Камал Хоссейн: Бангладештің Конституциясының әкесі және саяхатшысы

Кіріспе

Бангладеш саясаткері және заңгері (1937 жылы туған)

Камал Хоссейн (20 сәуір 1937 жылы туған), көбінесе доктор Камал ретінде танымал, Бангладештің негізін қалаушы лидері, заңгер және саясаткер. Ол "Бангладеш Конституциясының әкесі" деп белгілі және Оңтүстік Азиядағы секулярлық демократияның символы саналады. Хоссейн қазір Даккадағы жеке заң фирмасын басқарады. 2023 жылдың қазан айында ол саяси қызметтен және Гано форумының президенті лауазымынан қанағаттанды. Хоссейн АҚШ-тағы Нотр-Дам университетінде және Ұлыбританиядағы Оксфорд университетінде білім алған. 1959 жылы ол Англия мен Уэльс адвокатурасына Линкольн Инн арқылы қабылданды. Хоссейн Шығыс Пәкістанның Жоғарғы сотында адвокат ретінде тіркелді. Заңгерлік мансабының басында ол Хусейн Шахид Сухраварди сияқты көрнекті пакистандық заңгерлермен бірге жұмыс істеді. Хоссейн Әюб Ханның билігі тұсында жоғалып кеткен адамдардың істерімен айналысты. 1961-1968 жылдары ол Дака университетінде заң пәнінен сабақ берді. Хоссейн Ағартала құйрық ісі кезінде Авами лигасының және оның лидері Шейх Мүжибур Рахманның адвокаты болды. Пәкістанның таралуынан бұрын 1970 жылы ол Пәкістан адвокаттар кеңесінің вице-президенті болып сайланды. 1971 жылы ол 1970 жылғы жалпы сайлаудан кейін билікті беру жөніндегі Авами лигасының келіссөздер тобының құрамында болды. Хоссейн Шығыс Пәкістанды Бангладешке айналдырған тәуелсіздік соғысы кезінде Шейх Мүжибур Рахманмен бірге Батыс Пәкістанда тұтқынға алынды. Хоссейн 1972-1975 жылдары Бангладештің тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы үкіметінде Заң министрі және Конституциялық Ассамблеядағы жобалау комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Хоссейн 1972 жылғы Бангладеш Конституциясын жасау процесін жетекшілік етті. Хоссейннің жобалау комитетінің басшылығымен Бангладеш Оңтүстік Азиядағы тұңғыш конституциялық секулярлық мемлекет атанды. Кейін ол Сыртқы істер министрі болып тағайындалды және 1974 жылы Бангладешті Біріккен Ұлттар Ұйымына қосылуына жетекшілік етті. Энергетика министрі ретінде Хоссейн Бангладеш мұнай заңын қабылдады. Хоссейннің заңдық реформалары Үндістан мен Қытайда, соның ішінде Үндістанның 42-ші конституциялық түзетуінде және Қытайдың энергетикалық заңдағы экономикалық реформасы кезінде үлгі ретінде алынды. 1970 жылдардың соңында ол Оксфорд университетінде қонақ зерттеуші ретінде жұмыс істеді. 1981 жылы ол президенттікке оппозициялық кандидат ретінде Абдус Саттарға қарсы сайланды. 1990 жылдары Хоссейн Авами лигасының президенті Шейх Хасинамен келіспей, Гоно форум (Халық форумы) партиясын құрды. Хоссейн Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Ұлттар Достастығында жиі жұмыс істеді. Ол сондай-ақ БҰҰ Бас хатшысы лауазымына кандидат ретінде қарастырылды. Журналист Мизанур Рахман Хан "ұлттың ар-ожданы" деп сипаттаған Хоссейн 1981 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетімен салыстырылды және оны Адлай Стивенсонмен теңеді. Хоссейн адам құқықтары, энергетика, корпоративтік құқық және халықаралық төрелік саласындағы жетекші заңгер. Ол Иран-АҚШ талаптар трибуналында және Ауғанстан бойынша БҰҰ арнайы баяндамашысы ретінде қызмет етті. Хоссейн Малайзия мен Сингапур, Гайана мен Суринам арасындағы теңіз дауларын қарастыратын трибуналдардың мүшесі болды. Ол БҰҰ Өтемақы комиссиясының екі мерзімдік мүшесі болды. Ол Халықаралық заң қауымдастығының бұрынғы вице-президенті, Бангладеш Жоғарғы сотының адвокаттар қауымдастығының бұрынғы президенті, Бангладеш заң көмегі және қызмет көрсету тресінің (BLAST) және Оңтүстік Азияның жоғары құқықтық және адам құқықтары зерттеулері институтының (SAILS) төрағасы.

