Далдықтар – «Доктор Кто» сериалынан шыққан әйгілі ғарыштан келген мутанттар. Универсалды жаулауға ұмтылысқан, механикалық қабықшада саяхаттайтын қастандықтар туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығармалық жаратылыстардың тарихы
History of fictional creatures
Далектер (/audio=Mgm айтылуы Далек.ogg/'/d//ɑː//l//ɛ//k//s/ DAHleks) – британдық ғылыми фантастикалық телесериал "Доктор кім" сериясындағы мутанттардың ойдан шығарылған ғарыштық тегі. Скаро планетасының Калед халқының мутацияға ұшыраған қалдықтары, олар танк сияқты механикалық қабықшаларда саяхаттайды және ғаламдық жаулап алу мен құртуға бейімделген нәсіл. Олар сонымен қатар, Доктор деп белгілі Уақыт Лордының ең ірі қарсыластары болып табылады, серия барысында әлсіз нәсілден тіпті Уақыт Лордарын да жоя алатын және ғаламды бақылауға қол жеткізе алатын құбылыстарға айналды.
The Daleks (/audio=Mgm pronunciation Dalek. ogg/'/d//ɑː//l//ɛ//k//s/ DAHleks) are a fictional extraterrestrial race of mutants from the British science fiction television series Doctor Who. The mutated remains of the Kaled people of the planet Skaro, they travel around in tank like mechanical casings, and are a race bent on universal conquest and destruction. They are also, collectively, the greatest adversaries of the Time Lord known as the Doctor, having evolved over the course of the series from a weak race to monsters capable of destroying even the Time Lords and achieving control of the universe.
Шығу тегі
Бірінші Доктор Далектермен шоудың екінші сериясында, «Далектер» (1963–64) атты эпизодта алғаш рет кездеседі. Далектер тарихының осы нұсқасында, Далектердің Скаро планетасы екінші эпизодта екі адам тектес нәсілдің туған жері болған деп сипатталады: Каледтер және Тальдер. «Бес жүз жылдан астам бұрын» нәсілдер арасында болған қысқа, бірақ қорқынышты ядролық соғыстан кейін Тальдер қорқынышты түрде мутацияға ұшырады, ал «Далектердің ата-бабалары» қалаға шегінді. Үшінші эпизодтағы Тальдердің айтуынша, Далектер бастапқыда мұғалімдер мен философтар болған, ал Доктор төртінші эпизодта Далектерді сол кезде Дальдер деп атаған және олардың да сол кезде жаман мутацияға ұшыраған болуы мүмкін деп болжайды. Олар көбінесе өз қалаларымен шектелген; олардың қозғаушы күші – металл жолдар арқылы жүретін электр энергиясы. Тальдердің сәулеленуге қарсы дәрілері оларды өлтіретінін білгеннен кейін, енді ксенофобиялық Далектер өздерінің ядролық реакторларынан сәулеленуді Скаро атмосферасына таратуға шешім қабылдады, нәтижесінде тек Далектер ғана қалды. Алайда, TARDIS экипажы Тальдерді осыған жол бермеу үшін Далектермен күресуге көндіреді. Бұл эпизодтың соңында Далектердің қуат көзі жойылғандықтан, олар жойылғандай көрінеді. Дегенмен, Далектердің танымалдылығы олардың қайта оралуын қамтамасыз етті.
The First Doctor first encounters the Daleks in the second serial of the show, The Daleks (1963−64). In this version of Dalek history, the Dalek homeworld of Skaro is described by the Daleks in the second episode as having once been home to two humanoid races: the Kaleds and the Thals. Following a short but terrible nuclear war between the races "over five hundred years ago", the Thals were horribly mutated and the "Dalek forefathers" retired into the city. According to the Thals in the third episode, the Daleks were originally teachers and philosophers, while the Doctor states in the fourth episode that the Daleks were called Dals back then, and speculates that the Daleks had just as badly been mutated at the time. They are more or less confined to their city; their motive power being electricity conducted via metal walkways. After discovering the anti radiation drugs of the Thals kill them, the now xenophobic Daleks decide to release radiation from their nuclear reactors into Skaro's atmosphere, leaving only the Daleks. However, the TARDIS crew convince the Thals to fight the Daleks to stop this. At the end of this serial, the Daleks are seemingly wiped out when their power source is destroyed. However, the popularity of the Daleks ensured their return.
Кейінгі оқиғалар
Олар келесіде «Даликтердің Жерге шабуыл жасауы» (1964) фильмінде пайда болды, онда Далектер 22 ғасырдың ортасында метеориттік жаңбыр мен індеттен кейін Жерді жаулап алып, басып алғандығы көрсетілген. Бірінші Доктор Далектердің болуын өзінің серіктері Иан Честертон мен Барбара Райтқа оқиғалар Далектерге «бір миллион жыл» бұрын орын алғандығын және олардың куәлік етіп жатқандары Далектер тарихының «орталық кезеңі» екенін айтып түсіндіреді. Алайда, бұл Далектер басқыншы күштер ретінде металл жолдарсыз қозғала алады, олар өздерінің арқаларындағы радио тарелкалар арқылы қуат алады. Далектер Жердің магниттік ядросын жойып, планетаны басқаруды жоспарлап отыр. Алайда, Доктор және оның серіктері шахтада көтеріліс туғызады, ал Далек табағы Жердің өзегіне арналған бомбамен жойылады. Келесі бірнеше көріністер барысында Далектер уақытпен саяхат жасауды дамытты, «Жарыс» (1965) фильмінде олар уақыт машинасын пайдаланып, Механус планетасына қонудан және робот Механоидтармен шайқасудан бұрын, TARDIS экипажының артынан қууда. Бұл жерде радио тарелкалар жоғалып, орнына күн батареялары ретінде жұмыс істейтін белдіктің айналасындағы тақташалар пайда болды. 4000 жылы («Далектердің бас жоспары», 1965–66), олардың жұлдыздар аралық Далек империясы бар. Бұл әңгімелерде Далектер «Шығыстағы галактикалар» жаратылыстарымен одақтасып, Күн жүйесіне шабуыл жасауда, оларды уақыт құртушы үшін тараниймен қамтамасыз ететін опасыз күзетші Мавик Ченнің көмегімен. Бірінші Доктор Кемел планетасындағы соңғы кездесу кезінде Тараниумды ұрлайды, бірақ Далектер оны уақыт пен кеңістікте қуып жүреді. Олар ақыры Тараниумды тауып, делегаттарға қарсы шығады, бұл Мавик Ченнің өліміне әкеледі. Алайда, тірі қалған делегаттар босатылып, өз галактикаларына Далектер туралы ескерту үшін оралады. Доктор Уақытты жоюшыны іске қосты және Далектер жойылды, бірақ оның серігі Сара Корольдігі шаңға айналды. Далектер заводында зауытты кемелерді жаулап алу үшін жасайды, бұл «Далектердің күші» (1966) фильмінде көрсетілген. Далектер кемелері 200 жылдан астам уақыт бойы Вулкан планетасындағы батпақта болғаннан кейін қайта тіріледі. Олар жаңадан пайда болған Екінші Докторды таниды. Далектер бүлікші топпен бірігіп, колонияның қуат көзімен олар колонияны жою үшін тағы да Далектерді шығара бастайды. Алайда Доктор қуат көзін Далектерге қарсы айналдырады және оларды жояды. Далек сағасын аяқтаудың екінші әрекеті «Далектердің зұлымдығы» (1967) фильмінде жасалды, онда да Далек императоры таныстырылды. Сол әңгімелерде Далектер Екінші Доктор мен Джейми МакКриммонды тұтқындап, оларды адам факторын ашу үшін пайдалануды жоспарлайды. Олар оны Далек факторын табу үшін және оны адамзат тарихында тарату үшін қолдануды жоспарлап отыр. Далектердің азаматтық соғысы кезінде Далектер Адам факторымен жұқтырғанда, Доктор оны «аяқтық соғыс» деп жариялайды. Бұл Терри Нейшн компаниясының Далек концепциясын американдық теледидарға сату туралы келіссөздер жүргізіп жатқанынан болды. Сату сәтті болмағанымен, Далектер бес жыл бойы қайта пайда болмады. «Далектер күні» фильмінің түпнұсқа сценарийдегі берілмеген диалогтың бір жолы, адами Далектердің шынайы Далектермен жойылғандығын айтқан Далектердің бірі, соңғы аяғына сілтеме жасайды. Алайда, адами Далектер кейінірек Doctor Who Magazine журналының #312–317 санындағы комиксінде («Революция балалары») пайда болады. Далектер Үшінші Доктордың сериялы «Далектер күні» (1972) сериясында қайта оралды, онда олар тағы бір рет уақыт саяхат технологиясын қолданады және 22-ші ғасырда Жерді басқарады. Доктор конференцияны болашақтан келген партизандардың сер Реджинальд Стайлзді өлтіруге тырысқаны үшін бұзғанын біледі, ол конференцияны бұзғаны үшін жауапты деп саналды. Доктор осы болашақтың алдын алу үшін оралады, және Далектер конференцияны бұзу үшін оралғанмен, делегаттар құтқарылды, Далектер жойылды, ал уақыт сызығы жоққа шығарылды. Далектер ғаламдық жаулап алуды көздейтін түр ретінде қайта құрылды, ол «Фронтиерде» (1973) көрініс тапқандай, онда Далектер Қожайынының көмегімен Жер мен Дракония арасында соғыс туғызуға тырысады. Бұл тікелей «Далектер планетасына» (осыдан кейін 1973 жылы) әкеледі, онда Далектер Спиридон планетасына басып кірді және көрінбейтін жолды табуға тырысады. Кейінірек, «Даллектерге өлім» (1974) фильмінде Далектер адамдар Экксилоннан обаға қарсы ем алуына кедергі жасауға тырысады. Олар үшінші Доктор мен адамдармен бірге планетада қамалып қалады, Экксилон қаласы кемелерінің қуатын соққан кезде. Алайда, үшінші Доктор қаланың миын жояды, ал Далектер мен адамдар трансляторды жояды, нәтижесінде Далектер адамның өлімімен жойылды. Далек императоры қатыспайды, Далектердің басшысы – Бас Далек, Далек Жоғары Кеңесіне сілтемелер жасалады. «Фронтиер» және «Планета» 26-шы ғасырда өтеді.
