Ганс Келлер: Музыкант, жазушы және музыка зерттеушісінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Австриялық-британдық музыкант және жазушы Ханс (Генрих) Келлер (11 наурыз 1919 – 6 қараша 1985) – музыкатану және музыка сын тұрғысынан маңызды үлес қосқан, сондай-ақ психоанализ және футбол сияқты әртүрлі салалар бойынша пікір білдіруші музыкант және жазушы. 1950 жылдардың соңында ол «сөзсіз функционалды талдау» әдісін ойлап тапты, онда музыкалық шығарма тек музыкалық дыбыс арқылы, ешқандай сөз тыңдалмай немесе оқылмай талданады. Ол 1959 жылдан 1979 жылға дейін BBC-де толық жұмыс істеді.

Өмір және мансап

Келлер Венада бай және мәдени жағынан байланысты еврей отбасында дүниеге келді. Бала кезінде оны он жыл бұрын Арнольд Шенбергтің балалық шақтағы досы және алғашқы мұғалімі болған Оскар Адлер оқытты. Ол композитор және орындаушы Франц Шмидтті де таныды, бірақ ешқашан ресми оқушы болған жоқ. 1938 жылы Аншлюсс Келлерді Лондонға қашуға мәжбүр етті (онда оның туыстары болды), ал кейінгі жылдары ол Ұлыбританияның музыкалық және музыкалық сын өміріндегі көрнекті және ықпалды тұлғаға айналды. Бастапқыда скрипкашы және альтшы ретінде белсенді болған ол көп ұзамай өзінің музыкаға қатысты өте өнімді және қоздырғыш жазушы, сондай-ақ ықпалды мұғалім, лекция оқушы, хабар таратушы және жаттықтырушы ретінде өзін тапты. Келлер ешқашан да дау-дамайдан қорықпаған, шығармаларын бағаланбайтын немесе жеткіліксіз түсінілетін композиторларды жалынды қолдау Бенджамин Бриттен мен Арнольд Шенбергтің қажырлы қорғаушысы, сондай-ақ Моцарт, Гайдн, Бетховен және Мендельсон сияқты тұлғалардың терең талдаушысы болды. Келлердің алғашқы мақалаларының көбі Music Review және Music Survey журналдарында жарық көрді, соңғысын ол негізін қалаушы редактор Дональд Митчеллмен бірге "Жаңа серия" (1949–52) деп аталатын редакцияға қосылғаннан кейін редакциялады. Кейінгі жылдары оның көпшілігі BBC-де болды, онда ол бірнеше жоғары лауазымға ие болды және The Listener журналына үнемі үлес қосты. Уильям Глок 1959 жылы BBC-де музыка бақылаушысы болып тағайындалғанда, оның алғашқы әрекеттерінің бірі Келлерді музыкалық баяндамалардың продюсері ретінде қабылдау болды. Келлер 1961 жылы BBC-де (Сьюзан Брэдшоумен бірлесіп) "Питр Зак" аңызын жасады, ол ойдан шығарылған поляк композиторының жаңа авангардтық шығармасы ретінде қасақана түсініксіз кездейсоқ дыбыстар сериясын таратты. Бұл қулық қазіргі заманғы музыканы қоршаған сындық дискурстың нашар сапасын оның тарихи дамуының проблемалық кезеңінде көрсету үшін жасалды; бұл жағынан, қулық сәтсіздікке ұшырады, өйткені ешқандай сыншы Питр Зак шығармасына ерекше ынтасын білдірмеді, барлық жарияланған сын-пикирлер жұмысты мүлдем жоққа шығарды. 1967 жылы Келлер рок-топ Пинк Флойдпен телешоудағы "The Look of the Week" бағдарламасында танымал кездесуге ие болды, онда ол топ мүшелері Сид Барретт пен Роджер Уотерспен сұхбат жасады. Келлер жалпы алғанда топ пен оның музыкасына таңғалды, тіпті оны менсінбейді, олар оның дәмін сезу үшін тым қатты деп бірнеше рет сынға түсті. Ол топпен сұхбатын былай деп аяқтады: "Менің пікірімше, бұл балалық шаққа аздап кері қайту – бірақ, неге жоқ?" Бұл сұхбат 2016 жылы Pink Floyd-тің The Early Years 1965–1972 қораптарының бір бөлігі ретінде шығарылды. Келлердің философиялық және психоаналитикалық білімімен бірігіп, жүйелі ойлау дарыны "сөзсіз функционалдық талдау" әдісімен (футболды жақсы көретін Келлер "ФА" деп қысқартты) жемісті болды, ол шеберліктің "барлығын қамтитын бірлік" туралы даусыз дыбыспен көрсетуге арналған. Бұл әдіс "Музыка теориясымен" қатар әзірленді, ол тыңдаушылардың үміттері тұрғысынан музыкалық құрылымды анық қарастырды; күтілетін "артқы жағынан" күтілмеген "алдыңғы жағынан" туындайтын "мағыналы қарама-қайшылық" шығарманың экспрессивті мазмұнын туғызады деп қаралды. Келлердің бірлік теориясының бір элементі "Артқа бұрылған және кейінге қалдырылған алғышарттар мен салдарлар" принципі болды, ол кеңінен қабылданбады. Алайда оның "гомотональдық" термині музыкологтарға бірнеше салада пайдалы болып көрінді. Келлер суретші Милейн Косманға үйленген, оның суреттері оның кейбір жұмыстарына иллюстрация жасады. Оның қолжазбалары (радио хабарлары мен музыкологиялық жазбалары) Кембридж университетінің кітапханасында сақталады.