Kamal Hossain (born 20 April 1937), better known as Dr. Kamal is a founding leader, lawyer and politician of Bangladesh. He is known as the "Father of the Bangladeshi Constitution" and regarded as an icon of secular democracy in the Indian subcontinent. Hossain currently heads his own law firm in Dhaka. He retired from political activities and from the post of president of Gano Forum in October 2023. Hossain studied in the United States at the University of Notre Dame and in the United Kingdom at the University of Oxford. He was called to the bar of England and Wales in Lincoln's Inn in 1959. Hossain enrolled as an advocate in the High Court of East Pakistan. He worked on cases with prominent Pakistani lawyers early in his legal career, including with former Prime Minister Huseyn Shaheed Suhrawardy. Hossain often worked on missing persons cases during the regime of military ruler Ayub Khan. Between 1961 and 1968, he taught law at Dhaka University. Hossain was the lawyer for the Awami League and its leader Sheikh Mujibur Rahman during the Agartala Conspiracy Case. He was elected as vice chairman of the Pakistan Bar Council in 1970 before the breakup of Pakistan. In 1971, he was part of the Awami League's negotiation team for the transfer of power after the 1970 general election. Hossain was imprisoned in West Pakistan with Sheikh Mujibur Rahman during the war of independence that transformed East Pakistan into Bangladesh. Hossain served in Bangladesh's first post independence government from 1972 to 1975 as Law Minister and chairman of the drafting committee in the Constituent Assembly. Hossain led the process which produced the 1972 Constitution of Bangladesh. Under Hossain's leadership of the drafting committee, Bangladesh became the first constitutionally secular state in South Asia. He then served as Foreign Minister, and led Bangladesh to join the United Nations in 1974. As Energy Minister, Hossain later enacted the Bangladesh Petroleum Act. Hossain's legal reforms were emulated in India and China, including in India's 42nd constitutional amendment and during Chinese economic reform in energy law. He became based in Oxford University during the late 1970s as a visiting research fellow. In 1981, he ran as an opposition candidate for president against Abdus Sattar. Hossain fell out with Awami League president Sheikh Hasina during the 1990s, and formed the Gono Forum (People's Forum) party. Hossain has often worked with the United Nations and the Commonwealth of Nations. He was also considered as a candidate for the post of UN Secretary General. Described by journalist Mizanur Rahman Khan as the "conscience of the nation", Hossain was compared to Adlai Stevenson by The New York Times in 1981. Hossain has been a leading lawyer in the field of human rights, energy law, corporate law and international arbitration. He served on the Iran United States Claims Tribunal and as UN Special Rapporteur for Afghanistan. Hossain has been a member of tribunals dealing with maritime disputes between Malaysia and Singapore and Guyana and Suriname. He was a two term member of the UN Compensation Commission. He is a former vice president of the International Law Association, former president of the Bangladesh Supreme Court Bar Association; and chairman of the Bangladesh Legal Aid and Services Trust (BLAST) and the South Asian Institute of Advanced Legal and Human Rights Studies (SAILS).

Ерте өмір

Хосейннің отбасы Барисалдың Шайстабад қаласындағы заминдар отбасыларының бірінен шыққан. Отбасы Исламның төртінші халифасы Әлиден таратынын айтады. Оның әкесінің әкесі, Сәид Садат Хосейн, Шайстабад науабы Мир Муаззам Хусейннің күйеу баласы болған. Шайстабад аймағында бірнеше бенгал заминдары тұрған. Хосейннің әкесі, Ахмед, Бенгалияның ертедегі мұсылман дәрігері және Британдық Үндістанның Бенгал президенттігіндегі Калькуттада MBBS дәрежесін алған. 1970 жылғы Пакистанның жалпы сайлауынан кейін Шейх Мүжиб Даккадағы өзінің бір мандатын босатып, Хосейнге сол мандаттан Пакистанның Ұлттық жиналысына сайлануға рұқсат берді. Хосейн Мүжибтің ең жақын серіктерінің бірі саналды, оның ішінде Тәжүддин Ахмад та болды.