They next appeared in The Dalek Invasion of Earth (1964), which shows the Daleks having conquered and occupied the Earth in the mid 22nd century after a meteorite shower and a plague. The First Doctor explains the presence of the Daleks to his companions, Ian Chesterton and Barbara Wright, by saying that the events take place "a million years" before The Daleks, and that what they are witnessing is the "middle period" of Dalek history. However, these Daleks as an invasion force are able to move without the need for metal paths, drawing power through what appear to be radio dishes on their backs. The Daleks here plan to destroy the Earth's magnetic core and pilot the planet. However, the Doctor and his companions cause a rebellion in the mine workings, and the Dalek Saucer is destroyed by the bomb intended for Earth's core. Over the course of their next few appearances, the Daleks developed time travel in The Chase (1965), where they use a time machine to pursue the TARDIS crew, before landing on the planet Mechanus and battling the robotic Mechanoids. Here, the radio dishes have vanished, replaced with slats around the midriff functioning as solar panels. In the year 4000 (The Daleks' Master Plan, 1965–66), they have an interstellar Dalek Empire. In this story, the Daleks form an alliance with beings from the 'Outer Galaxies' in a plot to attack the Solar System with help from its treacherous Guardian Mavic Chen, who supplies them with Taranium for the Time Destructor. The First Doctor steals the Taranium during the final meeting on the planet Kembel, but the Daleks pursue him through time and space. They finally recover the Taranium and turn on the delegates, leading to Mavic Chen's death. However, the surviving delegates are released and go back to their own galaxies to warn them of the Daleks. The Doctor activates the Time Destructor and the Daleks are destroyed, though his companion Sara Kingdom is turned to dust. The Daleks develop factory ships for conquest, as seen in The Power of the Daleks (1966). Daleks are revived after their ship has been in a swamp on the planet Vulcan for over 200 years. They recognise the newly regenerated Second Doctor. The Daleks join forces with a rebel group and with the colony's power source they begin producing more Daleks to exterminate the colony. However, the Doctor turns the power source against the Daleks and apparently destroys them. A second attempt to end the Dalek saga was made in The Evil of the Daleks (1967), which also introduced a Dalek Emperor. In that story, the Daleks capture the Second Doctor and Jamie McCrimmon, planning to use them to discover the human factor. They plan to use this to find the Dalek Factor and spread it throughout human history. The conflagration caused by a Dalek civil war when Daleks are infected by the Human Factor is declared by the Doctor to be "the final end." This was because Terry Nation was in negotiations to sell the Dalek concept to American television. Although the sale did not succeed, the Daleks did not appear again for five years. An untransmitted line of dialogue in the original script for Day of the Daleks mentions the supposed final end, when one of the Daleks says that the humanised Daleks were wiped out by the true Daleks. However, the humanised Daleks would later appear in a comic strip (Children of the Revolution) in Doctor Who Magazine, issues #312–317. The Daleks returned in the Third Doctor serial Day of the Daleks (1972), where once again they use time travel technology and rule the Earth in the 22nd century in an alternate timeline created by wars started by a Peace Conference being disrupted. The Doctor discovers the conference was disrupted by an attempt by guerillas from the future to assassinate Sir Reginald Styles, who was held responsible for disrupting the conference. The Doctor travels back to prevent this future, and, despite the Daleks travelling back to disrupt the conference, the delegates are saved, the Daleks destroyed, and the timeline negated. The Daleks were re established as a species bent on universal conquest, as seen in Frontier in Space (1973) where the Daleks try to cause a war between Earth and Draconia with help from the Master. This leads directly into Planet of the Daleks (also 1973), where the Daleks have invaded the planet Spiridon and are attempting to find a way to become invisible. Later on, in Death to the Daleks (1974), the Daleks try to stop humans getting the cure to a plague from Exxilon. They are trapped on the planet with the Third Doctor and humans when the Exxilon City drains the power from their ships. However, the Third Doctor destroys the brain of the city while the Daleks and humans destroy the transmitter, and the Daleks are destroyed by a human sacrificing himself with a Dalek bomb. The Dalek Emperor is not in attendance; the Daleks being led by a Supreme Dalek instead, with references made to a Dalek High Council. Frontier and Planet are set in the 26th century,]]
1975 жылы Терри Нейшн «Далектердің генезисі» сериалында Далектердің шығу тегін қайта жазды, онда Төртінші Доктор Уақыт Лордтарынан Далектердің жаралу сәтіне, олардың жарысын басталуына дейін тоқтатуға немесе олардың болашақтағы үстемдігін азайтуға жіберілді. Каледтер (Далек сөзінің анаграммасы) – адам тәрізді шетелдік жаратылыстар және Далектердің ата-бабалары. Каледтер стилденген сәлемдемелерімен және авторитарлық саяси құрылымымен нацистердің жасырын аналогтары болды. Осы сериалда Каледтер Талдарға қарсы соғыс жүргізді. Далектердің шығу тегі Калед-Тал соғысы кезінде пайда болды, ол мың жылдық тозу соғысы ретінде бейнеленді, ядролық, биологиялық және химиялық қарулармен жүргізілді, ресурстар азайған сайын қарулар прогрессивті түрде қарапайымдастырылды, бұрын сипатталған қысқа ядролық соғыс емес. Мүкіріп қалған Калед бас ғалымы және зұлым гений Даврос мұндай мутациялардың салдары қайта келтірілмейтінін мойындайды, содан кейін тірі жасушалармен тәжірибе жасап, мутацияларды жылдамдатып, ақырында мутацияланған Калед формасын анықтап, оның тірі қалуын қамтамасыз етеді. Сериал Калед халқы арасындағы мутациялардың бұрынғы есептемелерде айтылғандай жетілмегендігін және Далектерге айналатын мутацияланған жаратылыстардың дамуы Даврос өзінің мақсаты үшін жасалғандығын көрсетеді. Көрінетін түрінде, ол тек процесті жылдамдатып, Калед мутациясының соңғы формасын болжауға тырысады; оның әлсіздігін көріп, оның жарысының жалғасуын қамтамасыз ететін құралдарды ойлап табады. Ақырында, ол өзінің туындыларын пайдаланып, мутацияланбаған жаратылыстарын Далектермен алмастырады. Бұл гендік жағдайдағы формалар Давростың өмірлік қолдау креслосына негізделген III тақырыпты «саяхат машиналарын» ішіне орналастырылады. Танк тәрізді саяхат машиналарын және мутанттар бірінші Далектерге айналады. Доктор басқа Калед ғалымдарын Далек жобасын тоқтатуға тырысады. Бұған жол бермеу үшін Даврос Талдарды өзінің халқын жоюға шақырады. Содан кейін Далектер Талдарды жоюға жіберіледі, бірақ кейін Давросқа қарсы шығып, оны өлтіреді. Талдардың қалған тобы Калед зерттеу бункерін жарылғыш заттармен толтырғанда, Доктор өзінің миссиясын орындап, Далектерді олардың генезисінде жоюға мүмкіндік алады, бірақ уақыт келгенде, Доктор геноцид актісін жасай алмайды. Ол Далектер ғаламға қандай қорқыныш, зұлымдық және қирату әкелетініне қарамастан, соңында «кейбір үлкен жақсылық» болуы керек деп сенеді. Кейін ол инкубациялық камераға оралып, Далек эмбриондарын жояды, бірақ кейін Доктор бұл әрекеттің, Талдардың оларды бункерге тығып қоюымен бірге, олардың прогресін мың жылға ғана баяулатқанын түсінеді. Алайда, басқа комментаторлар Далек тарихының екі нұсқасын шақыру қажеттілігінсіз, «Далектердің генезисінен» бұрынғы және кейінгі оқиғаларды келістіруге болады деп мәлімдейді. «Далектердің панасы» (2012) көрсеткендей...
In 1975, Terry Nation retconned the Daleks' origins in the serial Genesis of the Daleks, where the Fourth Doctor was sent by the Time Lords to the moment of the Daleks' creation, to stop the Dalek race before it could begin or to lessen their dominance in the future. The Kaleds (an anagram of Dalek) are a race of humanoid extraterrestrials and the forebears of the Daleks. The Kaleds, with their stylised salutes and authoritarian political structure, were thinly veiled analogues of the Nazis. In this serial, it was the Kaleds who waged war on the Thals. The Daleks originate during the Kaled Thal War, which is portrayed as a thousand year long war of attrition, fought with nuclear, biological and chemical weapons, with weapons becoming progressively less sophisticated as resources became scarcer, not the short nuclear exchange previously described. The crippled Kaled chief scientist and evil genius Davros deems the mutations from the fallout irreversible, and then experiments on living cells, treating them with chemicals and accelerating the mutations to discover the eventual mutated Kaled form and ensure its survival. The serial suggests that mutations among the general Kaled populace are not as advanced as implied by the earlier account, and that the development of the mutated creatures that become the Daleks is engineered by Davros for his own purposes. Ostensibly, he is only speeding up the process, to predict the final form of the Kaled mutation; seeing its helplessness, he devises the means for his race's continued existence. Ultimately, he uses his creations to prematurely replace the non mutated members of his race with the Daleks. These genetically conditioned forms are placed in Mark III "travel machines" whose design is based on his own life support chair. The tank like travel machines coupled with the mutants become the first Daleks. The Doctor leads other Kaled scientists to try to shut down the Dalek project. To prevent this, Davros arranges for the Thals to wipe out his own people. The Daleks are then sent to exterminate the Thals, but later turn on Davros and apparently kill him. While a group of surviving Thals wire the Kaled research bunker with explosives, the Doctor has the opportunity to fulfil his mission and destroy the Daleks at their genesis, but when the time comes, the Doctor could not perform what he sees as an act of genocide. He believes that despite the horror, evil and destruction that the Daleks would inflict on the universe, ultimately there must be 'some greater good'. He later returns to the incubation chamber and does destroy the Dalek embryos, but afterwards, the Doctor concludes that this action, together with the Thals' sealing them in the bunker, had only slowed their progress by a thousand years at most. However, other commentators argue that it is possible to reconcile the pre and post Genesis stories without the need to invoke two versions of Dalek history. "Asylum of the Daleks" (2012) shows that Daleks still encountered the Doctor on Spiridon, Kembel, Aridius, Vulcan, and Exxilon, implying that the pre Genesis stories still took place.
Жаратылыс кітабынан кейінгі тарих
Далектердің тағдыры (1979) фильмінде Давростың Далектердің шабуылынан аман қалғаны және бір бункерде тоңдырылған күйде тірі қалғаны көрсетілді. Даврос ұйықтаған кезде, Далектер "Резолюция" (2019) фильмінде айтылғандай, жаулап алуға болатын планеталарды іздеу үшін барлаушыларын жіберді. Бірте-бірте Далектер Скароны тастап, кең ғарыштық империя құрды, бірақ соңында Мовелландар деп аталатын жауымдас андроидтармен соғысқа қатысты. Бұл Далектерді Давросты қайтару үшін Скароның қираған қалдықтарына экспедиция жіберуге мәжбүр етті, осы арқылы Мовелландардың экспедициясына қарсы үстемдік құруға тырысты. Далектер Давросты қайта тірілтуге жетеді, ол соғыс машиналарының ең жоғары интеллектісі мен рационалдығы кінәлі екенін және ең бірінші тәуекелге баратын тарап артықшылыққа ие болады деп болжайды. Алайда, Төртінші Доктор араласып, Далектер мен Мовелландар экспедицияларының осы оймен қайтып оралуына кедергі келтіреді. Даврос адам ғарыш империясының қолына түсіп, белгісіз мерзімге тоңдырылған күйде түрмеге жабылады. Бұл жағдай шамамен бір ғасырға созылады, осы уақытта Мовелландар Далектердің ДНК-сын жоятын аса қауіпті биологиялық қаруды жасайды. Бұл Далектерді Давростың қайта тірілу оқиғаларында ауруға қарсы қорғаныс құралын жасау үшін қайтаруға мәжбүр етеді. Бірақ Даврос осы мүмкіндікті пайдаланып, Далектерге жеке басшылық етуге тырысады, бұл Далектер арасында Давростың басшылығын қабылдаған бір топ пен оның жасаушысын қабылдамай, Жоғарғы Далекке ергендер арасында жарылысқа әкеледі. Далектердің ашылуы (1985) кезінде Даврос Некрос планетасындағы Tranquil Repose зират кешенінде жасырынып, адамдарды физикалық түрде Далектерге айналдыру тәжірибелерін жүргізеді. Ол өзіне адал Далектерді әдеттегі қара және сұр Далектерден ажырату үшін ақ және алтын қаптарға орналастырады, бірақ оның жоспарлары кешендегі бір қызметкер түпкілікті Далектермен байланысқа түскенде күйреп қалады. Бұл Далектер Некросқа келіп, ақ және алтын Далектерді жойып, Давросты тұтқынға алады, ол сотталу үшін Скароға қайтарылады. Давростың жасырған негізгі Далек армиясы қастандықшы Орчини орнатқан бомбамен жойылды, ол өзінің өмірін құрбан етті.
In Destiny of the Daleks (1979), it was revealed that Davros had survived the Daleks' attack and lived on, buried in a bunker in suspended animation. During the time Davros was sleeping, the Daleks began sending recon scouts as revealed in "Resolution" (2019) to locate planets for the Daleks to conquer. In time, the Daleks completely abandoned Skaro and established a vast interstellar empire while ultimately ending up in a stalemate with a hostile android race called the Movellans. This forces the Daleks to send an expedition to the ruins of Skaro to recover Davros to give them the advantage with a Movellan expedition sent to stop them. The Daleks succeed in reviving Davros, who theorises that the extreme intelligence and rationality of the battle computers are to blame and that the first side to take a seemingly reckless gamble would tip the balance in their favour. However, the Fourth Doctor intervenes and prevented either the Dalek or Movellan expeditions from returning with this insight. Davros falls into the hands of a human space empire and is put back in suspended animation for indefinite imprisonment. This impasse continues for nearly a century until the Movellans developed a highly virulent biological agent that targets Dalek DNA. This forces the Dalek to retrieve Davros in the events of Resurrection of the Daleks to have him develop a defense against the disease. But Davros uses this to take personal command of the Daleks in an act of betrayal, causing a schism among the Daleks between one faction following Davros' leadership and another rejecting their creator to instead follow the Supreme Dalek. By the time of Revelation of the Daleks (1985), Davros is in hiding at the Tranquil Repose funeral facility on the planet Necros, experimenting with physically transforming humans into Daleks. He is also placing those Daleks loyal to him into white and gold casings to distinguish them from the usual black and grey Daleks, but his plans are undone when a worker at the facility contacts the original Daleks. These Daleks arrive on Necros, exterminate the white and gold Daleks and capture Davros, who is returned to Skaro to face trial. The main Dalek army Davros had hidden is destroyed by a bomb the assassin Orcini set off, sacrificing himself in the process.
