Кіріспе

Француздық шабуыл және Италияның ішінара аннексиясы. Француз революциялық соғыстарының (1792–1801) итальяндық науқандары негізінен Солтүстік Италияда Франция революциялық армиясы мен Австрия, Ресей, Пьемонт-Сардиния және басқа да итальян мемлекеттерінің коалициясы арасында жүрген қақтығыстар еді. 1796–1797 жылдардағы науқан жас, көбіне беймәлім қолбасшы Наполеон Бонапартты танымал етті, ол француз әскерлерін сандық артықшылығы бар австриялық және сардиниялық әскерлерге қарсы жеңіске жеткізді.

Бірінші коалиция (1792 1797)

Бірінші коалиция соғысы 1792 жылдың күзінде бірнеше еуропалық державалар республикалық Францияға қарсы одақ құрған кезде басталды. Бірінші ірі операция – Ницца графтығы мен Савой герцогтығын (Пьемонт-Сардиния Корольдігінің екі мемлекеті) 30 000 француз әскерімен аннексиялау болды. Бұл 1793 жылдың ортасында, Лиондағы көтеріліске қарсы күресу үшін республикалық күштерді кері қайтарып, Пьемонт-Сардиния Корольдігінің (Бірінші коалицияның мүшесі) Савойяға қарсы шабуыл жасауына себеп болды. Лиондағы көтеріліс басылғаннан кейін генерал Келлерман басшылығымен француздар Пьемонтты 12 000-ға жуық сарбазбен кері итеруге қол жеткізді, олар 1793 жылдың қыркүйек және қазан айларында Аржентин және Сент-Морис шайқастарында жеңіске жетті. Содан кейін жанжал өршіп, Австрия мен Неаполь әскерлері Ниццаны қайтарып алу және Провансқа шабуыл жасау үшін Оңтүстік Францияға шабуыл жасауға жұмылдырылды. Одақтас әскерлерді 45 000 австриялық, пьемонттық және неаполитандықтар күшейтті, сондай-ақ британдық Корольдік теңіз флотының қосымша қолдауы болды. Одақтастар шабуылға кіріспей тұрып, француздар Андре Массенаның тактикалық басшылығымен, армияның артиллерия командирі генерал Наполеон Бонапарт жоспарлаған Саоржио шабуылын (1794 жылдың сәуірінде) бастады. Бұл екі бағытты француз шабуылы одақтастардың күшін, олардың мықты позицияларына қарамастан, кері қайтарды және Пьемонтқа әкелетін тау өткелдерін берік басып алды. Саоржиодағы жеңісті пайдалану үшін генерал Бонапарт жасаған тағы бір шабуыл соғыс министрі Карноның бұйрығымен тоқтатылды, ол майданның артында бүлікшілермен жабдықтау желілерін кесіп тастау туралы алаңдады. Даладағы қолбасшылар бұл шешімге наразы болды, бірақ наразылықтары Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің және оның басшысы Максимилиан де Робеспьердің (1794 жылдың 28 шілдесінде) құлатылуымен тоқтатылды. Француз армиясындағы саяси хаос кезінде одақтастар Савонаға шабуыл жасады. Карноның бұйрықтарын елемей, француз армиясының командирі Андре Массена қарсы шабуыл жасап, Дегоның бірінші шайқасында жеңіске жеткеннен кейін Генуяға жабдықтау жолдарын қамтамасыз етті. Осыдан кейін француздар майданды нығайтып, жаңа мүмкіндіктерді күтті. Соғыстың негізгі бағыты солтүстікке Рейнге қарай ауысты, 1795 жылдың 29 маусымына дейін австриялықтар Италия армиясына шабуыл жасады, ол сарқылып, нашар жабдықталған еді. Номиналды түрде 107 000 адамнан тұратын Италия армиясы шамамен 30 000 тиімді күшті ғана алаңдатуға қол жеткізді. Келлерман командирлік міндетін қайтадан қолға алып, Карнодан көмек сұрады. Оның орнына генерал Бонапарт бас штабқа тағайындалды, онда ол Вадо мен Севаға шабуыл жасау үшін үшінші жоспарды жасады. Келлерманның орнын генерал Шерер алды, ол шабуылдарды жүзеге асырып, Лоано шайқасында жеңіске жетті.