Кіріспе

Қытайдағы тарихи тұрғын үй түрі

Сихэюань (; IPA: [sɹ̩̂. xɤ̌.ɥɛ̂n]) – Қытайдың, әсіресе Пекин мен Шаньси провинцияларында кеңінен таралған тарихи тұрғын үй түрі. Қытай тарихы бойында сихэюань құрылымы тұрғын үйлер, сарайлар, храмдар, монастырлар, отбасылық кәсіпорындар мен мемлекеттік кеңселер үшін негізгі үлгі ретінде қолданылып келді. Ежелгі заманда кең жайлы сихэюаньда әдетте үлкен, көп ұрпақты бір отбасы тұратын, ол байлық пен гүлденудің белгісі саналды. Бүгінде сақталған сихэюаньдар көбінесе бөлінген пәтерлерге айналдырылған, бірақ олардың көпшілігінде қазіргі заманғы ыңғайлы жағдайлар жоқ.

Аттар

Сихэюань – төрт жағынан ғимараттармен қоршалған аула. Ол ағылшын тілінде «аула үйлері» деп аударылады, кейде «қытай төртбұрышы» (архитектура) деп те аталады.

Тарих

Сихэюань Батыс Чжоу дәуіріне дейін, 2000 жылдан астам тарихы бар. Олар қытай сәулетінің ерекше және маңызды белгілерін көрсетеді. Олар Қытайдың барлық аймақтарында кездеседі және көптеген қытай сәулет стилінің негізі болып табылады. Сихэюань Пекиннің мәдени символы және оның ежелгі тұрмыс салтына арналған терезе ретінде танылады.

Қазіргі

Пекин қалалық мәдени мұра басқармасының мәліметінше, мәдени және тарихи қорғау аймақтарында 500-ден астам тарихи аулалар маңызды мәдени ескерткіштер ретінде сақталған. Олардың көпшілігі қоғамдық мұражайлар болып табылады, ал сақталған тарихи сихэюандардың ішінде Лу Сюнь ескерткіші, Го Моруо ескерткіші, Мао Дунь ескерткіші, Мэй Ланьфан ескерткіші, Лао Шэ ескерткіші және тағы да басқалары бар. Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам қоныстары бағдарламасының 2008 жылғы зерттеуі бойынша Пекин қаласында әлі де шамамен 400 000 тұрғын үй ауласы сақталған. Сихэюань сату нарығы да соңғы жылдары өркендеп келеді. Дегенмен, бағалар ауданға және нарық жағдайына байланысты әртүрлі болады. 2009 жылы Дунчэн және Сичэн аудандарындағы тұрғын үйлердің бір шаршы метріне баға 40 000 юаньға дейін жетеді. Хухай және Шичахай аймақтарындағы сихэюаньның бір шаршы метрі 100 000 – 150 000 юаньға дейін бағаланады. 2005 жылы Шичахай аймағындағы 2000 шаршы метрлік сихэюань 40 миллион юаньға (6 миллион доллар) сатылды. Пекиннің тарихи орталығында 2005 жылдан бері аула тұжырымын және дәстүрлі Пекин үйінің көптеген ерекшеліктерін пайдалана отырып, қазіргі заманғы сихэюаньдар салынуда, бірақ дәстүрлі кең, сұр қытай кірпіштерінің орнына "жалған" кірпішпен қапталған, заманауи технологиялар мен бетон блоктары қолданылуда; сондай-ақ, табиғи ағаш лагымен қапталған дәстүрлі ағаштан жасалған терезе жақтаулары мен арқалықтардың орнына пластик жабынмен қапталғандары қолданылуда.