Бангладеш саяси мансабы

Хоссейн 1971 жылғы Бангладеш Тәуелсіздік соғысы кезінде Батыс Пәкістанның Харипур орталық түрмесінде қамалған. 1971 жылғы 28 желтоқсанда босатылды. Бостандыққа шыққаннан кейін шейх Мүжибур Рахманмен бірге Лондон мен Нью-Делиге барды, содан кейін 1972 жылғы 10 қаңтарда тәуелсіз Бангладеште жеңіске жетіп, үйіне оралды. Бангладеш Конституциясы 1972 жылғы 4 қарашада бекітіліп, 1971 жылғы 16 желтоқсанда күшіне енді. Конституцияға құқықтар жарғысы мен парламенттік үкімет кірді (1975 жылы жойылып, 1991 жылы қалпына келтірілді). Алайда, конституцияда социализмге қатысты сөздер де бар, соның ішінде "демократиялық процесс арқылы социалистік қоғамды жүзеге асыру" сияқты тілдер бар. Социализм туралы Хоссейн "социализм демократиялық шеңберде болды, коммунизм мағынасындағы социализм емес. Менің ойымша, бұл біздің тарихи тәжірибемізбен байланысты 1950-1960 және 1970 жылдары сол кездегі үлкен мәселе болды". Хоссейннің айтуынша, Авами лигасы британдық лейбористік партияның саясатынан шабыт алған әлеуметтік демократияны қолдады. Ол социализмнің Оңтүстік Азиядағы маңызды саяси ағым болғанын, әсіресе 1960-1970 жылдары екенін айтты. Мысалы, Үндістан конституциясына социализм туралы да мәлімет енгізілген. 1971 жылдан кейінгі көшбасшы Зұлфиқар Әли Бхуттоның үкіметі Пәкістанда ұлттандыруды қолға алды. 1972 жылы Цейлон Доминионы Шри-Ланка Демократиялық Социалистік Республикасы деп жарияланды. Хоссейн Джатио Сангшад партиясында Даккадан Парламент мүшесі болды. 1973 жылы Бангладештің сыртқы істер министрі болды. Хоссейн 1974 жылы Бангладештің Біріккен Ұлттар Ұйымына кіруін қамтамасыз етті. АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджер Хосейнді "тағы бір оқушым" деп атады. Хоссейн Үндістан, Пәкістан және Бангладеш арасындағы Дели келісімінің қол қоюшысы болды. Келісім 1971 жылғы қақтығыстан кейін субконтиненттегі қарым-қатынастарды қалыпқа келтіруді көздеді. Келісімде Пәкістан Индия мен Бангладеш тұтқындарын қайтару үшін тұтқынға алынған бенгал отбасыларын босатуға уәде берді. Көршілес Үндістанмен қарым-қатынас жасау туралы Хоссейн: "Менің Индира Ганди ханыммен және оның сыртқы істер министрі Сваран Сингхпен үлкен теңдеуім болды. Біз жер шекарасының түйіндік мәселесін өте оңай талқыладық". Сонымен қатар, Хоссейн энергия министрі болып тағайындалды. 1973 жылғы мұнай дағдарысы Бангладеш сияқты дамушы елдерді мұнай мен газдың өз қорын ашуға итермелей бастады. Бенгал шығанағында үлкен қорлар бар деген болжамдар болды. Хоссейн Бангладешке көмірсутек өнеркәсібін ашу үшін қажетті құқықтық реформаларды зерттей бастады. 40 шетелдік компания шығанақты зерттеуге өтініш берді. Сайлаудан кейін бір жыл өткен соң, Саттар 1982 жылғы Бангладеш төңкерісі кезінде әскерилер тарапынан биліктен шығарылды. 1990 жылы президент Хусейн Мұхаммед Ершад құлаған кезде, Хоссейн 15 жылдық президенттік үкіметтен кейін парламенттік демократияны қалпына келтіру үшін Үш Альянс жол картасын әзірлеуде жетекші рөл атқарды. Ол сондай-ақ сол кездегі бас судья Шахабуддин Ахмедті өтпелі үкімет басшысы етіп тағайындауға қатысқан. 2003 жылы Хоссейн The Daily Star редакторы Махфуз Анамның және Prothom Alo редакторы Матиур Рахманның Салахуддин Кадер Чоудхури жасаған жала жабу ісі бойынша адвокаты болды. 2006 жылы уақытша басқару жүйесі Премьер-министр Халида Зияның сайлау процесіне ықпал ету әрекеттеріне қауіп төнгенде, Камал Хоссейн Зия үкіметі жасаған алаяқтық сайлаушылар тізіміне қарсы заңдық шайқасты басқарды. Хоссейн Хасинаның екінші және үшінші әкімшілігінің адам құқықтары туралы заңдарын бұзғанын сынға алды. 2011 жылы ол Нобель сыйлығының лауреаты Мұхаммед Юнусты сот алдында қорғады. 2018 жылы Хоссейн суретші Шахидул Аламды премьер-министр Шейх Хасинаны сынға алған деп айыпталып, қамауға алынғаннан кейін сот алдында қорғады. Хоссейн сондай-ақ парламенттің Жоғарғы Сот судьяларын импичментке тартуына мүмкіндік беретін конституциялық түзетуді жоққа шығарған, орнынан түскен бас судья Сурендра Кумар Синханы қолдады. 