Кіріспе
Рим халқының қорғаушысы (немесе сөзбе-сөз денсаулығы немесе құтқарылуы) – Римдегі қадірленген Мария Ананың бейнесімен байланысты католиктік атау. Бұл Византиялық икона, алтын фонда Ізгі хабар кітабын ұстаған Мадонна мен Бала Исаны бейнелейді, қазір ауыр бояумен жабылған, және Сент-Мария Майор базиликасының Боргезе (Паулино) капелласында сақталады. Папа Франциск иконаның жанына, өзінің соңғы тыныс алатын жері ретінде жерлеу орнын салды. Бейне 590 жылы, Рим Папасы Григорий I билік еткен кезде Римге келді. Рим Папасы Григорий XVI 1838 жылдың 15 тамызында Cælestis Regina паптық бұйрығы арқылы бейнеге каноникалық тәж кигізді. Рим Папасы Пий XII бейнеге тағы да тәж кигізіп, 1954 жылдың 1 қарашасындағы Мария жылында қоғамдық діни процессия өткізуді бұйырды. Сурет Ватикан мұражайында тазартылып, қалпына келтірілді, содан кейін 2018 жылдың 28 қаңтарында Папалық мисса өткізілді. "Salus Populi Romani" фразасы ежелгі Рим Республикасының заң жүйесі мен діни рәсімдеріне дейін жетеді. 313 жылы император Константин Ұлы Милан жарлығы арқылы христиан дінін заңдастырғаннан кейін, бұл фраза Блаженді Мария Ананың тағзым етілетін атауы ретінде бекітілді.
Salus Populi Romani (Protectress, or more literally health or salvation, of the Roman People) is a Catholic title associated with the venerated image of the Blessed Virgin Mary in Rome. This Byzantine icon of the Madonna and Child Jesus holding a Gospel book on a gold ground, now heavily overpainted, is kept in the Borghese (Pauline) Chapel of the Basilica of Saint Mary Major. Pope Francis has constructed a burial vault near the icon, intended to be his final resting place. The image arrived in Rome in 590 A. D. during the reign of Pope St. Gregory I. Pope Gregory XVI granted the image a canonical coronation on 15 August 1838 through the papal bull Cælestis Regina. Pope Pius XII crowned the image again and ordered a public religious procession during the Marian year of 1 November 1954. The image was cleaned and restored by the Vatican Museum, then given a Pontifical Mass on 28 January 2018. The phrase Salus Populi Romani goes back to the legal system and pagan rituals of the ancient Roman Republic. After the legalisation of Christianity by Emperor Constantine the Great through the Edict of Milan in 313 AD, the phrase was sanctioned as a Marian title for the Blessed Virgin Mary.
Сипаттама
Суреттің биіктігі 5 фут, ені 3 шиыршықтан төрттен бір бөлігі фут (117 x 79 см) – әсіресе ерте датасы бар икона үшін өте үлкен. Ол қалың кедр тақтасына салынған. Мәриям алтынмен шеңберленген, қою көк мантиясын күлгін-қызыл түсті көйлектің үстінен киген. Жоғарыдағы грек әріптері Мәриямды "Құдай анасы" деп көрсетеді (Μήτηρ Θεοῦ кішкентай әріптермен және ΜHΤHΡ ΘΕΟΥ үлкен әріптермен), Византия өнеріндегідей (Мәсіхтің бастапқыда кейінірек қайта боялған жерде жазуы болуы мүмкін). Ол сол қолында кітап ұстап тұр, бұл, болжам бойынша, Ілтебіл кітабы. Оның оң қолы бата беру үшін көтерілген, "Баласын ұсынудың орнына, ол оның денесін өзіне жақын ұстайды және онымен физикалық және сезімтал байланыс орнатады". Сонымен қатар, Мәриям оң қолының ортаңғы саусағында қарапайым, алтын жүзік тағады, кейіннен ол асыл таспен жабылған. Сурет енді өз канондық тәждері мен әшекей бұйымдарын кимейді, олар қазір Әулие Петр базиликасының сакрариясының қазынасына ауыстырылған.
