Кіріспе

Эдмунд О’Донован (13 қыркүйек 1844 – 5 қараша 1883), ирландтық соғыс тілшісі, Дублинде дүниеге келген. 1866 жылы ол «Айриш Таймс» және басқа да Дублин газеттеріне материалдар жасай бастады. Судан жорықтары кезінде «The Daily News» газеті үшін жұмыс істеп жатқанда Кордофан аймағында қаза тапқан алғашқы журналист ол болды.

Ерте өмір

Эдмунд О’Донован 1844 жылдың 12 қыркүйегінде Дублиннің Бей-Вью даңғылында дүниеге келді. Ол Килкенни қаласынан шыққан белгілі ғалым және топограф Джон О’Донованның ұлы болды. О’Донован Дублин Тринити колледжінде медицина және тілшілік қызметін еркін атқаруды оқыды. Жасөспірім шағында О’Донован және оның көптеген бауырлары Ирландияның тәуелсіздігіне қол жеткізу мақсатымен құрылған құпия қоғам – Ирландия Республикалық Бауырластығына (IRB) қосылды. Ол үш рет тұтқындалып, бірнеше айға қамауға алынды. Соңынан ол Англияның солтүстігінде IRB-нің белсенді ұйымдастырушысы болды, сонымен қатар журналистиканы кәсіп етіп алды. Оның көңіл көтеруге құштарлығы және әзілге бейімділігі айқын байқалды. Ол оқиғаларға бойұсынуды ұнатты, сонымен қатар шебер тіл білуші және қару-жарақ саласындағы сарапшы болды. О’Донован өмірінің соңына дейін ирланд революционерлерімен жақсы қарым-қатынаста болды.

Газеттегі мансап

Ол газеттік карьерасын 1866 жылы «Айриш Таймс» газетінде бастады. Франко-пруссия соғысы кезінде 1870 жылдың 1 қыркүйегінде болған Седан шайқасынан кейін О’Донован француз армиясының Шетелдік легионына қосылды, жараланып, немістерге тұтқынға түсті. 1873 жылы карлистердің көтерілісі оны Испанияға шақырды, ол науқан туралы көптеген газеттік хаттар жазды. 1876 жылдан бастап О’Донован «Daily News» газеті үшін Босния мен Герцеговинаның түріктерге қарсы көтерілісін жариялады, ал 1879 жылы сол газет үшін қауіпті және ерлікке толы Мерв саяхатын жасады. Мервке келген соң, түркімендер оны орыстардың тыңшысы деп күдіктеніп, ұстады. Түркімен гарнизоны шамамен 10 000 сарбаз бен 40 000 азаматтан тұрды. Ал орыс генералы 7 000 адамды шақыра алды. Түркімендер бекіністі қорғау үшін атойсыз күресті, ал Скобелев минометтермен оқ атты. Орыстар жарылғыш заттармен қабырғаларды бұзып, бекініске шабуыл жасағанда түркімендер жеңіліске ұшырады. Қанды қырғын болды, кейін Скобелев оны жауды бақылау үшін қажет деп ақтады. Стюарт Магометабадтан жоғалып, Тегерандағы британдық миссияға хабарлады. О’Донован оқиғаның барлығын қалаға қарайтын биік төбеден, қауіпсіз жерден көрді. Вице-король лорд Керзон кейін былай деп жазды: «Менің ойымша, Ресейдің толық жеңісінен гөрі, осы сегіз жыл бұрын Ресейдің ащы және бейілсіз жауы болған адамның куәлігі болған оқиға ешбір көрініс мені осыншалықты терең әсер етпеді». Лондон ресейліктердің Мервке қарай жорыққа шығуынан қатты алаңдады, өйткені ол Ауғанстан мен Гератқа табиғи жол болды. Санкт-Петербург генерал Скобелевті қызметтен босатып, Мервке деген барлық құқықтарынан бас тартты, себебі патша өзі британдық елші лорд Дафферинге жүгінді. Соның салдарынан қала орыс одақтасы Парсыдан түркімендерге өтті; казактар түркімендермен бірге Мервке сауда үшін барады, ал сол кезде О’Донован жергілікті билеушілер тарапынан Жоғарғы Басшы етіп тағайындалды деген әңгіме тарады. Олар оның газеттері банкнот емес екенін білгенде, ол «сарайлар қаласынан» Тегеранға қашып кетті.

Ескерткіш

О'Донован 1883 және 1885 жылдар арасындағы Махди соғысында қаза болған журналистерге арналған Лондонның Сент-Пол соборындағы соғыс ескерткішіндегі жеті журналистің бірі ретінде тізімделген.