2018 жылдың қазан айында Камал Хоссейн БНП қолдауымен "Жатия Ойкья Фронты" (Ұлттық бірлік фронты) деп аталатын жаңа одақ құрғанын жариялады. Хоссейн 2018 жылдың қазан мен қараша айларында Бангладештің түрлі қалаларында саяси митингтерде сөйледі. Ол 24 қазанда Сильхетте өткен митингте сөйледі. 27 қазанда Читтагонгта ол Хасина үкіметін оппозицияның сайлау талаптары орындалмаса, заңдық салдары болады деп ескертті. 2018 жылдың 6 қарашасында Дакадағы Сухраварди Удяндағы митингте Хоссейн "Мемлекет ешқандай патшаның немесе патшайымның меншігі емес. Мемлекеттің жалғыз иесі халық, және олардың меншігі іске асырылуы керек" деді. Ол Бангладеш саясатында маңызды табысқа жетті, премьер-министр Шейх Хасинадан БНП-мен диалог жүргізуді сұрады. Бангладешке аккредитацияланған АҚШ елшісі Марсия Берникат диалог бастамасын жоғары бағалады. Бірінші раунд әңгімелер 2018 жылғы 1 қарашада, екінші раунд 2018 жылғы 7 қарашада өтті. Хоссейн Бас сайлау комиссарымен де кездесті, Бангабабан мешітіндегі Маулид дұғасына қатысты және Қарулы күндері әскери қабылдауына қатысты. Ресми үгіт науқаны 2018 жылғы 8 қарашада басталды. Бангладештегі бұрынғы еркін және әділ сайлаулар әдетте мерекелік шара болып өтетін. Премьер-министр Шейх Хасинадан бейбіт сайлау атмосферасы туралы уәделерге қарамастан, үгіт кезеңі азаматтық қоғамды, бұқаралық ақпарат құралдарын және оппозицияны қудалаумен, сондай-ақ қауіпсіздік күштері тарапынан адам құқықтарын бұзумен сипатталды. Human Rights Watch "көлемді бақылау және сөз бостандығына жасалған шабуыл қоғамның көрнекті тұлғаларынан бастап қарапайым азаматтарға дейін қорқыныш атмосферасын құрады" деп мәлімдеді. Авами лигасына қарасты студенттік және жастарлық ұйымдары оппозицияға шабуыл жасау үшін бамбук таяқтарымен қаруланған мүшелерін жұмылдырды. Хоссейннің кортежі 2018 жылғы 14 желтоқсанда шабуылға ұшырады. 2018 жылғы Бангладештің жалпы сайлауында дауыс берудің кең таралған бұрмалаушылығы, дауыс қораптарын толтыру және оппозициялық сайлау өкілдерін қорқыту туралы кең таралған шағымдар болды. Хоссейн "бұрын-соңды болмаған дауыс ұрлығы болды, бұл демократияның қорқынышты әйелі. Үкімет оппозицияны басу және сахналық жеңіске қол жеткізу үшін мемлекеттік аппаратты пайдаланды. Біз Сайлау комиссиясынан сайлауды күшін жойған деп жариялауды және бейтарап үкімет басшылығымен жаңа сайлау өткізуді талап етеміз" деді. Сайлау комиссиясы жаңа сайлау өткізу туралы талаптарды қабылдағаннан кейін Хоссейн келе жатқан үкіметтің заңсыз екенін мәлімдеді. Ол "бізге адам құқықтарын іске асыруға және елде демократияны институционализациялауға бейілді азаматтардың, саяси партиялардың және адам құқықтары ұйымдарының біріккен қозғалысы қажет. Мен халықаралық қауымдастықтың Бангладештегі қазіргі жағдайды ескеретініне үміттенемін. Және Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасы мен қаулылары негізінде, халықтың келісімі жоқ кез келген үкіметті тануға болмайды" деді. Бангладештің ең ірі шетелдік инвесторы - АҚШ және ең ірі экспорттық нарығы - Еуропалық Одақ сайлаудың сенімділігі туралы мәлімдеме жасады. Еуропалық Одақтың мәлімдемесінде "Еуропалық Одақ елдің демократияны, адам құқықтары мен негізгі бостандықтарды құрметтеуге қадам басқанын күтеді. Біз Бангладеш халқының мүддесі үшін осы контекстегі жұмысты қолдауды жалғастырамыз. Тиісті ұлттық биліктер бұзушылықтар туралы шағымдарды дұрыс қарап, оларды толық ашықтықпен шешуге міндетті" делінген. АҚШ Мемлекеттік департаменті "Біз барлық тараптарды зорлық-зомбылықтан аулақ болуға және Сайлау комиссиясы барлық тараптармен ашық қарым-қатынас жасап, бұрмалаушылық туралы шағымдарды қарауын қалаймыз. Бангладештің экономикалық даму мен демократия мен адам құқықтарын құрметтеудегі үлкен жетістіктері бір-бірін күшейтеді, және біз үкімет пен оппозициямен осы өзара байланысты мақсаттарға жету үшін жұмысты жалғастыруды асыға күтеміз" деді.