Өнер тарихшыларының датасы
Бұл бейне "бесінші ғасыр мен он үшінші ғасыр аралығындағы кез келген кезеңге жатса мүмкін деп сеніммен айтуға болады". Герхард Вольфтің жақындағы толық зерттеуінде ол бастапқы нұсқасы "көптеген жағдайларда Кейінгі Антикалық дәуірге" жатуы мүмкін екенін сақтықпен айтады. Сызықтық стилизацияның көріністері, мысалы, Мәсіхтің алтынмен түсті етіп бейнеленген киімі, 8-ғасырға дейін барып, Синай тауынан келген Илияның өте ерте иконасымен салыстырылуы мүмкін. Екінші қалпына келтіру процесі шамамен 1100 жылы басталды және 13-ғасырда аяқталды. Көк түсті жамылғысы, күлгін киіміне оралған, контуры күрт өзгертілген; қызыл сәулелер де бастапқы бейнеге жатпайды. Бейненің өзі бұл ортағасырлық туынды емес, көне дәуірден бастау алған ерте христиандық концепция екенін көрсетеді: билеушіге ұқсас Ұлы Марияның тікелей, ашық көзқарасын көрсететін, тұрған, сәнді бейнесі, қолымен нәзіктеп ұстаған Сәби, барлық иконалардың арасында бірегей. Дамыған, киімталған Сәбидің жанды қимылы да суреттің көне екенін көрсетеді. Екі дененің тікелей байқауға негізделген қарсы қоюын Киевтегі 5-ғасырлық Синай тауындағы Ана мен Бала иконасымен салыстыруға болады, ал 609 жылғы Пантеондағы Мария иконасымен салыстырғанда, онда Ана балаға сәл мойынсұнып, жалбарыну арқылы және бас бұру арқылы бағынышты болып көрінеді, ал денелердің өзара әрекеттесуі тек жазық жазықтықта ғана болады. Осы салыстырулар иконаның 7-ғасырға жатса мүмкін екенін көрсетеді. Иконаның ертедегі даңқы көшірмелер жасалуынан (Санта-Мария Антикуадағы фреска оны 8-ғасырда қайта шығарған сияқты) және Ұлы Марияның Көтерілісі мерекесіндегі рәсімдегі рөлінен көрінеді, онда Ахеиропоета (Латеран базиликасындағы Мәсіхтің панельдік суреті) онымен "кездесу" үшін Санта-Мария Маджореге процессиямен жеткізілді. Моннерет де Вильярд иезуиттердің Эфиопияға әкелген осы иконаның гравюраларының 17-ғасырдан бастап сол елдің өнеріне әсер еткенін көрсетті, "оның және Баланың позының әрбір егжей-тегжейін, әсіресе қолдарының орналасуын ерекше атап көрсетті". Басқа алыс көшірмелерге моғұл миниатюрасы кіреді, болжам бойынша иезуиттер Акбарға берген көшірмеге негізделген, және Қытайдағы көшірмелері, оның 16-ғасырлық үлгісі Чикагодағы Табиғи тарих мұражайында сақталуда.
Қалпына келтіру
2017 жылы Ватикан мұражайына қастерлі бейнені толық қалпына келтіру және сақтау процесі тапсырылды. Қалпына келтіру процесі келесі жұмыстарды қамтыды: Бейнеге, мантияға, бет-әлпеттерге және фонға түскен жәндіктердің тесіктерін және басқа да зақымдарды толтыру. Тозған қызыл лактан (окистенген) оның алтын сәулесін қалпына келтіру. Бейненің беттерін ашық ету, оның бет пішінін қайта анықтау. Бір кезде әшекей тастармен және түрлі зердешілік бұйымдармен жасырылған қолдарын және маңдай шалысын қайта бояу. Мантияны құлпынай көгілдір түсімен және диагональды ұсақ өрнекті жиегімен қалпына келтіру. Бейненің арт жағын лакпен жабу, оның бастапқы жақтауын нығайту. Процесс бір жылдың ішінде аяқталды және 2018 жылдың 28 қаңтарында Папа Франциск иконаның жаңа тұрақты ғибадатханаға көшірілуінің мерейтойына арналған понтификалық әзірленді.
Refilling of insect holes and various damage to the image, to the mantle, faces and background. The restoration of its golden halo, from the corroded red lacquer (oxidized). The brightening of the faces of the image, re highlighting its facial structures. The repainting of the hands and forehead cross, once obscured by gemstones and various ornaments. The restoration of the mantle to its indigo blue paint and its diagonal checkered border. The varnishing of the back of the image, strengthening its original frame. The process was completed within a year and was given the honor of a Pontifical Mass by Pope Francis on 28 January 2018, on the anniversary of the translation of the icon to its new permanent shrine.
Шенштадт қозғалысында
Salus Populi Romani сонымен қатар Шенштадт Мариан қозғалысы ішінде Қасиетті Марияға арналған Mater ter Admirabilis (Үш есе таңғажайып Ана) атауының бастауы деп есептеледі. "Salus Populi Romani" 1604 жылы Ингольштадт қаласында өткен "Colloquium Marianum" жиналысының орталық тақырыбы болды. Шенштадттың мәлімдеуінше, 1604 жылғы 6 сәуірде әке Якоб Рем, SJ, Лорето литаниясынан қандай тілектердің Қыз Марияға ең ұнайтынын білуге ниеттенді. Медитация жасап, "Salus Populi Romani" суретіне қарағаннан кейін, оған "Үш есе таңғажайып Ана" атауы аян болды. "Үш есе таңғажайып Ана" атауы Шенштадт қозғалысының бір бөлігіне айналды және танымал Мадоннаның тағы бірімен, атап айтқанда итальян суретшісі Луиджи Крозионың 1898 жылғы "Refugium Peccatorum" Мадоннасымен байланысты. Оны 1964 жылы Швейцариядағы Шенштадт қарындастары сатып алып, содан бері "Үш есе таңғажайып Ана" Мадоннасы деп атап кетті.