Азаматтық соғыс
Даврос өзінің келесі теледидарлық көрсетілімін "Далектердің естелігі" (1988) сериалында жасады. Көрініп тұрғандай, оқиғалар экраннан тыс жерде болған, ол Далек Императорының бейнесінде пайда болды, алтын және ақ түсті Императорлық Далектерге Скароны басқаруды жүктеді. Осы кезде Даврос Императорлық Далектерді өзгертіп, олардың органикалық бөліктеріне кибернетикалық жақсартулар енгізді. "Арнайы қарулы Далек" деген жаңа модель ұсынылды, ол өте қуатты зеңбірекпен және әдеттегі Далек қаруларын тойтаруға қабілетті бронямен жабдықталған. Сонымен қатар, алғаш рет экранда Далек баспалдақпен жоғары көтеріліп бара жатқаны көрінді. Императорлық Далектерге қараңғы түсті Жоғарғы Далек басқарған, қарсыластық Далектер қарсы тұрды. "Қарсыластық" деген атау бұрынғы жағдайдың өзгергенін және Даврос тарапының басымдыққа ие болғанын көрсетеді. Екі Далек фракциясы да 1963 жылы Жерде жасырылған Галлифрейлік ғарыш инженериялық құрылғысы – Омеганың қолы бар екенін біледі. Екі фракция да оны қайтару үшін Жерге экспедициялар жібереді, бір-бірімен күресіп, осы қолды уақыт саяхатын жетілдіретін қуат көзі ретінде пайдалануды үміттенеді. Ақырында, Императорлық Далектер жеңіске жетеді, бірақ жетінші Доктордың қолдың бағдарламасына қойған тұзақты білмейді. Даврос оны іске қосқанда, Скароның күні суперноваға айналады, соның салдарынан Далектердің туған әлемі (болашақта) және Императорлық Далек флоты жойылды. Алайда, Даврос өзінің флагмандық кемесінің қирауынан қашып құтылу капсуласында аман қалғандай көрінеді. Қарсыластық Жоғарғы Далек Доктор оған оның сәтсіздігін және оның өзінің түрінің соңғы өкілі екенін хабарлағаннан кейін өзін-өзі жояды. "Далектердің естелігі" 2005 жылға дейін Далектердің шоу аясындағы соңғы көрсетілімі болды, тек "Doctor Who және Fatal Death Curse" сияқты қайырымдылық шаралары мен "Doctor Who" телефильміндегі Далек дауыстарын пайдаланудан басқа.
Davros made his next televised appearance in the serial Remembrance of the Daleks (1988). Apparently, events had taken place off screen, as he appears in the guise of the Dalek Emperor, leading his gold and white Imperial Daleks with control over Skaro. Davros had at this point modified the Imperial Daleks, adding cybernetic enhancements to their organic components. A new model "Special Weapons Dalek" was introduced with an enormously powerful cannon and armour capable of deflecting regular Dalek weaponry. Also, for the first time, a Dalek was clearly seen on screen to hover up a flight of stairs. Pitted against the Imperial Daleks are the Renegade Daleks, led by a black Supreme Dalek. The name "renegade" suggests that the tables had turned and Davros' side had the upper hand. Both Dalek factions become aware that the Hand of Omega, a Gallifreyan stellar engineering device, was hidden on Earth in the year 1963. Both factions send expeditions to Earth, battling each other to retrieve it, hoping to use the Hand to create a power source that would refine their crude time travel technology. Ultimately, the Imperial Daleks succeed, not knowing that the Seventh Doctor had inserted a booby trap into the Hand's programming. When Davros activates it, Skaro's sun goes supernova, and both the Dalek homeworld (in the future) and the Imperial Dalek fleet are destroyed. Davros, however, apparently escapes his flagship's destruction in an escape pod. The Renegade Supreme Dalek self destructs when the Doctor informs it that it has failed and is the last of its kind. Remembrance of the Daleks marked the last on screen appearance of the Daleks in the context of the show until 2005, save for charity specials like Doctor Who and the Curse of Fatal Death and the use of Dalek voices in the Doctor Who television movie.
Скародағы қожайын
1996 жылғы «Doctor Who» телефильмінде Мастер Скаро планетасында сотқа тартылып жатыр. Далектер естіледі, бірақ көрінбейді, ол сотталғаннан кейін Мастерді – немесе Доктор бастапқыда солай ойлады – «жамандықтары үшін» жоюға кіріседі. Бірақ олар бұған көшкенше, Сегізінші Доктор Мастердің өмірінің соңына жақын Жетінші Докторға Мастердің денесін Галлифрейге қайтару туралы «соңғы және [оған] сәл қызық көрінген» өтініш жасағанын айтады.
In the 1996 Doctor Who television movie, the Master is seen being put on trial on Skaro. The Daleks are heard, but not seen, exterminating the Master—or so the Doctor initially thought—after sentence is passed for his "evil crimes". Before they do this, however, the Eighth Doctor narrates that the Master makes a "last, and [he] thought somewhat curious, request" for the Seventh Doctor, near the end of his incarnation, to take the Master's remains back to Gallifrey.]] >
Уақыт соғысы және оның салдары
2005 жылы Doctor Who сериасының жаңа түрі жарияланды және содан бері Далектер барлық серияларда пайда болды (2024 жылдың ақпан айына дейін). Жаңарудың бірінші сериясында Далектер басты қарсыластар рөлінде көрінеді. "Далек" (2005) фильмінде Далектердің Уақыт Лордтарымен бірге Уақыт соғысына қатысқандығы, соғыста екі тараптың да дерлік құрылысқа ұшырағандығы айтылады. Тоғызыншы Доктор 20 ғасырдың Жеріне түскен, соғыстан аман қалған Далекпен кездеседі. 2012 жылы ол американдық миллиардер Генри ван Статтеннің қолына өтеді, ол оны "Металтрон" деп атайды және басқа ғарыштық артефакттармен бірге "Құпия бөлме" деп аталатын құпия жер асты мұражайында сақтайды. Далек зақымдалған, Тоғызыншы Доктор "Құпия бөлмеге" келгенше үнсіз және әлсіз күйде қалады. Доктордың серігі Роза Тайлердің ДНК-сын сіңіріп, ол өзін-өзі жаңартып, кісі өлтіруге кіріседі. Бірақ Розаның ДНК-сын сіңіргеннен кейін, ол мутациялана береді және өзін бұрынғыдан мүлдем өзгеше, адамдық сезімдермен қоршап алған сезінеді. Енді "зақымдалғанын" түсінген мутант Розадан өзін-өзі жоюға бұйыруын сұрайды, осылай өмір сүруді жалғастыруға болмайды. Содан кейін ол төменгі қабығындағы шарлар жасаған энергия өрісімен жойылады. Жаңа Уақыт соғысы Далектері бұрын-соңды көрінбеген қабілеттерге ие, оның ішінде 360 градусқа айналатын ортаңғы бөлігі және оқтарды тигенге дейін жоятын қорғаныс өрісі бар. Ұшу қабілетімен қатар, ол электр қуатын және уақыт саяхатшысының ДНК-сын сіңіріп өзін-өзі жаңарта алады. "Құбыр" манипуляторы бұрынғы модельдерде көрсетілген технологиялық байланыс қабілеттеріне қоса, адамның бас сүйегін де қиратуға қабілетті. Лазердің ылғалды металл бөлмеде атқанда электр тогы сияқты өткізілетіні көрсетілді. Доктор Далекті "гений" деп сипаттап, бір секунд ішінде мың миллиард құлып комбинациясын есептеп шығара алатынын және Интернеттің барлық мазмұнын жүктей алатынын айтады. Сонымен қатар, Далек мутантының күрделі үлгісі де көрсетілді. 2005 жылғы "Жаман қасқыр" және "Жолдардың айырылысы" сериясының финалында бұл Далек өзінің түрінің жалғыз аман қалғаны емес екені анықталды. Император Далектерінің кемесі де аман қалды, ол да жалғыз Далек сияқты уақыт арқылы құлап кетті. Жасырын күйде ол қайта құрыла бастады, ғасырлар бойы Жер қоғамына еніп, адам генетикалық материалынан жаңа Далектер нәсілін жасады. Осыдан кейін Далек императоры өзін құдай деп санады және Далектердің өзіне табынуына негізделген жаңа қоғам құрды. Жаңа Далектер, таза емес генетикалық материалдан туғандықтан, олардың жасаушысы сияқты ақымақ болып, одан да қауіпті болды, Доктор олардың ғасырлар бойы үнсіздігіне де жауапты екенін айтты. Келесі жүз жыл ішінде Далектер өздерінің жоспарын жалғастырды, Бесінші спутникті Ойын станциясы ретінде қайта жасады және оларды бұрмаланған шындық телешоуларына қатыстырып, мутацияға жарамды адамдарды іздеді. Станцияның бақылаушысы Тоғызыншы Докторды және оның серіктерін станцияға апарады, онда Доктор Далектердің бар екенін анықтайды. Қазір шамамен жарты миллионға жуық санды құрайтын бұл нәсіл 200 кемеден тұратын флотымен Жерді басып алуға дайын. 2006 жылғы сериалдың финалында "Армия жындылары" және "Қиямет күні" Скаро культінің мүшелерінің де Уақыт соғысы кезінде миллиондаған Далектерді қамтитын Жаратылыс Кемісі деп аталатын Уақыт Лордтарының түрмесін алып, өлшемдер арасындағы Бос кеңістікке қашып кеткендері айтылды. Далектердің "Басқыр" кемесі 21 ғасырдың Жеріне келді, оны Торчвуд институты зерттейді. Бос кеңістік кемесінің жолы сонымен қатар ғарыш-уақыттағы жарылысты қалдырды, бұл параллель Жердегі Кибер-адамдарға Доктордың ғаламына өтуге мүмкіндік берді. 1930 жылы Нью-Йоркте "Манхэттендегі Далектер" (2007) эпизоды кезінде, түрлерін клондау арқылы қайта жаңартуға тырысқаннан кейін, Сек түрлерді өзгеріп жатқан заманға бейімделетін жаңа нәсілге айналдыру жоспарын жасады, олардың кемелділікке ұмтылуына қарамастан, олардың нәсілі құрып кетудің алдында екенін атап өтті. Осы мақсатта ол телепатия арқылы адаммен, мырза Диагорамен байланыс жасайды, ол Импайр Стейт Билдингті аяқтап, оны Далеканий металлымен нығайтуға қызмет етеді. Қалған Культ мүшелері (Далек Тай, Далек Каан және Далек Джаст) адамдарды тұтқындауға тағайындалады, олар екі топқа бөлінеді. Далектер миды жылдам сканерлеу арқылы...