Hossain was imprisoned in West Pakistan's Central Prison Haripur during the 1971 Bangladesh War of Independence. He was released on 28 December 1971. After his release, he accompanied Sheikh Mujibur Rahman to London and New Delhi, followed by a triumphant homecoming in an independent Bangladesh on 10 January 1972. The Constitution of Bangladesh was approved on 4 November 1972 and came into force on 16 December 1971. The constitution included a bill of rights and professed parliamentary government (scrapped in 1975 and restored in 1991). However, the constitution also included references to socialism, including language such as "realise through the democratic process a socialist society". On socialism, Hossain said "socialism was very much within the democratic framework and not socialism in the sense of communism. That, again, I think, is something that in the context of our historical experience from the 1950s, 1960s, and 1970s was the big issue in those days". According to Hossain, the Awami League supported social democracy inspired by the politics of the British Labour Party. He recounted that socialism was an important political current in South Asia, especially during the 1960s and 1970s. For example, the Indian constitution also includes references to socialism. The government of post 1971 leader Zulfikar Ali Bhutto embarked on nationalization in Pakistan. The Dominion of Ceylon was proclaimed as the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka in 1972. Hossain served as a Member of Parliament from Dhaka in the Jatiyo Sangshad. He became the Foreign Minister of Bangladesh in 1973. Hossain secured Bangladesh's admission to the United Nations in 1974. The U. S. Secretary of State Henry Kissinger called Hossain "another student of mine". Hossain was a signatory to the Delhi Agreement between India, Pakistan and Bangladesh. The agreement sought to normalize relations in the subcontinent after the 1971 conflict. In the agreement, Pakistan pledged to release interned Bengali families in exchange for the return of PoWs held by India and Bangladesh. On dealing with neighboring India, Hossain has said "I had a great equation with Mrs Indira Gandhi and her foreign minister Swaran Singh. We discussed the knotty issue of land boundary with so much ease". Hossain was also appointed as energy minister. The 1973 oil crisis began to push developing countries like Bangladesh to explore their own oil and gas reserves. There was speculation of large reserves in the Bay of Bengal. Hossain began to study the legal reforms needed for Bangladesh to launch a hydrocarbon industry. 40 foreign companies applied to explore the bay. Within a year of the election, Sattar was deposed by the military during the 1982 Bangladesh coup d'état. At the time of President Hussain Muhammad Ershad's downfall in 1990, Hossain played a leading role in drawing up the Three Alliance Roadmap for the restoration of parliamentary democracy after 15 years of presidential government. He was also involved in making the then chief justice Shahabuddin Ahmed the head of the transitional government. In 2003, Hossain was the counsel for The Daily Star editor Mahfuz Anam and Prothom Alo editor Matiur Rahman in a defamation case filed by Salahuddin Quader Chowdhury. In 2006, when the caretaker system was threatened by Prime Minister Khaleda Zia's efforts to influence the election process, Kamal Hossain led the legal battle against the fraudulent voter list drawn up by the Zia government. Hossain has criticized human rights abuses under the second and third Hasina administrations. In 2011, he defended Nobel laureate Muhammad Yunus in court following Hasina's decision to sack Yunus from the board of Grameen Bank. In 2018, Hossain defended the photographer Shahidul Alam in court after Alam was detained on charges of criticizing Prime Minister Sheikh Hasina. Hossain has also supported the deposed chief justice Surendra Kumar Sinha who struck down a constitutional