Мысыр пирамидаларының ең ірі кешені

Кіріспе

Гиза жазықтығы (هضبة الجيزة) – Мысырдағы Гизада орналасқан әк тас жазықтығы, бұл ең ірі пирамидалар жиынтығының орны және Төртінші династияның Гиза пирамида кешенін қамтиды. Оған Хуфу, Хафре және Менкауре пирамидалары, Ұлы Сфинкс, бірнеше зираттар, жұмысшылар ауылы және өнеркәсіптік кешен кіреді. Бұл Нил аңғарының батыс шөлінің шетіндегі 16 000 гектарлық пирамидалық даланың ең солтүстік бөлігін құрайды, және ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген Мемфис және оның Некрополінің бір бөлігі болып табылады. Жазықтықтың биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 60 метр жоғары.

Пирамидалар мен сфинкс

Гиза пирамида кешені (مجمع أهرامات الجيزة), сондай-ақ Гиза некрополі деп аталады және Гиза пирамидалары немесе Мысыр деп те танылады, Гизадағы Гиза үстіртісінде орналасқан және Гизаның Ұлы пирамидасын, Хафренің пирамидасын және Менкаурдың пирамидасын, олармен байланысты пирамида кешендерін және Гизаның Ұлы Сфинксін қамтиды. Бәрі де Ежелгі Мысырдың Ескі Патшалығының Төртінші династиясы кезінде, шамамен 2600 және 2500 жылдары б.з.д. салынған. Сайтта бірнеше зираттар мен жұмысшылар ауылының қалдықтары да бар. Гиза пирамида кешені Ұлы пирамидадан (Хеопс пирамидасы немесе Хуфу деп те аталады және шамамен б.з.д. 2580 – б.з.д. 2560 жылдары салынған), оңтүстік-батысқа қарай бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан Хафренің пирамидасынан (немесе Хефрен) және оңтүстік-батысқа қарай тағы бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан Менкаурдың пирамидасынан (немесе Микерин) тұрады. Ұлы Сфинкс кешеннің шығыс жағында жатыр. Қазіргі египтологтардың пікірінше, Ұлы Сфинкстің басы Хафреге тиесілі. Осы маңызды ескерткіштермен қатар, "патшайымдар" пирамидалары, пирамидалық ғибадатханалар, аңғар ғибадатханалары, портерлер, үш зират алаңы және жұмысшылар қаласы сияқты бірнеше кішігірім серіктес құрылыстар бар. Гизадағы Ұлы Сфинкс – адам басы мен арыстан денесі бар мифтік жаратылыс – жатқан сфинкстің әк тас мүсіні. Ол батыстан шығысқа қарай бетімен, Гиза үстіртісінің батыс жағалауындағы төменгі бөлігінен қазылған. Сфинкстің беті фараон Хафренің бейнесін көрсететіндей. Сфинкстің бастапқы пішіні тастың негізінен кесілген, содан бері әк тас блоктарының қабаттарымен қалпына келтірілген. Оның ұзындығы - 73 м (240 фут), негізден басына дейінгі биіктігі - 20 м (66 фут), артқы жамбасының ені - 19 м (62 фут). Оның мұрны біздің заманымыздың 3-10 ғасырлары аралығында сынған. Араб тарихшысы әл-Макризи 15 ғасырда жазғанда, мұрынның жоғалуын Мұхаммед Саим әл-Дахрға жатқызған. Сфинкс – Мысырдағы ең көне монументалды мүсін және әлемдегі ең танымал мүсіндердің бірі. Археологиялық дәлелдер оның Ежелгі Патшалық кезінде Хафренің билігінде (шамамен б.з.д. 2558–2532 жылдары) ежелгі мысырлықтар жасағанын көрсетеді.

The Giza pyramid complex (مجمع أهرامات الجيزة), also called the Giza necropolis and also known as the Pyramids of Giza or Egypt, is the site on the Giza Plateau in Giza, that includes the Great Pyramid of Giza, the Pyramid of Khafre, and the Pyramid of Menkaure, along with their associated pyramid complexes and the Great Sphinx of Giza. All were built during the Fourth Dynasty of the Old Kingdom of Ancient Egypt, between 2600 and 2500 BC. The site also includes several cemeteries and the remains of a workers' village. The Giza pyramid complex consists of the Great Pyramid (also known as the Pyramid of Cheops or Khufu and constructed c. 2580 – c. 2560 BC), the somewhat smaller Pyramid of Khafre (or Chephren) a few hundred metres to the south west, and the relatively modest sized Pyramid of Menkaure (or Mykerinos) a few hundred metres farther south west. The Great Sphinx lies on the east side of the complex. Current consensus among Egyptologists is that the head of the Great Sphinx is that of Khafre. Along with these major monuments are a number of smaller satellite edifices, known as "queens" pyramids, causeways pyramid temples, valley temples, harbours, three cemterary fields and a workers' town. The Great Sphinx of Giza is a limestone statue of a reclining sphinx, a mythical creature with the head of a human, and the body of a lion. Facing directly from west to east, it was carved out of a low lying spur of the Giza Plateau on the west bank of the Nile in Giza. The face of the Sphinx appears to represent the pharaoh Khafre. The original shape of the Sphinx was cut from the bedrock, and has since been restored with layers of limestone blocks. It measures 73 m (240 ft) long from paw to tail, 20 m (66 ft) high from the base to the top of the head and 19 m (62 ft) wide at its rear haunches. Its nose was broken off between the 3rd and 10th centuries AD. The Arab historian al Maqrīzī, writing in the 15th century, attributes the loss of the nose to Muhammad Sa'im al Dahr. The Sphinx is the oldest known monumental sculpture in Egypt and one of the most recognisable statues in the world. The archaeological evidence suggests that it was created by ancient Egyptians of the Old Kingdom during the reign of Khafre (c. 2558–2532 BC).

Қазіргі тарих

Қазіргі Гизаға екі негізгі жолмен кіруге болады. Солтүстіктен келген жол Хуфу пирамидасына жетелесе, екіншісі шығыстан Сфинкстің алдыңғы алаңына барады. Олар Нил өзенінің шығыс жағалауынан өтіп, батысқа қарай көне жолмен созылады. Алаңның үстінен көрініп, оңтүстік-батысқа қарай диагональ бойымен өтетін үш пирамида – фараон Хуфу, Хафре және Менкаур пирамидалары.

Сауалнама

Гиза жазығының картасын жасау жобасы (GPMP) 1984 жылы "пирамида құрылысын қамтамасыз еткен әлеуметтік және экономикалық күштерді жақсырақ түсіну мақсатында" жүзеге асырылды. Марк Лехнер және оның командасы Гиза жазығының барлық табиғи және мәдени ерекшеліктерінің дәл картасын жасады. Алған зерттеу деректері Лехнерге пирамида салушылар қаласы орналасқан болуы мүмкін жерлерді көрсетті, сондықтан 1988 жылы GPMP миссиясы осы аймақтарды қазу және зерттеуге бағытталды.