Кіріспе

Семиотика мен коммуникация саласындағы көзге түсетін немесе маңызды болу қасиеті

Көзге түсу – ең айқын немесе маңызды болу жағдайы. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде көзге түсу «ең байқалатын немесе маңызды» деп анықталған. Бұл ұғым коммуникация, семиотика, лингвистика, социология, психология және саясаттану салаларында талқыланады. Ол адамдар арасындағы қарым-қатынас, көндіру, саясат және бұқаралық ақпарат құралдарына тигізетін әсері тұрғысынан зерттелді.

Семиотика

Семиотикада (таңбалар немесе символизмді зерттеу ғылымы), көзге түсу белгінің бір бөлігінің салыстырмалы маңыздылығын немесе айқындығын көрсетеді. Нақты бір белгінің басқа белгілермен қатар қарастырылғандағы көзге түсуі, адамға көп көлемді ақпаратты маңыздылығы бойынша жылдам бағалауға және соның ішінде ең маңыздысына назар аударуға көмектеседі. Бұл процесс адамды ақпараттық жүктемеден сақтайды.

Талқылау

Мағынаны "зат немесе құбылыстың санадағы бейнелік жүйесі, оның қасиеттері және басқа заттармен және/немесе құбылыстармен байланыстары" деп сипаттауға болады. Адам санасында мағына сезімдік ақпарат, кескіндер және түсініктер түрінде көрінеді. Адамның ұрығында жүрек тіні соғып, секіріп тұрады. Үнді тайпасының өкілі Колумб күніне қарсы наразылықтарға, тайпалық және тарихи үнді дәстүрлерін оқығаннан кейін ғана назар бөлмейді (бастапқы әсер). Жаңа мәдени түсінік алғаннан кейін бұл наразылықтар "көрнекті" болуы мүмкін. Көрнектілік, коммуникация және әлеуметтік психологияны зерттеудің құрамдас бөлігі ретінде, неге бір нәрсе біздің назарымызды аударып, ұстап тұрады және неге ол басқа фактілерге, сезімдерге және эмоцияларға қарағанда таным ретінде оңай қол жетімді екендігі туралы сұрақ тудырады. Адам қабылдап, реакция жасағанда, ол ең оңай қол жетімді ақпаратты және эмоцияларды пайдаланады. Бұл ақпарат ең маңызды ақпарат деп есептеледі. Әлеуметтік ықпал – әлеуметтік психологтар мен коммуникация теориялықтарының зерттеу саласы. Әлеуметтік ықпал адамдардың берік ұстанымдарынан бас тартып, жаңа ұстанымды қабылдауына, көзқарасын өзгертуіне немесе біреуді көндіруіне қалай және неге әсер етеді? Коммуникатордың әлеуметтік ықпалдың күшін түсіну және пайдалану деңгейі, олардың мақсатына жету мүмкіндігін анықтайды. Көрнектілік – біздің көзқарасымызды басқалардан ерекшелендіру және қабылдаушылардың назарын кодталған хабарламаның маңызды тұстарына аудару туралы түсінігімізді басшылыққа алатын негізгі идеялардың бірі. Осыдан кейін, көрнектілік әлеуметтік ықпалға қатысты бірнеше теорияларда маңызды ұғым болып табылады. Коммуникация және әлеуметтік психология зерттеулерінің кейбір салалары, олардың теориясының құрамдас бөлігі ретінде көрнектілік ұғымын қамтиды: Ынтымақтастыру теориясы, мүдделілік, көзқарастың өзгеруінің жиынтық теориясы, топтық көрнектілік және әлеуметтік қатысу теориясы. Бұл теориялардағы көрнектіліктің қолданылуы төменде қысқаша баяндалған: Ынтымақтастыру теориясы: Көрнектілік – Ричард Э. Ватцтың, Тоусон университетінің профессоры, оның «Ынтымақтастырудың жалғыз нағыз кітабы» (Kendall Hunt, 2012, 2013) кітабында баяндалғандай, күн тәртібі және манипуляциямен қатар, ынтымақтастыру теориясының маңызды ұғымы. Оның кітабында және мақалаларында көрнектілік таңдалған аудитория үшін шындықтың қалай құрылатынын