A new Doctor Who series was announced for 2005 and the Daleks have since appeared in every series (as of February 2024). In the first series of the revival, the Daleks serve as the main antagonists. In "Dalek" (2005), it was revealed that the Daleks were involved with the Time Lords in a Time War, in which both sides were believed to have been practically wiped out. The Ninth Doctor encounters a surviving Dalek who somehow fell through time to 20th century Earth. By 2012, it had passed into the hands of American billionaire Henry van Statten, who dubs it a "Metaltron" and keeps it in a secret underground museum called the Vault along with other alien artefacts. The Dalek is damaged, remaining silent and helpless until the Ninth Doctor arrives at the Vault. Absorbing DNA from the Doctor's companion Rose Tyler, it regenerates itself and goes on a killing spree. However, having absorbed Rose's DNA, it continues to mutate and finds itself beset with unfamiliar, human feelings. Realising it is now "contaminated", the mutant asks Rose to order it to destroy itself, rather than continue to live in that way. It then disintegrates itself with an energy field created by the spheres along its lower casing. The new Time War Daleks exhibit abilities not seen before, including a swivelling midsection that allows it a 360 degree field of fire and a force field that disintegrates bullets before they strike it. In addition to the ability to fly, it is also able to regenerate itself by means of absorbing electrical power and the DNA of a time traveller. The "plunger" manipulator arm is also able to crush a man's skull in addition to the technology interfacing abilities shown by earlier models. The laser is shown to be conducted like electricity, when the Dalek fires in a wet metal room. The Doctor describes the Dalek as a "genius", able to calculate a thousand billion lock combinations in a single second and to download the entire contents of the Internet. A more sophisticated model of the Dalek mutant was also shown. The two part 2005 series finale, comprising "Bad Wolf" and "The Parting of the Ways" revealed that this Dalek was, in fact, not the sole survivor of its race. The Emperor Dalek's ship had also survived, falling through time much as the lone Dalek did. Hidden, it began to rebuild, infiltrating Earth society over the course of centuries and using human genetic material to create a new Dalek race. Having done this, the Dalek Emperor came to see itself as a god, and built its new society around the Daleks' worship of itself. The new Daleks, because of origin as being spawned from impure genetic material, became as mad as their creator and even more dangerous as a result, with the Doctor adding their silence over the centuries to be partly responsible for it. Over the next hundred years, the Daleks continued their scheme, recreating Satellite Five as the Game Station, acquiring more humans for mutation by subjecting them to twisted reality television games. The station's Controller transports the Ninth Doctor and his companions into the station, where the Doctor discovers the Dalek presence. The race, now numbering close to half a million, are poised to invade Earth with a fleet of 200 ships.]] In the 2006 series finale, "Army of Ghosts" and "Doomsday", it was revealed that members of the Cult of Skaro had also escaped during the Time War by going into the nothingness between dimensions – the Void – taking with them a Time Lord prison, dubbed the Genesis Ark, which contains millions of Daleks. The Daleks' Void ship finally emerges on 21st century Earth, where it is examined by the Torchwood Institute. The path of the void ship also leaves a breach in spacetime that allows the parallel Earth Cybermen to cross over into the Doctor's universe. Ending up in New York in 1930 during the episode "Daleks in Manhattan" (2007), after a failed attempt to restart their species via cloning, Sec hatches a plan of evolving the species into a new race that would adapt to the changing times, noting that despite their quest for perfection, their race is close to extinction. To that end, he telepathically contacts a human, Mr Diagoras, to serve as their servant in finishing the Empire State Building and reinforcing it with Dalekanium metal. The other Cult members (Dalek Thay, Dalek Caan, and Dalek Jast) are assigned to capture humans, which would be split into two groups. Through a quick brain scan, the Daleks determine the intelligence of each captured human. The more intelligent humans become part of the Final Experiment, while the less intelligent are transformed into pig slaves, humanoid creatures with pig like faces, to capture more humans. The Final Experiment involves Dalek Sec making the ultimate sacrifice, and despite objections from his comrades, Dalek Sec envelops Diagoras in his tentacles and encases him in a stomach like pouch in the process absorbing Diagoras which later transforms Sec into a new species of Hybrid Dalek, a Human Dalek. In the second part of the story, "Evolution of the Daleks" (2007), while having the Tenth Doctor as his captive, Sec reveals that his transformation is the first part of the Final Experiment. The next stage involves the introduction of his hybrid DNA into thousands of captured and mind wiped humans, whose DNA would be spliced through gamma radiation from the Sun, channelled into the Empire State Building and into the transgenic laboratory where the bodies are held. Notable changes come to this plan upon the transformation of Dalek Sec who is filled with new emotions. He believes that a return to their biological roots is necessary and even makes peace with the Daleks' nemesis the Doctor, and asks for his help in relocating the new Dalek species. However, Sec fails to realise the Dalek imperative for racial purity among his comrades, who turn on him and replace his genetic sample with their own so the Dalekised humans would wipe out humanity and transform Earth into New Skaro. Sec is killed and the Daleks' plans fall into ruin when their Dalek army is corrupted with Time Lord DNA. Daleks Thay and Jast are killed, leaving the new commander, Dalek Caan, the only survivor as he terminates the Dalek Human army by remote, killing the newly born species. The Doctor attempts to show mercy to Caan despite everything, but the Dalek initiates an emergency temporal shift to escape. Follow up episode "Journey's End" (2008) shows Davros gloating that his plan is to destroy reality itself. "The Crucible" is revealed to be a gigantic space station that houses the entire empire and is used for experimentations with Davros' invention, the reality bomb. The bomb is a device that uses the energy of the 27 planets, and is powerful enough to cancel out even the slightest atoms outside of the Medusa Cascade. The Supreme Dalek plans to use this device to destroy reality itself, using Davros' genius and Caan's prophetical powers for guidance. Ultimately, the Daleks hope to make themselves the sole living race in the universe. The interference of the Doctor and his companions stops Davros' plans, who learns that Caan engineered it so the Daleks would be destroyed forever. With the Crucible exploding from all the Daleks self destructing and the Supreme Dalek destroyed, the fates of both Davros and Caan are left ambiguous. In "The Waters of Mars" (2009), Adelaide Brooke recalls how a Dalek spared her life during the 2009 invasion. The Tenth Doctor concludes that the Dalek knew she was a fixed point in time, and thus could not kill her without threatening the laws of time. Subsequently, in 2009–2010 two part special "The End of Time", the Time Lords nearly escape the Time Lock, which would also release the horrors of the Time War upon the universe once again, including the full Dalek Empire, but this eventuality is averted by the Tenth Doctor.
Далектердің жаңа парадигмасы
"Төбелес аң" (2010) фильмінде премьер-министр Уинстон Черчилльдің Он бірінші Доктормен телефон арқылы сөйлескен сәтте Далек көлеңкесін көруге болады. "Далектердің жеңісі" (2010) фильмінде Далек кемесінің Доктормен болған бұрынғы кездесуден аман қалғаны және 1941 жылға кері оралғаны айтылады. Кеме ауыр зақымдалғандай көрінеді, бортында тек үш аман қалған Далек бар, "көздері құрыған". Аман қалған Далектер таза Далек ДНК-сы бар шағын капсула – Прогенитордың да уақытқа кері құлап кеткенін анықтады. Олар оны алып, Далектердің жаңа түрін жасауды жоспарлады, бірақ капсуланы іске қоса алмады, себебі ол осы Далектерді тани алмады және, Он бірінші Доктордың айтуынша, оларды "ластанған" деп санады. Бұл мәселені шешу үшін олар Докторға қастандық жасады. Бұл қастандыққа соғысқа тымыздан қатысатын, өзін адаммын деп ойлайтын андроидті құру кіреді. Ол Далектерді "Айронсайд" деп атайды. Далектердің жобалары мен британ армиясының хаки түсіне боялған бірнеше Далектермен Уинстон Черчилль оларды соғыс қарулары ретінде пайдаланады, бірақ олар көбінесе құжаттарды алып жүреді және қызметкерлерден: "Шаңғыңызды ішкесіңіз бе?" деп сұрайды. Он бірінші Доктор осы хаки түсті Далектердің өз мақсатын ұмытқанына таңғалады. Бірақ бұл олардың жоспарының бір бөлігі: ол: "Мен Доктормын, ал сіздер – Далектер!" деп жариялайды. Далектер оны куә ретінде пайдаланып, Прогениторды іске қосады. Жаңа парадигманың бес Далегі пайда болып, қарсылықсыз алдыңғыларын жояды, оларды нашар деп есептейді. Әр Далек әртүрлі түспен боялған және әрқайсысы Далек иерархиясындағы белгілі бір деңгейді білдіреді: Дрон, Ғалым, Стратег, Мәңгілік және Жоғарғы. Далектер уақыт дәлізін ашып, болашаққа қашып кетеді, Жерді жоюмен қорқытып Докторды тоқтатады. Эми Понд Далектерді алғаш кездескенде танымайды, тіпті Далектердің Жерге шабуылы мен планеталардың Жер аспанында пайда болуына қарамастан, Доктор бұл мүмкін емес дейді. "Ет пен тас" (2010) эпизодында Он бірінші Доктор ғаламдағы жарықтар оқиғалардың жазылмауына себеп болды деп болжайды. Ақ Жоғарғы Далек, Сары Мәңгілік Далек және Қызыл Дрон Далек "Пандорика ашылады" (2010) фильмінде Альянстың құрамында қайта пайда болады. Олар Пандориканың ашылуына қатысады және Жоғарғы Далек Пандориканың, Альянстың және Стоунхендждің шығу тегін, Он бірінші Доктор Пандорика түрмесіне қамауға дейін ашады. "Үлкен жарылыс" (2010) эпизодының жалғасында, барлық шындық жарылғаннан кейін, Далектер тасқа айналады, өйткені олардың тарихы жойылды. Тас Далек кейіннен Пандорикамен бірге музейде көрінеді және Пандориканың жаңарту өрісімен соққы алғанда оянады. Ол Докторды қуалайды және атып өлтіреді, бірақ оның күші әлсіз болғандықтан, бұл өлімге алып келмейді. Алайда, ашуланған және Доктордың өлгенін ойлаған Ривер Сонг, оның қорғанысының әлсіз екенін білгендіктен, қаруын Тас Далекке бағыттайды. Кейін ол Далек өлді дейді, бірақ экранда оның өлгені көрсетілмейді. Эпизодтың соңында Доктор ТАРДИС жарылысын және шындықтың құлауын кері қайтарады. Далек "Ривердің тойы" (2010) фильмінде қысқаша көрінеді, онда он бірінші Доктор оны ауыр зақымдаған, содан кейін оның күмбезін жыртып, Сым туралы ақпарат іздеп дерек ядросын сканерлейді. Бұл Далек Жаңа парадигма Далектерімен бірдей дизайнға ие.
In "The Beast Below" (2010), a Dalek shadow can be seen during Prime Minister Winston Churchill's telephone conversation with the Eleventh Doctor. In "Victory of the Daleks" (2010), it is revealed that a Dalek ship survived its previous encounter with the Doctor, and fell back through time to 1941. The ship appears to be badly damaged, with only three surviving Daleks on board, "at the end of [their] rope". The surviving Daleks discovered that a Progenitor, a small capsule containing pure Dalek DNA, had also fallen back through time. The Daleks retrieved it, planning to create a new race of Daleks, but were unable to activate the capsule, as it couldn't recognise these Daleks and, according to the Eleventh Doctor, saw them as "impure". To solve this problem, they set a trap for the Doctor. This trap consists of building an android who believes himself to be human working undercover for the war cause. He claims to have invented the Daleks, calling them "Ironsides". With Dalek blueprints and multiple Daleks painted in British Army Khaki, Winston Churchill uses them as war weapons, although they are mostly seen to be carrying around files and asking staff, "Would you care for some tea?" The Eleventh Doctor is surprised as these khaki Daleks appear to have forgotten their own purpose. This is all part of their plan, however: he proclaims, "I am the Doctor, and you are the Daleks!" which the Daleks back on the ship use as a testimony to activate the progenitor. The five New Paradigm Daleks that appear then exterminate their predecessors with no resistance, as they were deemed inferior. Each Dalek is a different colour and each represents a specific place in Dalek Hierarchy — Drone, Scientist, Strategist, Eternal and Supreme. The Daleks activate a time corridor, and escape into the future, delaying the Doctor by threatening to destroy Earth. Amy Pond doesn't recognise the Daleks when she first meets them, despite the Daleks' invasion of Earth and the planets appearing in Earth's sky, which the Doctor says is not possible. In "Flesh and Stone" (2010), the Eleventh Doctor theorises that the cracks in the universe caused the events to be unwritten. The White Supreme Dalek, Yellow Eternal Dalek and Red Drone Dalek reappear in "The Pandorica Opens" (2010) as part of the Alliance. They are present at the opening of the Pandorica and the Supreme Dalek reveals the origin behind the Pandorica, the Alliance and Stonehenge before the Eleventh Doctor is imprisoned in the Pandorica prison. In follow up episode "The Big Bang" (2010), after all of reality becomes cracked, the Daleks turn to stone due to their history being erased. A Stone Dalek is later seen at a museum with the Pandorica, and is awoken when it gets hit by the regenerative field of the Pandorica. It pursues and shoots the Doctor, but due to its power being weak, it was not a fatal shot. However, River Song, enraged and believing the Doctor to be dead, aims her gun at the Stone Dalek, knowing that its defences were weak. She later claims that the Dalek died, but it is not shown onscreen whether it did. By the end of the episode, the Doctor reverses the explosion of the TARDIS and the collapse of reality. A Dalek briefly appears in "The Wedding of River Song" (2010), having been heavily damaged by the Eleventh Doctor, who then rips its dome off and scans its data core for information about the Silence. This Dalek is the same design as the New Paradigm Daleks.
Далектердің қайта тірілген империясы
"Далектердің панасы" (2012) фильмінде Он бірінші Доктор, Эми Понд және Рори Уильямс тұтқындалып, Далектер Парламентіне әкелінеді, онда оларға Далектер Премьер-министрі "Далектерді құтқару" және Далектердің панасына кіруді тапсырады – бұл планеталық түрме, өзінің өтпейтін күш өрісімен қоршалған, ішінде соғыста жараланған және ақылсыз Далектер бар. Оларға мүмкін емес және қатерлі миссия тапсырылды: планетаға кіріп, күш өрісін тоқтату, сонда Далектер пананы жойып, тұтқындардың қашуына жол бермейді. Күш өрісін тоқтатудың жолын іздеп жүргенде, үштік Освин Освальдты кездестіреді, ол панаға кіруге мүмкіндігі бар және Далек технологиясын "бұзуға" қабілетті, үштіктің пана арқылы өтуіне көмектеседі. Доктор "Жапсыру бөліміне" кіргенде, ол көптеген шайқастарда Доктордың араласуынан аман қалған, шайқаста жараланған барлық Далектермен кездеседі. Доктордың келгені оларды оны жою ниетімен оятып жібереді, бірақ Освин жол желісіне (барлық Далектер бір-бірімен байланысу үшін қолданатын психикалық қабат) кіріп, Докторға қатысты барлық ақпаратты "толық жояды". Бұл барлық Далектердің Докторды ұмытып, оны танымауына әкеледі, ал ол Далек кемесіне қашып құтылғанын мақтан ету үшін қайта оралады. "Доктордың уақыты" (2013) кезінде Трензалорды ғасырлар бойы қоршау кезінде, Уақыт соғысын қайта бастау ниетімен Уақыт иелерінің аман қалғанын білгеннен кейін, Далектер Папалық Бас кеңсе шіркеуінің анасы Таша Лемнің санасын зерттегеннен кейін Доктор туралы естеліктерін қайта алады. Далектер Трензалорды қоршауға алған Доктордың соңғы жауы болды, өйткені қалғандары кері шегінді немесе жойылды. Далектер он бірінші Докторды жоюға жақындады, ол әлсіз қарт адам, жаңару мүмкіндігі жоқ, тарих бұйырғандай, біржола Трензалорда. Алайда, Клара Освальдтың өтінішімен, Уақыт иелері араласып, Докторға жаңа жаңару циклын сыйлайды. Доктор тез арада жаңаруын бастайды және артық жаңару энергиясын Трензалордағы Далек күштерін жою үшін пайдаланады. "Далекке кіру" (2014) фильмінде Доктор өзінің он екінші бейнесіне жаңарудан кейін, Далек күштерімен ұрысатын бүлікшілер тобымен кездеседі, олардың күзетінде зақымдалған Далек тұтқындалған. Далек өзінің түбін жоюға ниеттенгенін естіген Доктор өзін кішірейтіп, Кларамен және сарбаздар тобымен бірге "Расти" деп аталатын Далекке кіреді. Ақаулық ішкі радиациялық ағып кетуден туындағаны анықталғаннан кейін, Расти жөнделгеннен кейін қайтадан бұзылады және бүлікші стансасын жою үшін Далек взводына шақырады. Растидің ішінде, Клара Далекке жаңадан келген моральдық естелігін қалпына келтіруге әлі мүмкіндік бар екеніне сендіріп, Доктор Растидің санасымен байланысып, оның идеалдарын бекітуге тырысады. Алайда, Растидің жүрегі өзгеруінің орнына, Доктордың ашуы мен Далек нәсіліне деген жеккөрушілігінен туындайды, взводты жойып, жаңа миссиясын жасырын орындау үшін Далек кемесіне қайта оралады. Далектер "Солдаттың шәкірті" (2015) фильмінде қайта құрылған Скароға оралады, онда он екінші Доктор, шебер, қазір "Мисси" деп аталады, және Клара тұтқындалады. Далектер Мисси мен Клараны қалада тұтқынға алады және олармен ойнағаннан кейін Мисси мен Клараны жояды. Келесі эпизодта "Солқырдың танысы" (2015) Мисси мен Клара Далектердің жарылысынан олар әсер ету алдындағы соңғы сәтте қарудың жарылысынан алынған энергияны пайдалана отырып, киген модификацияланған шұңқыр манипуляторлары арқылы аман қалғандығы туралы айтылады. Эпизодта Даврос Докторды Давросты және Далектер нәсілін сауықтыру үшін өзінің жаңару энергиясын пайдалануға алдап, Далектердің Уақыт Иесі будандарының жасалуы туралы пайғамбарлықты орындау жоспарының бөлігі ретінде. Алайда Мисси Докторды тұтқындаудан босатып, Доктор Давросты Далектерді сауықтыруға рұқсат ету үшін өз еркімен блеф жасағанын көрсетеді, өйткені жаңару энергиясы сонымен қатар сұйытылған және шіріп бара жатқан Далек мутанттарын оятады. Канализациялық Далектер қалаға қаланың құбырлары арқылы кіріп, қаланы көміп, Далектерге қарсы көтеріледі. Құлап бара жатқан қалада Далектермен қоршалған Мисси Далектерге "өте ақылды идеясы бар" деп айтады. "Пилот" (2017) фильмінде қысқаша камеодан кейін, 2019 жылғы "Резолюция" фильмінде "Реконанс Скауты" деп аталатын Далектің ерекше түрі пайда болады, ол Он үшінші Доктор мен жолдастары Грэм, Яз және Райанға қарсы шығады; соңғысына оның әкесі ілеседі. Оның корпусы ежелгі шайқаста жойылғанда және мутант ғасырлар бойы археологиялық қазбаларда табылғанда, Доктор тергеуге келеді, бірақ мутант археологтардың біріне қосылмас бұрын. Аталған археологты қуыршақ ретінде пайдаланып, Далек мутанты жеткілікті мөлшерде металл жинап, GCHQ-ға қашу үшін уақытша корпус құрайды, Далек флотын шақырып, Жерді басып алуды жоспарлайды. Доктор бұл жоспарды тоқтатып, Далектің уақытша корпусын жояды, бірақ мутант Райанның әкесіне қосылып, Докторды оны Скароға апаруға шантаж жасайды. Доктор келіседі, бірақ мутантты жұлдызға алып, Райанның әкесінен бөліп, жояды. Далектер келесі рет "Далектер революциясы" (2021) фильмінде пайда болады, онда "Далек өлім отряды" британ үкіметі жасаған "таза емес" Далектерді жою үшін Жерге келеді. Содан кейін Далектер 13-ші сезонның бірнеше эпизодтарында камео түрінде пайда болады, содан кейін "Далектердің кеші" (2022) Жаңа жылдық арнайы эпизодтың басты жауы ретінде қайта оралады. Далектер сонымен қатар Он үшінші Доктордың соңғы шығуында, "Доктордың күші" фильмінде Мастер мен Киборгтармен бірігеді.
In "Asylum of the Daleks" (2012), the Eleventh Doctor, Amy Pond and Rory Williams are captured and taken to the Dalek Parliament, where they are ordered to 'save the Daleks' by the Dalek Prime Minister and enter the Asylum of the Daleks, which is a planetary prison surrounded by an impenetrable force field containing battle scarred and insane Daleks. They are tasked with an impossible and suicidal mission: to infiltrate the planet and disable the force field so that the Daleks can destroy the Asylum, stopping the prisoners from escaping. Whilst seeking a way to disable the force field, the trio meet Oswin Oswald, who has a suspiciously vast amount of access to the Asylum and is able to 'hack' Dalek technology to help guide the trio's way through the Asylum. When the Doctor enters a room called 'Intensive Care', he is faced with all of the battle scarred Daleks who had survived the Doctor's interference throughout many battles. The Doctor's presence wakes them up with the intention of exterminating him, but Oswin hacks into the path web (a psychic layer which all Daleks use to communicate with each other) and performs a 'master delete' on all information connected to the Doctor. This causes all Daleks to forget the Doctor, not recognising him while he returns to the Dalek ship to boast about his escape from the Asylum. During the centuries long siege of Trenzalore during "The Time of the Doctor" (2013), upon learning of the Time Lords' survival with the intent to resume the Time War, the Daleks regain their memories of the Doctor after probing the mind of Mother Superior Tasha Lem of the Church of the Papal Mainframe. The Daleks end up being the last of the Doctor's enemies to besiege Trenzalore as everyone else had either retreated or been destroyed. The Daleks nearly finish the Eleventh Doctor, now a frail old man with no regenerations left, once and for all on Trenzalore as history dictated. However, due to the pleas of Clara Oswald, the Time Lords intervene, granting the Doctor a new regeneration cycle. The Doctor promptly starts regenerating and uses his excess regeneration energy to obliterate the Dalek forces on Trenzalore. In "Into the Dalek" (2014), the Doctor, regenerated into his twelfth incarnation, encounters a rebel group engaging the Dalek force with a damaged one in their custody. Hearing the Dalek spout a desire to destroy its kind, the Doctor minimises himself to enter the Dalek the Doctor refers to as "Rusty" with Clara and a team of soldiers. After it is revealed the malfunction was due to an internal radiation leak, Rusty relapses once repaired and summons a Dalek platoon to destroy the rebel station. Still inside Rusty, convinced by Clara there is still a chance while having her restore memory of the Dalek's newfound morality, the Doctor manages to connect with Rusty's consciousness to cement its ideals. However, Rusty's change of heart is instead fuelled by seeing the Doctor's anger and complete hatred towards the Dalek race, destroying the platoon before returning to the Dalek ship to act on its new mission incognito. The Daleks return on a rebuilt Skaro in "The Magician's Apprentice" (2015), where the Twelfth Doctor, the Master, who now goes by "Missy", and Clara have been taken. The Daleks take Missy and Clara prisoner in the city, and appear to exterminate Missy and Clara after toying with them. In the following episode, "The Witch's Familiar" (2015), it is revealed that Missy and Clara survived the Daleks' blasts through the modified vortex manipulators they were wearing using energy from the gunstick blasts at the last moment before impact. In the episode, Davros tricks the Doctor into using up his regeneration energy to heal Davros and the Dalek race as part of a plan to fulfil a prophecy about the creation of a Dalek Time Lord hybrid. However, Missy releases the Doctor from capture, and the Doctor reveals that he willingly bluffed Davros into letting the Doctor heal the Daleks, as the regeneration energy also awakens the liquefied and rotting Dalek mutants from the city sewers. The sewer Daleks revolt against the Daleks in the city above by entering the city through the city pipes and bury the city. Surrounded by Daleks in the collapsing city, Missy tells the Daleks that she has a "very clever idea". After a brief cameo in "The Pilot" (2017), a special type of Dalek known as a Recon Scout Dalek appears in 2019's "Resolution", to face off against the Thirteenth Doctor and companions Graham, Yaz and Ryan; the latter accompanied by his estranged dad. When its casing was destroyed in an ancient battle and the mutant is unearthed in an archaeological dig centuries later, the Doctor arrives to investigate, but not before the mutant attaches itself to one of the archaeologists. Using said archaeologist as a puppet, the Dalek mutant gathers together enough scrap materials to construct a temporary casing, which it uses to flee to GCHQ in a plan to summon the Dalek fleet and conquer Earth. The Doctor stops this plan and destroys the Dalek's temporary casing, but the mutant attaches itself to Ryan's dad and blackmails the Doctor to take it to Skaro. The Doctor complies, but actually takes the mutant to a supernova and sucks it out into space, detaching it from Ryan's dad in the process and destroying it. The Daleks next appeared in "Revolution of the Daleks" (2021), in which a "Dalek Death Squad" arrives on Earth to wipe out a force of "impure" Daleks created by the British government. Next, the Daleks made several cameos in series 13 before returning as the main villains of another New Years Special, "Eve of the Daleks" (2022). The Daleks also join with the Master and the Cybermen in the Thirteenth Doctor's final outing, "The Power of the Doctor."
Шығаратын орта
Далектер көптеген "Доктор Кто" спин-оффтарында пайда болды, кейде Докторға қарсы тұрып, кейде жеке-жеке. Бұл спин-оффтардың бәрінің канондығы күмәнді, және олардың барлығын телесериалмен немесе бір-бірімен үйлестіру қиын. Олар Далектер тарихында қай жерде екендігі де белгісіз.
The Daleks have appeared in many Doctor Who spin offs, sometimes opposing the Doctor and sometimes on their own. All these spin offs are of uncertain canonicity, and not all of them can be easily reconciled with the television series or with each other. Where they fit in the Dalek timeline is also uncertain.
