Кіріспе

1948 жылы Джон Фарроудың түсірген фильмі

"Үлкен сағат" – 1948 жылғы американдық триллері, режиссері Джон Фарроу. Сценарийі Кеннет Фирингтің 1946 жылғы осы аттас романы негізінде Джонатан Латимермен жазылған. Ақ-қара фильм Нью-Йорк қаласында түсірілген, басты рөлдерде Рей Милланд, Чарльз Логтон және Морин О'Салливан сомдаған. Эльза Ланчестер мен Гарри Морган да фильмдегі алғашқы рөлінде ойнаған. Ноэль Нилл фильмнің басында лифт операторы рөлінде, тізімде көрсетілмейді.

Сюжет

Джордж Страуд, "Кримвейс" журналының бас редакторы, ғимарат күзетінен "үлкен сағаттың" ішінде жасырынады, ол ең үлкен және ең күрделі сағат. Бұл сағат Нью-Йорктегі, Страуд жұмыс істейтін "Janoth Publications" ғимаратының вестибюліне биіктеп тұрады. Отыз алты сағат бұрын Страуд әйелі Джорджет пен ұлымен бірге Уиллингте (Батыс Вирджиния) ұзақ күткен бал айнына аттануға асығып жатқан. Оның тирандық басшысы Эрл Жанот, Страудтың жаңа ғана ашқан жоғалған адам туралы істі аяқтау үшін оны қалдыруын қалайды, бірақ Страуд бас тартады және Жанот оны жұмыстан шығарады. Страуд ішімдікке барға барады, бірақ оны Жаноттың сүйкімді жанкүйері Паулин Йорк алаңдатады, ол Жанотқа шантаж жасау жоспарын ұсынады. Страуд уақытты жоғалтып, Батыс Вирджинияға баруға тиіс пойызды өткізіп алады, сонда Джорджет ашуланып, оны тастап кетеді. Страуд кешін Йоркпен бірге ішіп, сурет пен күн сағатын сатып алады. Страуд пен Йорк оның пәтеріне барады, бірақ Йорк Жаноттың келгенін көріп, Страуд кетеді. Жанот біреудің кетіп бара жатқанын көреді, бірақ қараңғыда Страудты тани алмайды. Жанот Йорк оны алдап жатыр деп ойлайды, бұл жанжалға әкеліп соқтырады, ол Йоркке күн сағатымен соққы беріп, оны өлтіреді. Жанот өзінің көмекшісі Хагенге барып, болған жағдайды айтады, полицияға беріліп, кінәсін мойындауды ниеттендіреді. Алайда, Хаген оны қылмыс үшін Йорк пәтерінен шығып бара жатқан Жанотты ақтауға көндіреді. Жанот полицияны шақырудың орнына оны табу үшін "Кримвейс" ресурстарын пайдалануға шешім қабылдайды. Содан бері Страуд әйелі мен ұлына Батыс Вирджинияда қосылып, оны жұмыстан босатқанын айтады, бірақ Йоркпен болған оқиғаларын жасырады. Жанот оны құпия адамды табуға бағытталған күш-жігерді басқару үшін қайта шақырады (Йорк туралы еш айтпай). Ол Страудқа құпия адамның өзі екенін білуге жеткілікті мәлімет береді. Ол мақұлсыздықпен жұмысына оралып, адамды іздеуге жетекшілік етеді, бұл Джорджеттің көңілін қалдырады. Адамды іздеу кезінде Страуд тергеуді мұқият жүргізіп жатқандай көрінуі керек, сонымен қатар тергеу оны кінәлі деп тануына жол бермеуі керек. Сонымен қатар, ол Жаноттың кінәсін дәлелдеу үшін жеке тергеу жүргізуі керек. Ақырында, Йорк "Кримвейс" тобымен анықталады және оны құпия адаммен бірге қалада көрген куәгерлер табылады. Куәгерлер Жанот ғимаратына әкелінеді. Олардың бірі - эксцентриктік суретші Луиза Паттерсон, ол Страуд сатып алған суретті салған. Ол құпия адамның суретін салуды сұрайды, ол қазіргі заманғы абстрактілі суреттер мен иілген сызықтарды жасайды. Страуд куәгерлерден аулақ болуға тырысады, бірақ олардың бірі оны таниды. Куәгер тергеушілерге оны таныстырмас бұрын, Страуд қашып кетеді, олар құпия адам ғимаратта екенін біледі, бірақ оның кім екенін білмейді. Ғимараттың барлық шығу жолдары жабылады, ғимараттың тұрғындары бас есіктен шығуы керек, ал куәгерлер құпия адамды күтіп отырады. Ғимарат күзетшілері іздеудегі адамды табу үшін ғимаратты аралап жатыр. Страуд түрлі маневрлермен тордан қашып, ақырында сағатта жасырынады. Ол Жаноф пен Хагенге қарсы шығып, Хагенді өлтіруші деп көрсеткен дәлелдерді ұсынады. Хаген Жанотты өзін ақтауға шақырады, бірақ Жанот оған тек оны барынша жақсы қорғауды қамтамасыз ететінін айтады. Ашуланған Хаген Жанотқа қарсы шығып, оның Йоркті өлтіргенін және оны жасыруға көмектескенін айтады. Жанот Хагенді атып өлтіреді және лифтпен қашып құтылуға тырысады, бірақ лифт төменгі қабатта тоқтап қалады (Страуд қауіпсіздік қызметкерлерінен қашқан кезде оны бұрын тоқтатып қойған). Жанот лифт шахтасынан құлап қалады.