өлшеуге пайдаланылады. Ол (1973) (2013) айтуынша, көрнектілік (және күн тәртібі, мағына және манипуляция) үшін күрес – ынтымақтастыру процесінің қажетті шарты. Адамның бір нәрсеге жеке қызығушылығы болу үшін, ол оның жеке өміріне әсер етуі керек. Бізге қатты әсер ететін нәрселер біздің мінез-құлқымызға әсер етеді (Крано, 1995), және ол көзге түсуі керек. Көзге жақын көріністер біздің назарымызды көбірек тартады (МакАртур және Пост, 1977). Егер мінез-құлық объектісі бізге көзге түсетін болса, біздің қызығушылығымыз артады, сондай-ақ біздің мінез-құлқымыз бен көзқарасымызтың сәйкес келуі ықтималдығы артады (Sears & Citrin, 1985). Крано былай дейді: "Көрінетіндей, мінез-құлық объектісін көзге түсіру мінез-құлыққа қатысты нәтижелердің көзге түсуін де арттырады. Жақсы көрініс, бастапқы әсер және осыған ұқсас амалдар позицияның жеке мүдделерін арттырады". Бұл көзқарастар мінез-құлық объектісіне қатысты біздің жалпы көзқарасымызды қалыптастыру үшін жинақталады және оны қатыстырған кезде алдыңғы қатарға шығарады (көзге түседі). Фишбейн бір уақытта алтыдан тоғызға дейін маңызды сенімге ие бола алатынымызды көрсетеді (Кронен, 1973). Объектпен кездесу кезінде көрініс тапқан сенімдер басым көзқарасты анықтайды. Фишбейн ең мықты сенімдер ең көзге түсетінін және алдыңғы қатарға шығатынын сендірді. Кроненнің пікірінше, көрнектілік күшпен байланысты емес, бірақ көзқарастың өзгеруінің тәуелсіз атрибуты, өйткені кейбір берік сенімдер көзге түспейді (Кронен, 1973). Топ ішінде қарым-қатынас – мінез-құлықтың маңыздылығын анықтаудың негізгі жолы. Физикалық қасиеттер сияқты басқа да нәрселерді байқауға болады, бірақ оларды көзге түсіру үшін топ ішінде терең сезімдерді жеткізу керек (Харвуд және т.б., 2006). Әлеуметтік қатысу теориясы (АҚТ): АҚТ-ны "медиацияланған қарым-қатынаста адамның нақты адам ретінде қабылдану дәрежесі" деп анықтауға болады (Gunwadena, 1995). Бұл Шорт, Уильямс және Кристи (1976) әзірлеген бастапқы анықтаманың жаңартылуы, онда "бір-бірімен қарым-қатынаста басқа адамның көзге түсу дәрежесі" делінген. Бір нәрсені көзге түсіретін не? Ақыл-ой стимулдарды қалай таңдайды, құрылымдайды және мағына береді? Адамдар стимулдар туралы "әрекетті, ниетті, қабілетті және ортаны" зерттеу арқылы "дамиды және бекітеді" (Taylor & Fiske, 1978, Heider, 1934-тің сілтемесі, 250-бет). Адамдардың ақыл-ой ресурстары шектеулі және ақпаратты өңдеу және жағдайдың күрделілігін түсіну қабілеті бар. Адам стимулдың толық және нақты мағынасын беру үшін қажетті әрбір нюансты ұғар алмайды. Көрнектілік – зерттеушілердің берілген жағдайда қандай ақпарат біреудің назарын аударуы және стимул туралы оның танымдарына ең көп әсер етуі мүмкін екенін түсіну жолы. Зерттеу көрсеткендей, ең көзге түсетін ақпарат әрқашан ең дәл немесе маңызды болмайды, бірақ "Басқа нәрседен жоғары тұру құбылысы" (Taylor & Fiske, 1978). Guido 1200-ге жуық зерттеуді қарап шыққаннан кейін Дихотикалық Көрнектілік теориясын жасады, ол "көрнектілік құрылымының кез келген құрамдас бөлігіне ішкі тән ерекшелік сипатын баса назар аудара отырып, көрнектілік мысалдарының ортақ бастауын" көрсетті (Guido, 1998, Абстракт, 114-бет). Көрнектілік – ақыл-ойдың көзге түсетін стимулмен байланысты сезімдерді немесе эмоцияларды (әсерді) қолдану қабілетіне байланысты құрылым. Стимулға