Кіріспе

Баруго (,) – Филиппиннің Лейте провинциясындағы 4-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 34 497 адамды құрайды. Баруго қаласының тұрғындары дәстүрлі түрде Баругонон деп аталады, бірақ жиі дұрыс емес Баругуэньос деп атайды. Баруго – Таклобан қаласының солтүстік-батысында, Каригара шығанағына қарап жатқан Лейте провинциясының солтүстік жағалауындағы қала. Оның тарихы испан отарлауының алғашқы кезеңдеріне дейін жетеді.

Этимология

Баругода 1950-1960 жылдары бастауыш сынып оқушыларына қаланың аты қалай пайда болғаны туралы аңыз айтылып келген. Аңыз былай баяндайды: "Кейбір уақытта Кассадок есімді бір адам болған. Бір күні ол өзен жағасындағы алып ағаштың көлеңкесінде демалып отырғанда, бір испандық келіп, одан осы жердің атын сұрады. Кассадок испан тілін түсінбегендіктен, испандықтың үлкен көлеңкелі ағаштың атын сұрап жатыр деп ойлап, "Балуго" деп жауап берді. Содан бері бұл жер "Балуго" деп аталды. Американдықтар келген соң "L" әрпін "R" әрпімен ауыстырды, осылайша қала бүгінге дейін Баруго деп аталады". Бұл әңгіменің нақты негізі жоқ, ол тек аңыз ғана. Себебі, ерте испан тарихшылары мен жылнама жазушылары қалаға әрқашан қазіргі атымен, Баруго деп сілтеме жасаған.

Тарих

Испания билігі кезінде бұл аймаққа "энкоменда" ретінде құрылған кезде пуэбло (қала) мәртебесі берілді. Энкоменда – испандықтардың Испания патшалығына көрсеткен қызметтері үшін алған жер иелігі. Энкоменданың иеленушісі, энкомендеро деп аталатын, испан заңдарына сәйкес энкоменданы басқаруға және жергілікті тұрғындардан салық алуға құқылы болды, оның бір бөлігі Испания тажына тиді. Лас-Ислас-Филиппиннің алғашқы губернаторы Мигель Лопес де Легаспи үлкен жер иеліктерін энкомендалар деп белгілеу дәстүрін қалады. Себу мен Манила энкоменда мәртебесіне ие болғаннан кейін он ай өткен соң, 1571 жылдың 3 қарашасында Баруго да энкоменда деп тағайындалды. Родриго де Варгас Баругоның алғашқы энкомендеросы болды. Лейтеде жергілікті тұрғындардың білім алуы 1595 жылдың 16 шілдесінде иезуиттердің келуімен басталды. Миссионерлік мектептер бастапқыда христиан дінінің негіздеріне баса назар аударды. Баруго бастапқыда Каригараның "визитасы" болды, яғни ол Каригараның пасторының әкімшілік және рухани бақылауында болды және Фр. Матео Санчес күтімінде болды, ол кейін Баруго тәуелсіз приход болып жарияланғаннан кейін оның алғашқы приход пасторы болды. Фр. Санчес Баругодағы алғашқы шіркеуді салған. Иезуиттер Лейтеде 1595 жылдан 1767 жылға дейін болды. Осы кезеңде олар Каригара мен Баругодан бастап, Огмук (Ормоц), Дулак (Дулаг), Пало, Алангаланг, Малибаго (?) және Сибау (Самар) аралының барлық аймақтарына ықпалын кеңейтті. 1767 жылы Испания королі Карл III иезуиттерді Испанияның барлық иеліктерінен қуу туралы жарлық шығарғанда, Лейтедегі иезуиттік миссия августиндіктерге берілді. Ал 1843 жылы осы миссияны францискан монахтары өздеріне алды. Фрай Тимотео Кальдерон Баругоға тағайындалған францискан монахтарының алғашқы пасторы болды. 1843 жылы Баругода 1744 салық төлеуші және 8381 тұрғын болды. Алангаланг, Жаро, Бабатангон, Малибаго (?) және Сан-Мигель қалалары бір кезде Баругоның "визитасы" болған. Бүгінде Баруго Каригара шығанағының жағасында орналасқан. Бірақ Баругоның алғашқы қонысы Химанглос өзенінің бойында, конкистадорлар оны Баруго өзені деп атаған жерде болды. Баругоның алғашқы қонысы қазіргі Насуноган деп белгілі жерде орналасқан болуы мүмкін, яғни өртенген орын. Бұл болжамды Тунга мен Жаро қалаларына апаратын ескі испан жолы осы жерден басталатыны және ескі испан тас шіркеуінің қираған қалдықтары осы жерде табылғаны дәлелдейді. Бұл болжамды, біріншіден, Фр. Кириноның Баругоға жаяу сапарлары туралы жазғандары, "la orilla" деген сөзбен өзен жағасындағы қоныс туралы айтқандары растайды. Екіншіден, Фр. Матео Санчес ауыр науқас адамға жету әрекеті туралы айтқан оқиғасында, Баруго қаласынан "шағын қайықпен саяхаттағанымызды, ауру адамды іздеу үшін жүзіп барғанымызды, ол қаладан алыс және жағалауға жақын жерде тұрғанын" айтады. Насуноганнан, ескі қоныс өртенгеннен кейін, адамдар басқа жерге көшіп, оны қазір Бинонгтоан деп атайды, яғни қала ретінде тасталған орын, қазір Барангай Пикастың бір бөлігі. Олар онда ұзақ тұрмады және ақырында қаланың қазіргі орнына көшіп келді. Бұл тұжырым Бинонгтоанда тұрақты құрылыстардың табылуымен расталады. (Баргугоның танымал тұрғыны, марқұм Джоэл Вилласин Арутаның "Баргуго – оның аңыз тарихы" зерттеуінен алынған үзінділер; үзінділерді JC Himanglos өңдеді.)

Демография

2020 жылғы санақта Лейте провинциясының Баруго қаласының халқы 34 497 адамды құрады.

Экономика

Баруго күріш, жүгері және копра өндіретін ауыл шаруашылығымен айналысатын қала болып қалады. Бірнеше жағалау маңындағы баргангайлардың тұрғындары шағын аулау және балық шаруашылығымен шұғылданады. Оның қолөнер өнімдері – туба (кокос пальмасының сырасы) және роскас (ұн, қант, жұмыртқа және майдан жасалған тәтті печенье) жасау. Елдің көп бөлігі сияқты, оның экономикасы шетелде жұмыс істейтін азаматтардан түскен долларлық аударымдардың есебінен де дамиды.