Keller was born into a wealthy and culturally well connected Jewish family in Vienna, and, as a boy, was taught by the same Oskar Adler who had, decades earlier, been Arnold Schoenberg's boyhood friend and first teacher. He also came to know the composer and performer Franz Schmidt, but was never a formal pupil. In 1938, the Anschluss forced Keller to flee to London (where he had relatives), and, in the years that followed, he became a prominent and influential figure in the UK's musical and music critical life. Initially active as a violinist and violist, he soon found his niche as a highly prolific and provocative writer on music, as well as an influential teacher, lecturer, broadcaster and coach. An original thinker never afraid of controversy, Keller's passionate support of composers whose work he saw as under valued or insufficiently understood made him a tireless advocate of Benjamin Britten and Arnold Schoenberg, as well as an illuminating analyst of figures such as Mozart, Haydn, Beethoven and Mendelssohn. Many of Keller's earliest articles appeared in the journals Music Review and Music Survey, the latter of which was co edited by him after he joined the founding editor Donald Mitchell for the so called 'New Series' (1949–52). In later years, much of his advocacy was carried out from within the BBC, where he came to hold several senior positions and was a regular contributor to The Listener magazine. When William Glock was appointed controller of music at the BBC in 1959 one of his first acts was to recruit Keller as music talks producer. It was at the BBC that Keller (in collaboration with Susan Bradshaw) perpetrated in 1961 the "Piotr Zak" hoax, broadcasting a deliberately nonsensical series of random noises, as a new avant garde piece by a fictitious Polish composer. The hoax was designed to demonstrate the poor quality of critical discourse surrounding contemporary music at a problematic stage in its historical development; in this aspect, the hoax was a failure, as no critic expressed any particular enthusiasm for Piotr Zak's piece, with all published reviews being roundly dismissive of the work. In 1967, Keller had a famous encounter with the rock group Pink Floyd on the TV show The Look of the Week in which he interviewed band members Syd Barrett and Roger Waters. Keller was generally puzzled by, or even contemptuous of, the group and its music, repeatedly returning to the criticism that they were too loud for his taste. He ended his interview segment with the band by saying: "my verdict is that it is a little bit of a regression to childhood – but, after all, why not?" This interview was released as part of Pink Floyd's 2016 box set, The Early Years 1965–1972. Keller's gift for systematic thinking, allied to his philosophical and psycho analytic knowledge, bore fruit in the method of "wordless functional analysis" (abbreviated by the football loving Keller as "FA"), designed to furnish incontrovertibly audible demonstrations of a masterwork's "all embracing background unity". This method was developed in tandem with a "Theory of Music" that explicitly considered musical structure from the point of view of listener expectations; the "meaningful contradiction" of expected "background" by unexpectable "foreground" was seen as generating a work's expressive content. An element of Keller's theory of unity was the "Principle of Reversed and Postponed Antecedents and Consequents", which has not been widely adopted. His term "homotonality", however, has proved useful to musicologists in several fields. Keller was married to the artist Milein Cosman, whose drawings illustrated some of his work. His manuscripts (radio broadcasts and musicological writings) are kept at the Cambridge University Library.