қатысты және оны бағалайтын танымдардың жадта белсенділігі. Соңында, осы ақыл-ой ресурстарының стимулмен қатысуына қолжетімділігі (Guido, 1998). Коммуникаторлар үшін бір қиындық – көндіру үшін қатып қалған қабылдауларды бұзудың жолын табу. Бір идеяны көзге түсіру – бұл кілттің бірі. Guido-ның бірінші қағидасы – фигура-фон, бұл адамдардың назарын көзге түсетін нәрсеге аударатын қабылдау алаңы. Фигуративтілік – стимулдың жарықтығы, күрделілігі және энергиясы (қозғалысы). Осы аспектілер мида танымдар мен ойлау процестерін тудырады деп есептеледі, олар көзге түсуге әкеледі. Жарықтық объектінің шамасын және түсін қамтиды. Зерттеулер көрсеткендей, жарқын, көрікті түстер назарды оңай тартады және есте сақтау оңай (Guido, 1998). Guido-ның екінші қағидасы – Ерекшелік, оны статистикалық жаңалыққа (бірегей және бейтаныс), күтпеген нәрсеге, рөлден шығуға, негативтілікке және шектен шығуға (эмоционалдық әсерге) бөлуге болады. Жаңалық – стимулмен тәжірибе деңгейі. Күтпеген нәрсе – оқудың нәтижесі. Біз бұзылған күтуді дамыттық (Guido, 1998). Біздің сенімдеріміз бен ойларымыз көрнектілік бойынша өзгереді. Көрнекті сенімдер таным процесінде оңай белсендіріледі және оңай еске түсіріледі, сондықтан оларға қол жеткізу оңай (Higgins, 1996). Бастапқы әсер тиісті білімге қолжетімділікті арттырады деп көрсетілген (Higgins, 1996). Фрейминг сөздер мен оқиғалардың анықтамалары, себептік байланыстар, моральдық салдарлар және мәселе аймағы үшін шешімдер жиынтығы туралы жазу шешімдерін қамтиды (McCombs, 1997). Біздің санамыз қол жетімді ақпаратты күн тәртібіміз (фрейминг) және осы жағдай үшін стимул (бастапқы әсер) арқылы сұрыптап, мақсатымызды орындау үшін оны белсендіреді. Бір адам стимулмен алғаш рет кездескенде, бастапқы реакция шартсыз реакция ретінде сипатталады. Шартсыз реакция – "табиғи, рефлекстік реакцияны тудыратын" (Weseley & McEntarffer, 2014, 136-бет). Келешек кездесулер шартты реакцияны тудырады, ол стимулмен аралық кездесулерде болған оқу арқылы дамыған. Бұл оқу – берілген жағдайға жауап беру кезінде қолданылатын негізгі білім...

Сауда-саттық ынталандырулар

Шығармашылық – бұл ынталандыруға жауап, бірақ бұл ынталандыру сапасы ма, әлде абсолютті сапа ма? "Бұл модель кеңінен таралған дихотикалық өрлеу теориясының бір бөлігі болып табылады, оған сәйкес, ынталандыру белгілі бір контексте қабылдаушының схемасына сәйкес келмейтін немесе белгілі бір контексте қабылдаушының мақсатына сәйкес келген жағдайда ерекшеленеді. Модельдегі төрт қағидаға сәйкес, ерекше ынталандырулар жақсырақ еске алынады, назар аудару мен түсіндіруге әсер етеді және қабылдаушылардың түсінігінің деңгейімен (яғни, схемалардың белсенділігі, қолжетімділігі және пайдалылығы) және қатысуымен (яғни, ынталандырулардың жеке маңыздылығы) реттеледі. Баспа жарнамаларына қатысты екі эмпирикалық зерттеудің нәтижелері, жарнамалық хабарламалардың жарнамалық өңдеуді іске қосуда ең күшті әсер ететінін көрсетіп, тұтынушылардың хабардар болуына әкеледі. "Пайдаланушы тәжірибесінің бір бөлігі ретінде деректерді алу құралдарын жобалау үшін компьютерлік тілді пайдалану. Жобаларда кездесетін тілдік қателер келесі топқа проблемалар туғызуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, түзетуді қажет ететін мәселелерді анықтап, олармен күресу үшін шешімдерді