Кіріспе

Рождестволық діни мәтін. O magnum mysterium – Рождество күні таңғы құлшылықта оқылатын жауапты ән.

Тарих

Төрт аяқты мал мен есек шүбіреге жанында бейнеленген сурет Исая кітабында (Исая 1.3) кездеседі және дәстүрлі түрде Лұқа 2-де Исаның тууымен байланысты. Лұқа (Лк 2.7) жануарлар туралы емес, шүбіре туралы айтады. Ал псевдо-Матфей ішіндегі апокрифтік Евангелияда екі жануардың да аты нақты айтылады. Бұл сурет 13 ғасырдан бастап Алтын аңызға енгізілгеннен кейін кеңінен тарады. Ол Құдайдың кіріп келгенінде өзін-өзі төмендетуінің құпиясына арналған ең танымал символға айналды. (Фил 2.6–7). Респонсорияның екінші бөлігі – Елизабеттің Мәриямды күтіп алу кезінде айтқан сөздеріне негізделген тармақ (Лұқа 1.42–43). Көптеген полифониялық әуендемелерде бұл тармақ жіберіліп қалды. Кристобаль де Моралестің әуендемесі басқа тармақты қамтиды. Дэвид Томпсон: "Бұл туылған Иса туралы өлеңнің шығу тегі өзі үлкен құпия. Бұл Киелі кітаптағы мәтін емес. Бұл өлең/әуен орта ғасырларда Рождество күні таңғы құлшылықтың тоғыз респонсориясының төртіншісі ретінде діни қызметке енгізілген". Ол оның енгізілуін Папа Григорий VII-нің литургиялық реформаларымен байланысты деп болжайды.

Хорлық күйлер

O magnum mysterium әніне қарапайым әуен бар, және осы түрінде ол орта ғасырдан бері орындалып келеді. Дегенмен, бұл мәтін жылдар бойы көптеген композиторларды қызықтырды. Ең ерте нұсқаларын жасағандардың қатарында Паоло Аретино (1508-1584), Адриан Вилларт (шамамен 1490 – 7 желтоқсан 1562) және Николас Гомберт (шамамен 1495 – шамамен 1560) болды, олардың шығармалары 1500 жылдардың ортасында жарияланды. Ренессанс дәуірінің ең белгілі композиторларының көптегені мәтінді әндерге қосты, олардың ішінде Уильям Бёрд, Якоб Клеменс нон Папа, Кристобаль де Моралес, Д. Педро де Кристо, Палестрина (нұсқасы туралы мақала) және Томас Луис де Виктория. Виктория 1592 жылы өзінің мотеті негізінде месса жариялады. Композиторлар келесі ғасырларда да мәтінді әндерге қосуды жалғастырды, соның ішінде Ян Дисмас Зеленка, бірақ 19 ғасырдың ең танымал композиторларының ешқайсысы мұндай жұмыс жасамады. 20 ғасырда мәтін қайтадан танымал болды, атақты композиторлар Франсис Пуленк, ал соңғы жылдары Мортен Лоридсен (мақала) және Маркус Паус оған үлкен үлес қосты. Хорлық қоғамдық домен кітапханасында шамамен елу хорлық нұсқаның тізімі бар.