having outlived her husband "Bob" by almost 40 years. The "Bulletin" magazine, which was read widely by people in rural areas, published a brief but sympathetic obituary when informed of her death. She is buried in Old Bathurst Cemetery. Her headstone is still extant and photographs of her exist. Regrettably, no image of Robert Venour Dulhunty has been traced.