amendment allowing parliament to impeach supreme court judges. In October 2018, Kamal Hossain announced a new alliance called Jatiya Oikya Front (National Unity Front), which received backing from the BNP. Hossain addressed political rallies in different Bangladeshi cities during October and November 2018. He addressed a rally in Sylhet on 24 October. In Chittagong on 27 October, he warned the Hasina government of legal consequences if the opposition's election demands were not met. At a rally in Suhrawardy Udyan in Dhaka on 6 November 2018, Hossain said "The state does not belong to any king or queen. It is the people who are the sole owners of the state and their ownership must be realized". He secured a major breakthrough in Bangladeshi politics by requesting Prime Minister Sheikh Hasina to have a dialogue with the BNP. The US Ambassador to Bangladesh Marcia Bernicat lauded the dialogue initiative. The first round of talks took place on 1 November 2018 and the second round on 7 November 2018. Hossain also met with the Chief Election Commissioner, attended the Mawlid prayer in Bangabhaban and the military reception on Armed Forces Day. The official campaign period began on 8 November 2018. Previous free and fair elections in Bangladesh were usually a festive affair. Despite the dialogue and assurances of a peaceful election atmosphere from Prime Minister Sheikh Hasina, the campaign period was marked by persecution of civil society, media and the opposition; and human rights abuses by security forces. Human Rights Watch noted that "widespread surveillance and a crackdown on speech, have contributed to a climate of fear extending from prominent voices in society to ordinary citizens." The Awami League's affiliated student and youth wings mobilized its members who were armed with bamboo poles to attack the opposition. Hossain's motorcade was attacked on 14 December 2018. The 2018 Bangladeshi general election was held amid widespread allegations of vote rigging, ballot box stuffing and intimidation of opposition polling agents. Hossain said "There was an unprecedented vote robbery, which is a mockery of democracy. The government has exploited state machinery to suppress opposition and secure a stage managed victory. We call upon the Election Commission to declare the election void and demand a fresh election under a non partisan government". After the election commission refused demands for a new election, Hossain called the incoming government illegitimate. He said "We need a united movement of citizens, political parties and human rights organizations that are committed to the realization of human rights and the institutionalization of democracy in the country. I hope the international community will take note of the current situation in Bangladesh. And on the basis of the United Nations Charter and resolutions, it shouldn't recognize any government which doesn't have the consent of the people". The United States (Bangladesh's largest foreign investor) and the European Union (Bangladesh's largest export market) issued statements concerning the credibility of the election. The EU statement stated that "The European Union expects the country to move forward towards democracy, respect of human rights and fundamental freedoms. We will continue to support the work in this context, in the interest of the people of Bangladesh. The relevant national authorities should now ensure a proper examination of allegations of irregularities and commit to full transparency in their resolution". The US State Department stated "We strongly encourage all parties to refrain from violence and request the Election Commission work constructively with all sides to address claims of irregularities. Bangladesh's impressive record of economic development and respect for democracy and human rights are mutually reinforcing, and we look forward to continue working with the ruling government and opposition towards advancing these interrelated goals".