әзірлеу керек. IT саласында кодтау тілі өте маңызды, сондықтан қателерді жобаның барлық кезеңінде жақсы бақылау керек. Интернетте алкоголь сататын дүкендер дәстүрлі дүкендерден айырмашылығы, кеңірек аудиторияға жете алу үшін құрылған. Осы мақсатта мемлекеттік органдар мен бәсекелестер интернетте алкоголь сатуды реттеу үшін сотқа жүгінді. Интернеттегі сатушылар көптеген түрде жеңілдіктер ұсынады, бірақ қауіпсіздік пен жауапкершілік тұрғысынан өте аз кепілдік береді. Кәсіпорынға қарсы сот процесінде кәмелетке толмағандардың онлайн режимінде алкоголь сатып алуына қатысты қосымша реттеуді қажет ету туралы шешім қабылданды. Соттар талапкердің ісін растау үшін жеткілікті ақпарат ұсынбағанын айтты. Сауда-саттық тілінде сатып алынған мөлшерге байланысты салықтарды төмендету және тасымалдау үшін төлемді азайту немесе толығымен алып тастау туралы мәлімделді. Бұл хабарлама тұтынушыларды өнімге қызықтырып, оны сатып алуға итермеледі. Ресейлік маркетинг көзқарасы капитализмге, Батысқа және әсіресе АҚШ-қа қарсы күреске бағытталған. Маркетинг тілінде әр елдің экономикасы және оны қалай жақсартуға болатыны туралы айтылды. Батыста маркетингті орыс студенттері зерттеп, орыс тіліне аударды. Жаман тілге материалды көркемдікпен бос уақытында қолданған аудармашылар себеп болды. Осыған байланысты ақпарат өңделіп, жоғалып кеткен кезде түпнұсқа материалды түсінуде үлкен өзгерістер пайда болды. Ағылшын алфавиті мен қытай логографиялық жүйесінің айырмашылығы бренд құру, маркетинг және тіл саласында ерекше қиындық туғызады. Мақалада тек аудармасыз ерекше хабарларды қалай жасау керектігі туралы айтылады. Қытай тілі мен жазу жүйесі 35000 жылдан астам уақыттан бері пайда болып, дыбыс пен тілдік шеберлік жағынан оңай айтылатын сөз тіркестерін жасауға оңай иілмейді. Қытайда маркетинг мәдениет пен тілдің әсеріне бірдей ұшырайды. Тиімді стратегияны жасау үшін барлық факторларды түсіну және сақтау қажет. Сондықтан, ақпаратты пайдалану арқылы ерекшеленуді мүмкіндігінше дұрыс анықтау үшін, оны былайша анықтау орынды болар еді: ерекшелену – бұл көзқарас немесе түсіндірілген маңыздылық және оның біздің таңдауымыздағы көрінісі. Зерттеулерге сәйкес, маркетингтегі ерекшеленуді ынталандыру сапасы деп санауға болады. Бұл дегеніміз, клиенттердің қажеттіліктері жоспардың барлық кезеңінде есептеліп, оларға сәйкес келтірілуі керек. Хабаршының жалпы мақсаты – клиенттің эмоциялық реакциясына бейімделген хабар жасау, оны көбірек ақпаратпен марапаттау, содан кейін алдын ала белгіленген сезімге жететін өнімді ұсыну. Көптеген тұтынушылар маркетингтік кампания туралы сұрағанда оны жарнамалық тұрғыдан анық анықтай алады. Бұл жарнамалар барлық алушыларға жіберілетін хабардың мәнін қамтиды. Мысалы, косметика, автомобиль, киім, кофе, тамақ, аяқ киім және т.б. – бұл өнімдердің барлығы қабылдаушыдан эмоциялық реакция тудыру үшін жасалған. Клиентпен қарым-қатынас жасау процесі танымдық байланысты іздейді. Клиенттерді эмоциялық реакцияларды болжау үшін заттың түріне қарай топтастыру керек. Осыны ескере отырып, назарды бейнелерге және тұтынушының эмоциялық реакцияларына аударады. Бұл сізге қандай сезім береді, сіз оған қаншалықты жақынысыз, осы өнімді пайдалану туралы не ойлайсыз және т.б. Эмоциялық компоненті бар маркетингтік хабарламалар адамдармен жақсы байланысады және үлкен нәтижелер береді. Жеке ерекшелену тұтынушыға әсер етуі мүмкін. Бұл құбылысты "Жекелік теориясы" арқылы түсіндіруге болады, ол жекеліктердің иерархиялық түрде ұйымдастырылғанын және маңыздырақ жекеліктер мінез-құлыққа әсер ететінін көрсетеді. Біз жекелік ерекшеленуі кемінде екі ерекшеліктерімен ерекшеленетін қарым-қатынастарда маңызды рөл атқарады деп ұсынамыз. Біріншіден, қарым-қатынас маркетингіне қатысты көптеген теориялық және эмпирикалық зерттеулер табысты бизнес-тен-бизнес қарым-қатынастарының сипаттамаларына, мысалы, сенім мен міндеттемеге (Морган және Хант, 1994) назар аударса да, көптеген алмасу қарым-қатынастары жеке тұлғаларды қамтиды. Ұйымдардың тұтынушылармен ұзақ мерзімді қарым-қатынастарды жеке негізде дамытуға тырысуы жиі кездеседі. Біз, егер серіктес біреу болса, мысалы, бизнес-тен-тұтынушы маркетингі, онда жекелік ерекшеленуі қарым-қатынас тудыратын факторларды, мысалы, өзаралық және қанағаттандыруды, және маркетингтік табыстың арасындағы байланысты қамтамасыз ететін маңызды құрылым болуы мүмкін деп санаймыз. Жекелік брендтерге, өнімдерге және орындарға байланысты болуы мүмкін. Отбасылық спорт командаларын, әуе компанияларын, демалыс орындарын және тіпті мейрамханаларды қолдайтын ұрпақтар бар. Бұл маңызды элементтер өзіндік идентификация мен қабылдаудың негізіне айналады. Автомобиль өнеркәсібі маркетингтік кампанияларының бір бөлігі ретінде белгілі бір символдарды пайдаланады. Олардың көпшілігі әртүрлі өндірушілердің тұтынушыларды жеңіп алуға тырысатын күш-жігерінің бөлігі болып табылады. Бұл сонымен қатар сатуды жүзеге асыру және тұтынушының қызығушылығын қоздыру үшін қолданылатын жалпы хабарламалар болып табылады. Мысалы, жайлылық (теріден жасалған орындықтар), кеңдік (салондық кеңістік), сенімділік, қауіпсіздік, өнімділік, жолдан тыс жүру қабілеті, санат бойынша жүлде, сақтандыру компаниялары немесе басқа да ұйымдар. Кампанияның ең жақсы бөлігі – дилерлік ортасы. Бұл процесс эмоциялық бөлігі болып табылады. Бастапқысы танымдық және схемалық байланыс, содан кейін тұтынушыны сатып алуға итермелейтін эмоциялық бөлік. Тұтынушылардың көзқарасы көптеген факторларға байланысты өзгеруі мүмкін, сондықтан маркетингтік кампанияның мақсаты осы факторларды ең жақын дилерге немесе сатуға ең қабілетті адамға қарай бұру болып табылады. "Атап айтқанда, мінез-құлықтың синхрониясы туралы зерттеулер адамдардың көзбен байланысқанда, дене күйі (Chartrand & Lakin, 2013) және соңғы уақытта жазу немесе сөйлеу тілінде (Ireland & Pennebaker, 2010) бір-біріне жақын сезінуі артатынын көрсетеді." Ынталандыру сапасы ретіндегі ерекшелену маркетинг, сату және коммерциялық стратегияның маңызды бөлігі болып табылады. Өндірушілер сіздің назарыңызды өнімге аудару үшін танымал адамдарды, спортшыларды және басқа да маманды қолданады. Автомобиль сатып алуға келгенде, көптеген адамдар өткен оқиғаны еске алады, бұл ынталандыру әр адам үшін әртүрлі болады, бірақ осы жауаптың сапасы мен байлығы брендпен байланыстырады. Автомобиль өндірушілері жаңа жүргізушілерді кешегі күннің драйверлерімен байланыстыру үшін ностальгия элементтерін қайта өңдейді. Әжесі мен немересі бір-біріне жаңа модификациялармен жабдықталған жаңа модельді ұнатады. Костюм тігуші бір отбасының үш ұрпағына киім тігуі мүмкін...