Комикстер
Телесериалдан тыс Далектердің алғашқы көрінісі Терри Нейсон мен Дэвид Уитакер жазған суретті том – The Dalek Book (1964) болды. Ол Жердің күн жүйесіне Далектердің басып кіруі туралы әңгімелейді. Бұл жерде Скаро Жердің Күн жүйесіне көшіп келгені айтылады. Кейінгі оқиғалар Сара Корольдығын көрсетті, яғни олар 40-шы ғасырдың соңында орын алады. Мұнда Далектер Күн жүйесіне басып кіруге тырысады және оларды жеңу үшін Ғарыш қауіпсіздік қызметі құрылады. 1965 жылы TV Century 21 комикс кітабы Уитакер жазған «Даллектер» комиксін шығара бастады. (Бұл комикстік комикс жылдардан кейін «Далек хроникалары» атты басылымда жинақталды). TV 21 жолақтары Скаро соғысындағы қарсыластарды Тальдар мен Далектер ретінде бейнелейді, олар үлкен бастары бар кішкентай көк адамдар ретінде суреттеледі, олар Ден Дейрдің Меконына ұқсайды. Тальдар – Давиус құрлығында тұратын бейбіт халық. Оозей мұхитының арғы жағында Далазарды мекендейтін Далектер бар. Комиксте айтылғандай, бұл адам тәрізді Далектер нейтронды бомбалар жасайды, олар метеориттік дауыл кезінде жарылады. (Соғыстың кездейсоқ, емес, қасақана басталғандығы туралы идея алғашқы Далек телехикаясының ертедегі нұсқасына барады.) Далектердің бас ғалымы Ярвеллинг ядролық апаттан бұрын Далектердің қабықшаларын соғыс машиналары ретінде жасады. Нейтронды бомбалар жарылғаннан кейін Ярвеллинг пен Золфиан, адам тәрізді Далектердің соғыс басшысы, өздерінің құрлығын зерттейді және радиациялық ауруға шалдығады. Олар мутацияланған Далектің соғыс машинасының қабықшасында аман қалғанын біледі. Бұл Далек Ярвеллинг пен Золфианды өздерінің мутант ұрпақтарына Далек қабықшаларын көбірек жасауға көндіреді. Соңғы екі адам тәрізді Далек өлгенге дейін ол өзін Далек Императоры деп жариялайды және жаңа дәрежесін көрсету үшін жаңа қабық жасады, ол басқа Далектерге қарағанда сәл қысқа, үлкен басы бар және сұр емес, алтын түсті. Кейінгі Далек комиксіндегі оқиғалар Далектер империясының кеңеюі туралы, соның ішінде Механоидтарға қарсы ұзақ соғыс туралы айтады, оны басқа планетадан жіберілген робот болдырмайды. Осы сериядағы соңғы жарияланған комиксте Далектер Жердің орналасқан жерін біледі және оған шабуыл жасауды жоспарлайды. Бұл жолақтардың көп бөлігі кейіннен теледидарда көрсетілгенге тікелей қайшы келсе де, кейбір тұжырымдамалар, мысалы, Далектердің адам тәрізді көшірмелерін пайдалануы...
The first appearance of the Daleks beyond the television series was in The Dalek Book (1964), an illustrated volume written by Terry Nation and David Whitaker. It tells the story of a Dalek invasion of Earth's solar system. Here it is claimed Skaro has moved into Earth's Solar System. Later stories showed Sara Kingdom, presumably meaning they take place in the latter 40th Century. Here the Daleks make attempts to invade the Solar System and the Space Security Service is founded to defeat them. In 1965, the comic book TV Century 21 began publishing The Daleks, which was written by Whitaker and included an account of the Daleks' origins. (The comic strip was, years later, collected together in an edition titled The Dalek Chronicles). The TV 21 strips portray the opposing sides in Skaro's war as the Thals and the Daleks, shown as diminutive blue men with large heads somewhat similar in appearance to Dan Dare's Mekon. The Thals are a peaceful race who live on the continent of Davius. Across the Ocean of Ooze, the Daleks inhabit Dalazar. According to the comic, these humanoid Daleks build neutron bombs which are accidentally detonated by a meteorite storm. (The idea of the war having an accidental, rather than deliberate origin, goes back to an earlier draft of the first Dalek television story.) The Daleks' chief scientist, Yarvelling, had built Dalek casings as war machines prior to the nuclear holocaust. After the neutron bombs explode, Yarvelling and Zolfian, the warlord of the humanoid Daleks, explore their continent and contract radiation sickness. They discover that a mutated Dalek had survived in the war machine casing. This Dalek persuades Yarvelling and Zolfian to build more Dalek casings for their mutated descendants. Before the last two humanoid Daleks die, it declares itself the Dalek Emperor, and has a new casing built to reflect its new rank, slightly shorter than the other Daleks, with a disproportionately large spheroid head section and in gold rather than grey. Later stories in the Dalek comic tell of the expansion of the Daleks' empire, including a lengthy war against the Mechanoids which is averted by a robot sent from another planet. In the last published comic in this series, the Daleks learn the location of Earth, which they propose to invade. Although much of the material in these strips directly contradicted what was shown on television later, some concepts like the Daleks using humanoid duplicates
Сегізінші Доктор Доктор журналының беттерінде Далектерге екі рет кездеседі: бір рет «От пен күл» (DWM #251–255) шығармасында оларды барлық шындықтарды бақылаудан тоқтату үшін және екінші рет «Революция балалары» (DWM #312–317) шығармасында ол Криол планетасында жасырынған «Далектердің зұлымдығындағы» адамгершілікке ұшыраған Далектерге кездеседі. 1997 жылы Джон Пилдің «Сегізінші дәрігердің оқиғалары» романы «Далектердің соғысы» Скароның «Далектерді еске алуда» жойылғаннан кейін орналасқан және планетаның шын мәнінде жойылмағандығын көрсетеді. Бір қиылысты түсіндірме Анталин планетасының Скароға ұқсатып терраформацияланғанын және оның орнына жойылғандығын көрсетеді. Сондай-ақ, Далектердің Мовелан соғысы (әрине, «Скаро» жойылғанға дейінгі Далектер тарихының көп бөлігі) Дәвростың пайдасы үшін жасалмаланғандығы анықталды. Жерді басып алу кезінде Скароның жойылуы туралы жазбаларды тауып, тарихты өзгертудің сәтсіздігінен кейін Далектер Дәвросты Анталинге көшіріп, тарихты сақтау үшін жағдайды қалжыңдатып, Скароны құтқару үшін күрделі алдауды жасады. Дәвросты Далектер Далектер Премьерінің алдында сотқа береді және әңгіменің соңында ыдырайды, ал Сегізінші Доктор олардың фабрикалық кемесін уақытында қайта жібереді, оны Екінші Доктор «Далектердің күші» шығармасында табады. Саймон Кларктың 2004 жылғы «The Dalek Factor» романында Далектер жұмыс тобының амнезиямен ауыратын дәрігерді пайдаланып, «Далек фактор» (Далектердің ойлары мен инстинкттері) арқылы Тальдарды тұтқындап, генетикалық тұрғыдан қайта құруы бар, сондықтан олар оны Таль гендер қоры бойынша тарата алады. Бұл жүзеге асқаннан кейін, Далектер факторды іске қосуды жоспарлайды, оларды Далектерге айналдыра отырып, Тальдарды жояды. Гарет Робертстің 2006 жылғы «Мен Далекпін» романшасында Далектер Уақыт соғысы кезінде адамдарға қатысты дәл осындай стратегияны қолданады, бірақ 20 ғасырдағы бір ғана адамды жұқтыратын кіші масштабта. 2009 жылғы «Даллектердің тұтқыны» романында Оныншы Доктор кездейсоқ Уақыт соғысына дейінгі Далектің уақыт сызығына өтіп, 26-ғасырда жерге түседі; «Фронтиерде…» шығармасынан Дракониандармен болған соңғы қақтығысқа және «Journey’s End» шығармасынан UNIT қаруының атымен аталатын Остерхаген принципіне сілтеме жасалады, ол 500 жыл бұрын ойлап табылды делінеді. Осы тарихи кезеңде Уақыт соғысына дейінгі Далек империясы Жермен үлкен галактикалық соғыс жүргізіп жатыр, Жер басшылығы оларға көмектесу үшін сыйақы мергендерді жалдауға мәжбүр. Дегенмен, Далектердің технологиясы жоғары болса да, соғыс тоқтап қалған. Соғысты жеңу үшін Далектер Археон шегін ашуды жоспарлайды, уақыт пен кеңістіктегі жарылым, және уақыт вихріне үлкен Далек күшін жіберіп, уақыт пен кеңістікті жаулап алуды жоспарлайды. Олар колониялық планетадан қашқан кемелер флотын тұтқындап, Археон шегіне бұзу үшін қолмен жұмыс істеуге мәжбүрлейді. Алайда, олардың жоспары Доктор оларды TARDIS орналасқан тастамалған жанармай құю планетіне шақырып, Далектерге экспериментті жұмыс істеу үшін TARDIS қажет болғандықтан, қалған жанармай қорын жарып, Далек ғылыми жасағы мен шағын Далек флотын жояды. Роман Жер күштері Археон шегінде Далек күштерін жеңіп, Жер шабуылға шығады дегенмен аяқталады. 2013 жылы тағы бір роман, «Далек ұрпағы» жарық көрді. Ол болашақта Далектердің галактикалық рецессиядан кейін адамзат үшін «Күн әлемі» деп аталатын планеталарды дамыруына көмектесетінін көрсетеді. Бұл Далектер Далек Уақыт бақылаушысымен жұмыс істейді, Big Finish аудиодан шыққан кейіпкер, олардың Күн әлемін Скароның көшірмесіне айналдырып, құдайлардың бесігін белсендіруге көмектесу үшін Докторды манипуляциялауға тырысады. Алайда, Доктор Далек адам Женибеттің көмегімен олардың жоспарын жоққа шығарады, бірақ Далек Уақыт бақылаушысы қашып кетеді. «Соғыс машиналары» (2014) романында Соғыс Докторы Далектер басып алған Молдкс планетасына құлайды, онда ол Циндер атты Далектерді аулайтын адаммен кездеседі. Бұл оқиға Далек Императоры жасаған бес Далек тобын, «Мәңгілік шеңберін» енгізеді. Далектер Тантал көзінен алынған энергиямен қуатталатын Уақыт пушкасын жасауды жоспарлайды, осы арқылы олар Галлифрейді тарихтан жоюға тырысады. Олар Доктордың Борусаға Көздің айналасындағы Далек іздерін жоюды айтқанда жеңіледі.
