Кіріспе

Nightmare of Eden – британдық ғылыми фантастикалық телесериал «Доктор Ху» сериалының 17-ші маусымының төртінші бөлімі, ол алғаш рет 1979 жылдың 24 қарашасынан 15 желтоқсанына дейін BBC1 телеарнасында апта сайын төрт бөлімнен көрсетілді. Бөлім «Императрица» атты жұлдызаралық круиздік кемеде өтеді. Бөлімде есірткі тасымалдаушылар «Мандел» деп аталатын жаратылыстардың ішінде Vraxoin есірткісін кемеге өткізуге тырысады.

Сюжет

ТАРДИС жұлдызаралық «Empress» круиздік кемесінің тұрақсыз аймағына жақын жерге жетеді. Кеме гиперғарыштан «Hecate» сауда кемесімен бірдей координаттарда пайда болып, екі кемені бір-біріне бекітеді. Доктор екі кемені ажыратуға көмектесуді ұсынады. «Empress» капитаны Ригг Докторға күдікпен қарайды, бірақ оған тырысып көруге рұқсат береді. «Empress» бортында зоолог Трист және оның ассистенті Делла да бар, олардың CET (Continual Event Transmuter) машинасымен бірге. CET планеталардың бөліктерін электромагниттік кристалдарға сақтап, оларды проекция ретінде көрсетеді. Олардың соңғы тоқтаған жері Эден планетасы болды, онда экспедиция мүшелерінің бірі қаза тапты, бірақ Трист пен Делла көп мәлімет беруге құлықсыз. Доктор экипаждың Мандрелдер деп аталатын тырнақты монстрлардың қаупінде екенін біледі, олар өз кезегінде Vraxoin есімді құпия препаратпен байланысты. Доктор Мандрелдердің біреуін өртеп жібереді, ол шикі Vraxoin-ге айналады, бұл аңдардың денелері препараттың көзі екенін көрсетеді. Мандрелдер Эденнен кемеге әкелінген. Доктордың серіктерінің көмегімен кемелер ажыратылады. Осы процесте Доктор «Hecate» кемесіне өтіп, оның капитаны, капитан Дэймондтың препарат тасымалына қатысқандығын көрсететін дәлелдерді табады. Трист «Empress» бортындағы оның серігі және олар екі кеме арасында Эден проекциясын лазер арқылы тасымалдауды жоспарлап отыр. Доктор K9-ның иттің сыбызғысын пайдаланып Мандрелдерді жинап алады, олар ультрадыбыспен тыныштандырылатынын анықтайды. Ол оларды проекцияға қайта кіргізіп, содан кейін шығып кетеді, жаратылыстар тұтқында қалады. Оның келесі міндеті – CET процесін кері қайтару арқылы контрабандашылардың Vraxoin қорымен қашып кетуіне жол бермеу. Трист пен Дэймондқа Эден проекциясын «Hecate»-ке тасымалдауға рұқсат бергеннен кейін, ол CET-ті іске қосып, оларды жаңа проекцияның ішінде тұтқындап қояды – кеден қызметкерлері кіріп, оларды қамауға дайын. Кемелер ажыратылып, препарат сатушылар ұсталғаннан кейін Доктор мен достары Эден жобасымен бірге ТАРДИС-ке қайта оралады.

Өндіріс

Бұл Боб Бейкердің «Доктор Ху» сериалы бойынша соңғы жұмысы болды, ол әдеттегі серігі Дейв Мартинмен емес, жеке өзі жұмыс істеді. Алан Бромли бұл эпизодты режиссерледі, бірақ Том Бейкермен болған қатыгез даудың нәтижесінде түсірілімдердің ортасында жұмысты тастап кетті. Осыдан кейін продюсер Грэхам Уильямс режиссерлік міндеттерді есімдерін жазбастан орындауға мәжбүр болды, себебі олар үшін жарнамалық суреттер түсірілмеген (кейін бұл рас емес екені хабарланды). Дегенмен, көптеген сыншылар одан да қатал болды және Манделдерді мүлдем сенімсіз деп санады (әсіресе «Доктор Ху» қоғамы, оларды «Маппет шоудан бас тартылған сүйкімді кейіпкерлер» деп сипаттады). Жазушы Боб Бейкер жақында шыққан DVD нұсқасында Манделдердің дизайнына көңілі толмағанын айтты. Radio Times журналисі Марк Брэкстон бұл сериалды «кемшін алмаз» деп атады. Брэкстон декорациялардың «көбінесе жақсы» болғанын, бірақ Манделдерді «шоу тарихындағы ең қорқынышты емес жаратылыс» деп есептеді. Ол шолуын «Жалпы алғанда, бұл «Жұмақ жоғалған» туралы ойлы, еңкейтін көзқарас, идеясы мен мазмұны үшін, бірақ әрқашан дайын өнім үшін емес, құрметке лайық» деген қорытындымен аяқтады. Starburst журналынан MM Gilroy Sinclair бұл шоуды «үлкен идеялары мен нашар өндіріс сапасы бар оқиға» деп сипаттады. Ол Манделдер мен «баяу» дамыған сюжетке риза болмады, бірақ Том Бейкер мен Лалла Уордтың актерлік шеберлігін жоғары бағалады. Сын-пікірлеріне қарамастан, Гилрой Синклер шолуын «шын мәнінде керемет сәттері бар, таң қалдыратын ересек, ақылды және тамаша актерлік жұмысы бар» деген сөздермен аяқтады. Cultbox-тан Малкольм Стюарт бұл сериалды «жұдырықтап ойлаған, бірақ әжуалықпен ойналған» деп сипаттады. Бірақ ол «барлық кемшіліктеріне қарамастан, «Едемнің түні» әлі де шын ғылым мен шынайы қиялға толы оқиға» деп мәлімдеді.

Баспаға шығарылған

Терренс Дикстің романы 1980 жылдың тамыз айында Target Books баспасынан шықты.

Үй медиасы

1999 жылдың қаңтарында VHS форматында, 2012 жылдың 2 сәуірінде DVD форматында жарық көрді. 2014 жылдың 19 ақпанында «Doctor Who» DVD файлдарының 134-шы саны ретінде шығарылды.