Халықаралық кеңістіктегі рөлі

Хосейн әлемдік деңгейде заңгер ретінде танымал және Біріккен Ұлттар Ұйымымен ұзақ жылдан бері байланыста. 1998 жылдан 2003 жылға дейін ол БҰҰ-ның Ауғанстан жөніндегі арнайы баяндамашысы қызметін атқарды. Ол Женевадағы БҰҰ Өтемақы комиссиясында екі мерзім бойы жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол адвокат және төреші ретінде бірнеше халықаралық төрелік істерде қатысты. Иран-АҚШ талап арыздары трибуналының мүшесі болды. 2001 жылы ол БҰҰ-ның оккупацияланған аумақтардағы адам құқықтары бұзушылықтарына қатысты тергеу комиссиясының тең төрағасы болды. Ол Ұлттар Достастығының Адам құқықтары жөніндегі кеңесші комиссиясының төрағасы қызметін атқарды. Сондай-ақ ол Шығыс Тимордың мәртебесіне қатысты Индонезияға адам құқықтары жөніндегі миссияға қатысты. 2006 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысын таңдау кезінде Хосейннің есімі мүмкін кандидат ретінде қарастырылды. БҰҰ-ның ұсынысымен Хосейн Азияның ірі экономикасы либералдануын бастағаннан кейін Қытайға энергия саласындағы заңдық реформалар бойынша кеңес берді. Ол саяси аренадағы "әкелік тұлға" және "ұлттың ар-ожданы" ретінде танылды. 1981 жылы "Нью-Йорк Таймс" газеті Батыс дипломаттарының Хосейнді ақыл-ойымен белгілі болған бұрынғы АҚШ сенаторы және президенттікке үміткер Адлай Стивенсонмен салыстырғанын хабарлады. 2018 жылы The Diplomat журналында жарияланған мақалада Хосейн "шебер" құпия байланыс жасаушы ретінде сипатталды. Аймақтас елдер Үндістан мен Пәкістанда Хосейн мінсіз беделге ие, секулярлық икона ретінде құрметтеледі. Хосейн 2012 жылы Пәкістан халықаралық қатынастар институтында "Барлық халықтарымыздың тілектерін ескере отырып, бейбіт Оңтүстік Азияны құру" тақырыбында сөз сөйледі.

Саяси сын

2018 жылғы сайлау науқаны кезінде Авами лигасының зерттеу және ақпарат орталығында жұмыс істейтін Шах Али Фархад Бангла Трибунаға Камал Хоссейн "ешқандай жауапкершілік сезімі жоқ" саясатшы екенін жазды. Ол Хосейнді партия құрылғаннан бері "Гно Форумы" партиясының президенті болып отырғандығы үшін сынады, партияның "жаңа басшылық көрінуінің жоқ екенін" айтты. 2018 жылы Хосейннің уақытша үкімет құру туралы талабына жауап ретінде Шейх Хасина мұндай ереже оның әкесінің кезінде Хоссейннің өзі жасаған Бангладештің алғашқы конституциясына енбегенін айтты. 2018 жылдың желтоқсан айында сайлау науқаны кезінде Хосейнге БНП мен Жамаат арасындағы жасырын қарым-қатынасы туралы сұрақ қойылды. Хосейн журналистке "тыныштық сақтауды" айтты, бірақ кейін екі журналист кәсіподағының наразылығынан кейін өз реакциясына өкінді. Кейін ол БНП-нің Жамаатпен араласуын "ақымақтық" деп атады.

Жазбалар

1979 жылы Хосейн мұнай құқығы саласында еңбек жариялады. Кітаптың атауы – "Мұнайды өндірудегі заң мен саясат: көпұлттық корпорациялар мен үкіметтер арасындағы қарым-қатынастардың өзгеруі". 2013 жылы Оксфорд университетінің баспасы Хосейннің "Бангладеш: Бостандық және әділет іздеуі" атты естеліктерін жариялады. Хосейн 1994 жылы бенгал тілінде "Svāẏattaśāsana theke svādhīnatā (Азаматтық басқарудан тәуелсіздікке)" атты кітап жазды.

Академиялық

Хосейн 1957-1959 жылдары Оксфордтағы Король колледжінде конституциялық құқық және халықаралық құқықтан сабақ берді. Ол Оксфордтың Нюфилд колледжінің ғылыми шәкірті (1958-1959, 1964) және ғылыми қызметкері (1977-1979) болды, сондай-ақ Оксфордтың All Souls колледжінің арнайы шақырылған ғылыми қызметкері (1976-1977) қызметін атқарды. 1962-1967 жылдары Дака университетінде халықаралық құқық және конституциялық құқықтан сабақ берді. 1997 жылы Амстердам еркін университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді.