Кіріспе

Исландиялық қысқа әңгіме (þáttr) Hróa þáttr heimska немесе Ақымақ Рой туралы әңгіме – 10 ғасырдың соңында өткен, Даниялық ақымақ Хройдың тағдыры туралы қысқа әңгіме (þáttr). Ол заңдық дау кезінде дана қарт швед Þorgnýr заңгердің көмегін алады. Бұл әңгіме екі нұсқада сақталған: бірі (HróFlat) Flatey Book-та (GKS 1005 fol 344-348, шамамен 1387-1395 жылдар), екіншісі (Hró AM 557 4°) Skálholtsbók-та (AM 557 4° 41r-42v, шамамен 1420-1450 жылдар) Копенгагенде сақталған. Flatey Book-тағы Óláfs saga helga нұсқасында бұл әңгіме Styrbjarnar þáttr Svíakappa әңгімесімен бірге Олаф Харальдссонның швед ханшайымы Ингегерд Олофсдоттерге жасаған құдалық туралы сипаттамаға енгізілген. Олардың мақсаты – шведтік сарайды, оның дәстүрлерін және Þorgnýr заңгерді көрсету болып көрінеді.

Байлық жинау

Оның бір көзі көк, екіншісі қара түсті, ол шебер темірші және саудагер еді. Бірақ ол сауда арқылы байыған сайын, теңізге шығып, барлық байлығын жоғалтатын. Үшінші рет ол патша Суэйнге барып, оның серіктесі болуын сұрады. Патша Хрой сияқты бақытсыз адаммен іс салмауға кеңес бергенімен, ол келісті. Алайда, патшаның жолы Хройдың жолынан озып кетті, және Хрой байыды. Бір күні ол патшамен байлығын бөлісіп, серіктестіктерін аяқтады, патшаның қалауына қарамастан, ол сарайда қалып, үйленуіне артық көңіл бөлді.

Қалыптау

Содан кейін ол Швецияға барып, король Эрик Жеңімпаздың қызыл шашты сарай адамы Хельгимен келісім жасады. Бірақ келісім жасалып, тауар жеткізілген соң, Хрой тауарды алуға келді де, Хельги оны алдағанын білді. Хельги тауарды өзі жеткізгенін, бірақ Хрой оны алуға келмегендіктен, ол қайтарып алғанын айтты. Хельги сондай-ақ Хрой король заңын бұзып, тауарын күзетпегендіктен, ұрылар оны ұрлап кетуі мүмкін болғанын мәлімдеді. Сосын Хрой Хельгидің інісі Торгильспен кездесті, ол Хройдың Нормандияда одан пышағын алып кеткенін айтып, пышақты өзіне қайтарды. Кейін ол Хельгидің екінші інісі, бір көзі бар Торирмен кездесті, ол Хройдың Сэмсёде сиқырмен оның бір көзін алғанын және содан Хройдың көздері әртүрлі болғанын мәлімдеді. Торир Хройдың сол жерде болу керектігін және король оның көзін және інісінің пышағын ұрлағаны үшін үкім шығару керектігін айтты. Екеуі ажырасып кетті, бірақ ертесі күні Хрой бірнеше адамның Хройдың корольдің алдында тұрғанын және король әрқашан Хельги мен оның інілерінің пайдасына шешім шығаратынын айтқанын естіді. Содан кейін ол Хрой Ақымақ деп естіген Сигрбьёрг есімді әдемі қызбен кездесті, ол өзінің заңгер Торгнирдің қызы екенін және ол Хельги мен оның інілерінің досы емес екенін айтты. Ол Хройды үйіне жасырынып, сөйлескендерін тыңдауға шақырды. Хрой жасырынып, заңгер Торгнирдің келгенін естіді. Торгнир қызынан Хрой ертесі күні сонда болады ма деп сұрады. Ол одан неге соншалықты мұңайғанын сұрады және ол Хроймен кездесіп, оның жақсы адам екенін білгенін түсіндірді. Торгнир ертесі күні сонда боладынын және үш ініге қарсы әділдік орнатылатынын айтты. Торгнир кеткеннен кейін, Сигрбьёрг Хройға ертесі күні әкесіне қосылуын айтты.

Швед патшасының алдында

Келесі күні Хрой заңгер Торгнырды Упсала сотқа ертіп барды, ал Торгныр тергеуді басқарды. Хелги айыптағанда, Хрой қоймадағының бәрін сатып алғанын, бірақ Хелги келісімнің өзінің үлесін орындамағанын, себебі ол көбелектер мен басқа да жәндіктерді жеткізбегенін мәлімдеді. Осылайша, ол Хелгиді құлы ретінде алуға құқылы болды, және Торгныр оған қолдау көрсетті. Торгилдің Нормандияда Хройдың пышағын ұрлағаны туралы айыптауына жауап ретінде Хрой бұл адамды есіне алып, оның інісі Сигурдты өлтіргенін айтты. Торгныр мұндай адамдар өлімге лайық екенін білдірді. Тьорирдің ұрланған көз туралы айыптауына қатысты Хрой ұрланған көзді өзінің басынан, ал соңғы көзді Тьорирдің басынан алуды ұсынды. Содан кейін көздер салмақталады, егер олардың салмағы тең болса, олардың бір бастан алынғаны және Хрой Тьорирдің көзін ұрлағаны дәлелденер еді. Егер Тьорир бұған келіспесе, онда ол осы және басқа да істерде жалғаншы екені анықталар еді. Бірақ Тьорир осы процедураға келіспеді, сондықтан Торгныр осы үш адамның зұлым және намыссыз екенін, олардың айналасында ұзақ уақыт бойы өтірік тоқығанын айтты. Олар патшаға көптен бері сенім арқалағандықтан, патшаның үш бауырласты Хройдың меншігіне беруден басқа шешімі қалмады. Жеңімпаз Эрик патша да келісті. Сосын Хрой Торгил мен Тьорирді өлім жазасына кесті, ал Хельгиді Швециядан өмір бойына қуды.

Кейін не болды ?

Хрой Торгнирден қызының қолына сұранып, оған үйленді. Ол тауарларымен Данияға қайтып, Свен Форкбеардқа болған оқиғаны айтып, оған көптеген шведтік заттар сыйлады. Хрой мен король өмір бойы дос болып қала берді. Бірақ Хрой Швецияға келгенде, әкесі Торгнир заңгер өлгенін білді, бірақ оның ұлы Торгнир оның орнына заңгер болды, және осы Торгнир адамдардың ең ақылдысы еді. Хрой мен оның жекжаттысы Торгнир заңгер мұраны бейбіт түрде бөлісті, және Хройды барлығы ұлы адам деп есептеді. Одан көптеген швед ақсүйек отбасылары тарады.