The Eighth Doctor faces the Daleks twice in the pages of Doctor Who Magazine: once in Fire and Brimstone (DWM #251–255) to stop them from taking control of all realities and a second time in Children of the Revolution (DWM #312–317) when he encounters the humanised Daleks created in The Evil of the Daleks, who were in hiding on the planet Kryol. The 1997 Eighth Doctor Adventures novel War of the Daleks by John Peel is set after the apparent destruction of Skaro in Remembrance of the Daleks, and reveals that the planet had not, in fact, been destroyed. A convoluted explanation includes the revelation that the planet Antalin had been terraformed to resemble Skaro and destroyed in its place. It is also revealed that the Dalek Movellan war (and indeed most of Dalek history before the destruction of "Skaro") was actually faked for Davros' benefit. Having discovered records of Skaro's destruction during their invasion of Earth, and after their attempts to change history failed, the Daleks created an elaborate deception to save Skaro by moving Davros to Antalin and faking the situation to maintain history. Davros is put on trial by the Daleks under the Dalek Prime and disintegrated at story's end, and the Eighth Doctor sends their factory ship back in time to be discovered by the Second Doctor in The Power of the Daleks. The Eighth Doctor faces the Daleks again in Legacy of the Daleks (1998), when he returns to Earth in the aftermath of the Dalek Invasion, although in this case the Daleks are basic versions who have been reactivated by the Master (whom the Doctor unintentionally confronts out of sequence), the novel concluding with the Daleks being destroyed and the Master being left in the condition that he was seen in during The Deadly Assassin. The 2004 Telos novella The Dalek Factor by Simon Clark features a Dalek task force using an amnesiac Doctor to trap and genetically re engineer Thals with the "Dalek Factor" (the thoughts and instincts of a Dalek) so they can spread it throughout the Thal gene pool. Once this is accomplished, the Daleks plan to trigger the factor, wiping out the Thals by turning them into Daleks. The 2006 New Series Adventures novella I am a Dalek by Gareth Roberts has the Daleks attempting the same stratagem on humans during the Time War, but on a smaller scale that infects only one 20th century human. In the 2009 novel Prisoner of the Daleks, the Tenth Doctor crosses into the pre Time War Dalek timeline by accident, and lands in the 26th century; references are made to a recent conflict with the Draconians from Frontier in Space and the Osterhagen Principle, named after a UNIT weapon from Journey's End, is said to have been invented 500 years before. In this period of history, the pre Time War Dalek Empire is fighting a huge galactic war against Earth, with Earth Command forced to hire bounty hunters to help them. However, despite the Daleks having superior technology, the war has reached a stalemate. To win the war, the Daleks plan to open the Arkheon Threshold, a schism in time and space, and launch a huge Dalek force into the time vortex to conquer the whole of time and space. They capture a fleet of ships escaping from a colony planet and force them to work on breaking through to the Threshold with manual labour. Their plan is however defeated when the Doctor lures them to an abandoned refuelling planet where the TARDIS is located—the Daleks needing the TARDIS to make the experiment work—and then detonates the remaining fuel stores, destroying a Dalek science squad and a small Dalek fleet. The novel ends with the Earth forces overwhelming the Dalek forces at the Arkheon Threshold, and Earth going on the offensive. In 2013, another novel, The Dalek Generation, was released. It shows that in the future, the Daleks, after a galactic recession, have helped develop planets for humanity which are called the Sunlight Worlds. These Daleks work with the Dalek Time Controller, a character from the Big Finish audios, to manipulate the Eleventh Doctor into helping them activate the Cradle of the Gods, a device with which they hope to turn the Sunlight Planets into copies of Skaro. However, the Doctor is able to foil their plan with the help of the Dalek Human Jenibeth, although the Dalek Time Controller escapes. Engines of War (2014) features the War Doctor crash landing on a Dalek occupied planet, Moldox, where he meets a Dalek hunter called Cinder. This story introduces a group of five Daleks called the Eternity Circle created by the Dalek Emperor. The Daleks plan to create a Temporal Cannon powered by the energy harnessed from the Tantalus Eye to wipe Gallifrey from history. They are defeated when the Doctor tells Borusa to destroy all Dalek traces around the Eye.
Аудио ойнату
Далектер Big Finish Productions-тың Doctor Who аудио пьесаларының көпшілігінде Давроссыз да көрінеді. Далектер ойнаған алғашқы төрт Doctor Who аудио пьесалары "Далек Империясы" баннерімен шығарылды және императордың (Даврос емес сияқты) басшылығындағы территориялық кеңейтілген Далек армиясын бейнелейді. The Genocide Machine (2000) фильмінде Далектер Kar Charrat кітапханасына кіріп, ақырында The Apocalypse Element фильмінде қолданатын ақпаратты алады. Бұл пьесада Далектер Уақыт Лордтарының туған планетасы Галлифрейге шабуыл жасайды, бірақ ақырында жеңіледі. Олар сондай-ақ бүкіл галактиканы өртеп жіберу үшін "апокалипсис элементін" пайдаланады, Серифия, және қазір бос галактиканы басып алып, оны өз империясының жаңа базасы ретінде пайдалануға жоспарлайды. Үшінші пьеса, Мутант кезеңі (2000), сериядағы басқалармен аздаған байланысы бар және Жерге Далектердің басып кіруі кезінде орын алады, онда Бесінші Доктор Далектерді жойылмас алып жәндіктерге айналдыратын таңғажайып "вирусты" зерттеуге тырысқанда қалады; алыс болашақтың Далек Императорымен кездескеннен кейін, осы әңгіменің оқиғалары Император Доктордың ескертулерін қабылдағанда жойылады. Соңғы оқиға, Далектердің уақыты (2002), Далектердің Галлифрейге шабуыл жасаудан уақыт саяхаттары туралы көп білімі бар екенін көрсетеді, Уильям Шекспирдің уақыт сызығын манипуляциялау арқылы адамзат тарихын бұзудың күрделі жоспарын жасауға тырысады, Сегізінші Доктор олардың флотын өзінің жойылуының уақыт циклына тұтқындағанға дейін. "Далек Империясы" (2001–08) атты аудиофильмдер сериясы "Далектердің уақытынан" кейін құрылған және Жер Империясы кезінде Сүт Жолының Далектердің табысты шабуылдауын көрсетеді. Далектер үлкен жетістіктерге жетіп, Жердің күн жүйесіне дейін ұзақ соғыс жүргізіп, адамдар мен басқа бір шындықтағы Далектерге қарсы соғысты жеңеді. Олар ақыры психикалық шабуылдан жеңіледі, бұл Далек машиналарының әр бөлігін өздігінен жоюға әкеледі, олардың күштерін жояды және Императорды өлтіреді. Алайда бұл Сүт Жолының өркениетін де құлдыратады және галактикалық дамуды едәуір артқа шегереді. Ғасырлар өткен соң, Далектерді санаулы адамдар ғана есіне түсіргенде, Далектер Империясы Далек Жоғарғысының басшылығымен тағы да шабуыл жасайды, ол галактика шекараларын генетикалық тұрғыдан адамзатты Далектерге айналдыратын вируспен жұқтырады. Үшінші Далек Империясы сериясының соңында Далектер жаңа алып армияға ие болады және Галактикалық Федерациямен соғысуға дайын, оның нәтижесі белгісіз. 2003 жылғы Big Finish аудио "Юбилей" алтыншы Доктордың 1903 жылы Далектердің шабуылын жеңуге көмектескен баламалы Жерді бейнелейді. Әңгіменің басым бөлігі жүз жылдан кейін, Далек технологиясы мен идеалдары фашистік және сексистік "Англия Империясын" құру үшін пайдаланылған әлемде орын алады. Бұл уақыт сызығы әңгіменің соңында негізінен жойылады, бірақ Алтыншы Доктор бұл қасіретті тарих "көктемде өмір сүретінін" ескертеді. "Юбилей" романын Роберт Ширман жазды, ол 2005 жылы "Далек" теледидары үшін Доктордың серігі жалғыз Далекпен байланысуы сияқты элементтерді қолданды. The Juggernauts (2005) фильмінде Далектердің аян және Далектердің естелігі аралығында Далектер Алтыншы Докторды Давросты қайтару мақсатында (аян аяқталғаннан кейін оның Далек тұтқындарынан қашып кеткен) манипуляциялайды. Даврос робот механизмдеріне адам жүйке тінін қосып, ойынның атауларындағы Джаггернауттарды жасайды; ол оларды Далектерді жою үшін армия ретінде пайдалануды үміттенеді. Әңгіменің соңында Давростың тіршілікті қамтамасыз ету креслосының өзін-өзі жою механизмі Далектер мен Джаггернауттар арасындағы қақтығыстан зақымдалғаннан кейін жарылып, бүкіл адам колониясын жояды. Давростың қалай аман қалғаны және Далек Императоры болғаны белгісіз. 2005 жылғы Сегізінші Доктор аудио ойыны Terror Firma (Remembrance-ден кейін), Даврос Жерді сәтті жаулап алған Далек армиясына қолбасшылық етеді. Оның психикалық тұрақсыздығы "Даврос" пен "Император" оның ішінде әртүрлі тұлға ретінде өмір сүретін деңгейге жетті. Оның Далектері бұл тұрақсыздықты мойындап, Давросқа қарсы көтеріледі. Әңгіменің соңында Императордың тұлғасы басым болады, ал Далектер оған еріп, Жерді тастауға келіседі. 2006 жылғы Жетінші Доктор аудиосында "Далектердің оралуы", бірінші Далек Империясы сериясы кезінде, Далектер мен Календорфтың Спиридонға көмілген әскерін оятуға тырысқаны, тек Доктордың оларды жарық толқыны ауруымен жұқтырып, олардың жоспарларын бұзатыны көрінбейді. "Қан Далектердікі" фильмінде Сегізінші Доктор мен жаңа серігі Люси Миллер метеорит соққысынан жақында қираған Red Rocket Rising колониялық әлеміне келеді, дәл сол кезде Далектердің флоты келгенде, апаттан құтылғандарға "көмектесуді" ұсынады. Доктор бұл Далектердің ішкі себебі Red Rocket Rising-ке профессор Мартездің эксперименттерін жою үшін келгенін жақсы түсінеді, ол адамдарды мутациялау арқылы өзінің Далектер нәсілін жасаған. Екі Далектер фракциясы өзара басымдығына сенгендіктен бір-біріне шабуылдайды, Доктор Мартезді оның Далектерін жасау желісін жоюға көндіреді, ал түпнұсқа Далектер соңғы шайқаста зардап шегіп, кемесі бомбадан жойылмайды. "Далектердің жауы" жетінші Доктордың Bliss планетасындағы экспериментке тап болатын оқиғасын көрсетеді, ол Далектерге қарсы тұра алатын Kisaabya нәсілін жасауға тырысты. Ересектерде металл жеуге және дернәсілдерде ет жеуге гендік түрлендірілген олардың авторы Kisaabya-ның Далектердің қабықтарын жеп, мутанттардың ішіне жұмыртқаларын салуын және дернәсілдері мутанттарды жеуін қалаған. Kisaabya тым қауіпті және бақылаудан шығып кеткенін сезінген Доктор зақымдалған Қара Далекпен бірлесіп, эксперименттер өткен базаның реакторларының жанына орналастырып, Қара Далектің өзін-өзі жоюы базаны және барлық Kisaabya түрлерін жояды. 2012 жылғы аудио "Далектердің энергиясы" Төртінші Доктор мен Лиланың Жерге жасалған Далек шабуылымен күресіп жатқанын көрсетеді, онда Далектер – болашақтан келген – Жерге тегін энергия беруге арналған құрылғыны пайдаланып, Жердің гравитациялық өрісін бұзып, планетаға зиян келтіруді көздейді. Доктор олардың жабдықтарын саботаждайды және Далек кемесін жояды. Төртінші Доктор екі бөліктен тұратын аудио "Далек келісімі / Соңғы кезеңде" Далектермен қайтадан кездеседі, олар ашкөз бас директор Катбертті оларды күзетші күші ретінде жұмысқа алуға алдайды, ол әлемдегі жарықты уақыт порталына айналдыратын құпия экспериментін аяқтауға тырысады. Далектер бұл жарықты өздерінің пайдасы үшін пайдалануды көздейді, бірақ Доктор жарықты Далек ДНК-сының барлығын жоятын үлкен уақыт энергиясы импульсын тудыру үшін қайта конфигурациялай алады. Сегізінші Доктор мен Люси Далектердің Жерге екінші шабуыл жасауын көргенде (Люси Миллер/Өлімге дейін), бұрынғы Доктордың досы, антагонисті болған Monk көмегімен, Доктордың бұрынғы жеңілістерінен кек алуға тырысады. Monk Далектер оның жинаған адам мәдениеті артефакттарын жойғанда және серігі Тэмсин Дрюді (бұрын Доктормен саяхаттаған, бірақ Monk оны өз жағына тартып алған) өлтіргенде қатесін түсінеді, бірақ Далектер Люси мен Доктордың шөлі Алекс Кэмпбеллдің өліміне жауапты, олар Далек анакемесін жою үшін өмірін беруге дайын. "Элита" аудиосында бір зардап шеккен Далек бар, ол өзіне түскеннен кейін примитивті планетадағы өркениетті азамат соғысына ұшыратып, құдайлардың елшісі ретінде танысады. Бесінші Доктор Далектерді флотына қайтаруға дайын...