Өндіріс

Paramount романының авторлық құқығын жарияланудан бұрын сатып алды. (Ферингтің бұрынғы романы "Оспиталь" (1939) – бестселлер болған.) Сатып алу құны 45 мың долларға бағаланды. Джонатан Латимер сценарий жазуға, ал Рэй Милланд басты рөлге шақырылды. Лесли Фентон режиссер деп жарияланды, бірақ ол Сайгон қаласында тоқтап қалғандықтан, Джон Фарроу оның орнына келді. Фильм түсірілімі 1947 жылдың 17 ақпанында басталды. Чарльз Лаутон жаман рөлді сомдады. Бұл Морин О'Салливанның "Тарзанның Нью-Йорк оқиғасынан" кейін бес жылдан астам уақыттан бері түсірген алғашқы фильмі болды, одан кейін ол отбасын тәрбиелеуге күш салды. Ол бұл рөлді күйеуі, режиссер Джон Фарроудың өтінішімен ойнады.

Қабылдау

Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және 2022 жылдың 23 қазанына қарай Rotten Tomatoes сайтында 100% «Жаңа» рейтингісіне ие болды. The New York Times газетінің редакторы Босли Кроутер фильмді триллер ретінде жоғары бағалап, «The Big Clock» фильмінің осы асығыс шолуын тыңдағанда, детективтік фильмдердің барлық жанкүйерлері оны міндетті түрде көру үшін есте сақтауы керек болады» деп жазды. Ол фильмнің «заманауи, жылтыр типтегі тамаша іздеуші екенін және бастапқы минуттан-ақ мұқият назар қажет ететінін» қосты. Сценарист Джонатан Латимер мен режиссер Джон Фарроу оқиғасы шапшаң, қызықты, атмосфералық және күдікті күшейетін фильм жасады. Киносыншы Брюс Эдер: «The Big Clock кітабына өте жақын, 1940 жылдардағы Нью-Йорктің сәнді аясында керемет көркемдік стильде баяндалған және қазіргі заманғы медиа индустриясының ерте (бірақ дәл) бейнесін ұсынады» деп жазды. 1996 жылы киноноар тарихшылары Ален Сильвер мен Джеймс Урсини Фарроудың режиссерлік шеберлігін талқылап, «Повествование және ұзақ кадрлар күдіс сезімін күшейту үшін біріктірілген, бірақ қараңғы қала пейзажы, камераның қозғалысы, жарықтандырудың төмен деңгейі сияқты ноар стилінің басқа да элементтері көрерменді жаңылыстыру үшін қолданылады» деді. 1998 жылы кино жазушысы Дэвид Н. Мейер: «Ноар емес, көмеді, The Big Clock фильмінің ең жарқын сәттері шапшаң диалог пен асыра бағаланған юмордан туындайды» деп жазды. Денис Шварц 2004 жылы «Джон Фарроу осы жанрдың толыққанды ноары болмаса да, стильмен осы қызықты психологиялық фильмді түсірді» деп бағалады. 2001 жылы Америка кино институты осы фильмді AFI-нің «100 жыл – 100 қызықты момент» тізіміне ұсынды.

Қайта жасау

Бұл оқиға 1976 жылы «Полиция Python 357» фильмі ретінде, ал 1987 жылы Кевин Костнер қатысқан «No Way Out» фильмі ретінде қайта түсірілді. 1948 жылғы фильм романға ең жақын нұсқа. Ал 1976 жылғы қайта түсірілімде оқиға Францияның Орлеан қаласының полиция бөліміне көшірілді, 1987 жылғы қайта түсірілімде болса оқиғалар АҚШ Қорғаныс министрлігіне, Вашингтон қаласына, Ұлы Суық Соғыс кезеңінде ауыстырылды.