Кіріспе

Гүлді өсімдіктің түрі Encelia farinosa (көбінесе brittlebush, brittlebrush немесе incienso деп аталады) – АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Мексиканың солтүстігінде кең таралған шөл бұтасы. Оның тарихи қолданыс аясы кең.

Сипаттама

Бриттлбуш биіктігіне дейін өседі, иісті жапырақтары ұзын, жұмыртқа тәріздіден үшбұрышқа дейін, күміс түсті томентозбен жабылған. Жапырақты сабақтарының үстінде шашыраңқы паникльдер түрінде орналасқан гүлшоғырлары диаметріне жетеді. Әрқайсысында 8–18 ақсары түсті тілше гүлдері болады, ұзындығы бойынша.

Encelia californica-ға ұқсас, бірақ әр сабағында тек бір гүлшоғыры болады.

Түрлері

Солтүстік Америка флорасы E. farinosa-ның екі түрін мойындайды. Encelia farinosa var. farinosa – сары түйінше гүлдері.
Encelia farinosa var. phenicodonta (Blake) I. M. Johnston – қызғылт қоңыр түйінше гүлдері.

Бұрын E. f. var. radians түріне кірген, қазір жеке түр ретінде қарастырылатын E. radians Brandegee.

Этимология

"Бриттлбуш" деген жалпы атау оның сабақтарының шағын болуынан шыққан. Басқа атаулары: hierba del vaso (испан тілінде) және кокс (сери тілінде). Тағы бір испанша атауы – incienso, себебі кептірілген шырыны алғашқы испан миссионерлері Жаңа дүниеде құрбандыққа шалу үшін хош иіс ретінде қолданған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Encelia farinosa АҚШ-тың оңтүстік-батысында (Калифорния, Аризона, Юта және Невада) және Мексиканың солтүстігінде (Баха Калифорния, Баха Калифорния Сур, Сонора, Синалоа және Идальго) кең таралған. Ол құрғақ, қиыршық тасты беткейлерден бастап, ашық, құмды шайындарға дейін әртүрлі орталарда өседі. Жақында бұл өсімдік табиғи ареалына жатпайтын аймақтарда күрт тарады, себебі Caltrans оны гидросеюде қолдана бастады.