The Daleks also appear without Davros in many of the Doctor Who audio plays by Big Finish Productions. The first four Doctor Who audio plays starring the Daleks were released under the "Dalek Empire" banner, and portrays a territorially expansive Dalek army under the command of the Emperor (who does not appear to be Davros). In The Genocide Machine (2000), the Daleks invade the Kar Charrat Library to learn information they eventually use in The Apocalypse Element. In that play, the Daleks invade the Time Lords' home planet, Gallifrey, but are eventually defeated. They also use the eponymous "apocalypse element" to burn an entire galaxy, Seriphia, and plan to conquer the now empty galaxy and use it as a new base for their empire. The third play, The Mutant Phase (2000), has few links with the others in the series and occurs around the time of The Dalek Invasion of Earth, where the Fifth Doctor becomes caught up in the Daleks' attempts to investigate a strange 'virus' that is mutating the Daleks into indestructible giant insects; after a confrontation with the Dalek Emperor of the far future, the events of this story are erased at its conclusion when the Emperor accepts the Doctor's warnings. The final story, The Time of the Daleks (2002), shows that the Daleks have gained much greater knowledge of time travel from their invasion of Gallifrey, attempting a complex plan to subvert human history by manipulating the timeline of William Shakespeare until the Eighth Doctor traps their fleet in a time loop of its own destruction. A spin off series of audios, titled Dalek Empire (2001–08), is set after The Time of the Daleks and features a successful Dalek invasion of the Milky Way during an Earth Empire. The Daleks make great headway and manage to conquer their way up to Earth's solar system in a prolonged war against both humans and the Daleks of an alternate reality. They are finally defeated by a psychic attack that causes every piece of Dalek machinery to self destruct in an ever expanding wave that obliterates their forces and kills the Emperor. However, this also cripples civilisation of the Milky Way and sets galactic development back by a substantial amount. Centuries later, when only a handful remember the Daleks, the Dalek Empire attacks again under the command of a Dalek Supreme, which infects the borders of the galaxy with a virus that genetically re engineers humans into Daleks. By the end of the third Dalek Empire series, the Daleks have a new giant army and are poised to go to war with the Galactic Federation, with the outcome uncertain. The 2003 Big Finish audio Jubilee depicts an alternate Earth in which the Sixth Doctor had helped defeat a Dalek invasion in 1903. Most of the story is set a hundred years later, in a world in which Dalek technology and ideals have been used to create a fascist and sexist "English Empire". This timeline is largely erased at the story's end, but the Sixth Doctor warns that this nightmarish history will "live on, in the shadows". Jubilee was written by Robert Shearman, who used elements of it—such as the Doctor's companion bonding with a lone Dalek—for his 2005 television episode, "Dalek". In The Juggernauts (2005), set between Revelation of the Daleks and Remembrance of the Daleks, the Daleks manipulate the Sixth Doctor for the purpose of recapturing Davros (who had escaped his Dalek captors after the end of Revelation). Davros adds human nervous tissue to robotic Mechonoids to create the Juggernauts of the play's title; he hopes to use these as an army to destroy the Daleks. At the end of the story, the self destruct mechanism of Davros' life support chair explodes after it is damaged by a conflict between the Daleks and the Juggernauts, destroying an entire human colony. It is not clear how Davros survives to become the Dalek Emperor, as seen in Remembrance. By the time of the 2005 Eighth Doctor audio play Terror Firma (set after Remembrance), Davros is commanding a Dalek army which has successfully conquered the Earth. His mental instability has grown to the point where "Davros" and "the Emperor" exist within him as different personalities. His Daleks recognise this instability and rebel against Davros. By the story's end, the Emperor personality is dominant, and the Daleks agree to follow him and leave Earth. The 2006 Seventh Doctor audio Return of the Daleks, set during the first Dalek Empire spin off series, features the Daleks and Kalendorf trying to awaken their army buried on Spiridon, only for the Doctor to thwart their plans by infecting them with light wave sickness when they attempt to recreate their old experiments to master the secret of invisibility. In Blood of the Daleks, the Eighth Doctor and new companion Lucie Miller arrive on the colony world of Red Rocket Rising, recently decimated in a meteor strike, just as a Dalek fleet arrives offering to 'help' the survivors. The Doctor soon realizes that the Daleks were actually drawn to Red Rocket Rising to destroy the experiments of Professor Martez, who created his own race of Daleks by mutating human subjects. The two factions of Daleks soon turn on each other out of their own belief in their superiority, the Doctor convincing Martez to destroy the production line for Martez's Daleks while the original Daleks are too damaged by recent battles to prevent their ship being destroyed by a bomb. Enemy of the Daleks sees the Seventh Doctor facing an experiment on the planet Bliss that attempted to create a race able to oppose the Daleks, known as the Kisaabya. Genetically engineered to eat metal as adults and flesh as larvae, their creator intended for the Kisaabya to eat the casings of the Daleks, lay their eggs in the Dalek mutants, and then have their larvae eat the mutant creatures. Feeling that the Kisaabya are too dangerous and uncontrollable, the Doctor works with the damaged Black Dalek to position itself beside the reactors of the base where the experiments took place so that the Black Dalek's self destruct will destroy the base and the entire Kisaabya species. The 2012 audio Energy of the Daleks sees the Fourth Doctor and Leela deal with a Dalek attack on Earth in the mid twenty first century, where the Daleks—originating from the future—intend to exploit a device intended to provide Earth with free energy to disrupt Earth's gravity field and seriously damage the planet. The Doctor is able to sabotage their equipment and destroy the Dalek ship. The Fourth Doctor faces the Daleks again in the two part audio The Dalek Contract / The Final Phase, when they trick ruthless CEO Cuthbert into hiring them as a security force while he attempts to complete his mysterious experiment, which will turn a rift in the universe into a time portal. The Daleks intend to use this rift for their own benefit, but the Doctor is able to configure the rift to generate a massive pulse of temporal energy that destroys all Dalek DNA in its vicinity. The Eighth Doctor and Lucie face the Daleks again when the Daleks attempt a second invasion of Earth (Lucie Miller/To the Death) aided by the Doctor's old friend turned foe the Monk, seeking revenge for the Doctor's past defeats of him. The Monk eventually realizes his mistake when the Daleks destroy the collection of human cultural artefacts he had been assembling and kill his companion Tamsin Drew (who had initially travelled with the Doctor before the Monk manipulated her into 'defecting' to his side), but the Daleks are still responsible for the deaths of Lucie and the Doctor's great grandson, Alex Campbell, when they give their lives to destroy the Dalek mothership, the Monk only just saving the Doctor and Susan from the same fate. The Lost Stories audio The Elite features a single damaged Dalek that has manipulated a civilization into a state of civil war after it became trapped on a primitive planet, the Dalek posing as an emissary of the gods. The Fifth Doctor prepares to take the Dalek back to the fleet to give the civilization a chance to rebuild, but the Dalek is killed by one of its followers as the priest cannot accept the truth. The audio series Dark Eyes and its sequels are essentially the first stages of the Time War in the modern series, depicting the Daleks' early attempts to destroy the Time Lords through various complex schemes involving alliances with factions such as the renegade Time Lord Kotris and the powerful Eminence, opposed by the Eighth Doctor and his new companions Molly O'Sullivan and Liv Chenka. In The Curse of Davros, the Daleks, collaborating with Davros, attempt to alter the outcome of the Battle of Waterloo, using a device that allows Davros to transfer Dalek minds into human bodies. The Sixth Doctor uses this to swap bodies with Davros to try and sabotage the Dalek plan from within, but is only jus able to regain his body with the aid of his new companion Flip Jackson. In Masters of Earth, the Sixth Doctor arrives on Earth during the Dalek invasion, and is forced to help a woman who will become a famous figure in the anti Dalek resistance in the future escape to the Orkney islands while keeping his true identity secret. In the end, the Doctor is forced to end a plan to augment humanity with elite Roboman technology as he fears that the transformation would make mankind the new Daleks. In Daleks Among Us, a faction of Daleks attempt to acquire the Persuasion Machine, a machine that allows the user to control others, with this faction being led by Falkus, a clone of Davros's original human body that has gained sentience. The Daleks and Falkus are destroyed when the Doctor's companion Elizabeth Elizabeth Klein is able to take control of the machine. In We Are the Daleks, the Seventh Doctor discovers that the Daleks are attempting to infiltrate human society in 1987 by presenting themselves as being interested in a partnership with Earth for economic purposes. They are able to brainwash all of London into adhering to a Dalek philosophy, but the Doctor turns the tables on them when he sends the transmitter of the brainwashing signal back to Skaro, causing the Daleks to turn of themselves as their existing Dalek feelings are amplified. The audio series The War Doctor and Eighth Doctor Time War depict the events of the Time War between the Time Lords and the Daleks, with the Eighth Doctor acting as a conscientious objector focused on helping those caught in the crossfire of the war, while the War Doctor takes the battle to his enemies using increasingly questionable and dangerous methods as he rejects his usual name and methods. In the audio series Doctor Who: The Third Doctor Adventures The Conquest of Far (set just after "Planet of the Daleks"), the Third Doctor (voiced by Tim Treloar) and Jo arrive on the distant Earth colony of Far, where the Doctor once aided in the construction of a hypergate providing rapid access to distant systems, only to discover that the Daleks have conquered the planet and intend to use the gate for themselves. With the aid of local resistance and a nearby space fleet, the Doctor is able to avert the Daleks' plan to use an augmented Robomen program to take control of humanity, modifying the equipment to shut down the Daleks' minds rather than control the humans'.
Бейне ойындар
"Даллектердің жеңісі" фильмінде алғаш рет пайда болған Progenitor Daleks, Doctor Who: The Adventure Games, City of the Daleks (2010) алғашқы ойынының басты антагонистері ретінде қайта оралады. Қашып кеткеннен кейін Далектер жоғалған Уақыт Лордының артефактын, Уақыт Көзін табады, бұл оларға уақытты өздері қалағанша өзгертуге, аз ғана салдарлармен мүмкіндік береді. Далектер Скароға оралып, астанасы Кааланнды қайта жасайды, жаңа көк Далек Императорын тағайындайды және империясын қайта құруға кіріседі. Далектердің жаңа күштерімен жасаған алғашқы әрекеттерінің бірі – 1963 жылы Лондонға шабуыл жасау. Осы жаңа уақыт желісінде олар адамзаттың барлық мүшелерін өлтіруге жетеді. Алайда, Он бірінші Доктор мен Эми Понд осы оқиғаларды жоққа шығарып, Жерді басып алмайды және Кааланн тасталып қалған күйінде қалады. Ғалым Далек – "Уақыт лабиринттері" ойынының басты қарсыласы. Ол бір шетелдік отбасын уақыт сфераларын жинау үшін ұрлайды. Ол ұшқыштар мен стратегиялық Далектерді жұмысқа алады. Сонымен қатар, Он бірінші Доктор мен Эми Пондтың назарын аудару үшін Кибер-адамдар мен Силуриандардың үлкен армияларын да жұмысқа алады. Парадигмалық Далектер "Мәңгілік Сағат" ойынының (2012) антагонистерінің бірі ретінде қайта оралады. 2106 жылы Жерге жаңа Далек Императоры шабуыл жасайды, ол Мәңгілік Сағаттың бөлігін пайдаланады. Император қызғылт түсті және шар тәрізді болуға қабілетті. Далектер Мәңгілік Сағаттың бөлігін 2106 жылы Лондонның үлкен бөлігін уақыт құлыптауына орау үшін пайдаланады. Олар уақыт құлыптау технологиясын жетілдіргеннен кейін, оны басқа планеталарға уақыт көпіршіктерін орнату үшін пайдалануды жоспарлайды, осылайша оларды тоқтату мүмкін болмайды. Доктор мен Ривер Сонг Далектердің бас штабына кіріп, Далектердің шабуылын тоқтатып, бөлікті қайтарып алады.
The Progenitor Daleks who first appeared in "Victory of the Daleks" return as the main antagonists of the first game of Doctor Who: The Adventure Games, City of the Daleks (2010). Following their escape, the Daleks discover the lost Time Lord artefact, the Eye of Time, allowing them to alter time as they saw fit with few consequences. The Daleks return to Skaro, rebuild their capital city of Kaalann, appoint a new blue Dalek Emperor and begin rebuilding their Empire. One of the Daleks' first acts with their newfound power over time is to invade London in 1963. In this new timeline, they succeed in killing every member of the human race. However, the Eleventh Doctor and Amy Pond successfully undo these events, leaving Earth unconquered and Kaalann still abandoned. A Scientist Dalek is the main antagonist of the game Mazes of Time. It kidnaps an alien family to collect Time Orbs. It recruits Drones and Strategist Daleks. It also recruits big armies of Cybermen and Silurians as a distraction for the Eleventh Doctor and Amy Pond. The Paradigm Daleks return as one of the antagonists of the Eternity Clock game (2012). A new Dalek Emperor is leading the invasion of Earth in 2106 using the piece of the Eternity Clock. The Emperor is purple and able to form itself as a sphere. The Daleks are using the piece of the Eternity Clock to put a Time Lock around a large part of London in 2106. Once they perfected their Time Lock technology, they planned to use it to put temporal bubbles around other planets, making them unstoppable. The Doctor and River Song infiltrate the Dalek Flagship and managed to take back the piece, undoing the Dalek invasion.