Солтүстік елдердің паспорттық одағы және еркін саяхат мүмкіндігі
Nordic Passport Union
Солтүстік елдерде паспортсыз саяхат! Исландия, Дания, Норвегия, Швеция, Финляндия азаматтары үшін еркін өмір мен қозғалыс. Шенген аймағының мүмкіндіктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Скандинавиялық елдерде саяхаттауды жеңілдету туралы келісім
Nordic ease of travel agreement
Скандинавиялық паспорттық одақ Исландия, Дания, Норвегия, Швеция және Финляндия Скандинавия елдерінің азаматтарына кез келген саяхат құжаттарын (мысалы, паспорт немесе ұлттық жеке куәлік) немесе тұруға рұқсатсыз басқа Скандинавия еліне саяхаттауға және тұруға мүмкіндік береді. 2001 жылдың 25 наурызынан бастап барлық бес мемлекет Шенген аймағына да кірді. Скандинавия елдерінің азаматтары үшін басқа Скандинавия еліне кіру немесе онда тұру үшін жеке басын куәландыратын құжат заң бойынша қажет емес. Дегенмен, жеке куәлік әлі де пайдалы, себебі компаниялар кейбір қызметтерді көрсету үшін, мысалы, пойыз, әуежай, алкоголь сатып алу кезінде жас тексеру немесе тұрғындарға арналған қызметтер (банк қызметтері, пошталық жөнелтімдерді алу, мемлекеттік органдармен өрекелесу) үшін жеке куәлікті талап етуі мүмкін. Көптеген жағдайларда, кез келген жарамды жеке куәлік қабылданады, соның ішінде скандинавиялық жүргізуші куәлігі, банк немесе басқа сенімді жеке институттан алынған жеке куәлік сияқты жергілікті жеке куәліктер де қабылданады. Маңызды ерекшелік – 2015 жылы енгізілген және 2024 жылға дейін күшінде болатын «уақытша» шекара бақылаулары. Фарер аралдары Скандинавиялық паспорттық одақтың құрамында, бірақ Шенген аймағына кірмейді, ал Гренландия мен Шпицберген екеуі де осы екі аймақтан тыс. Алайда, Гренландияның барлық Скандинавия елдерімен ашық шекарасы бар және Скандинавия азаматтарына паспорт немесе рұқсатсыз кіруге, тұруға және жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Шпицберген келісімінің нәтижесінде Скандинавия азаматтарына рұқсатсыз тұруға және жұмыс істеуге рұқсат етіледі. Бірақ, Шпицбергенге кіру үшін жарамды саяхат құжаты (мысалы, паспорт немесе Еуропалық Одақ немесе ЕЭА елдерінің ұлттық жеке куәлігі) қажет. Норвегия азаматтарына 2022 жылдың 30 сәуіріне дейін Норвегия жүргізуші куәлігі сияқты басқа құжаттарды пайдалануға рұқсат берілді. Сонымен қатар, Скандинавия елдерінің азаматтары ретінде, Шпицберген мен Гренландиядан келгендерге кез келген басқа Скандинавия елінде тұруға рұқсат етіледі. Әлемнің басқа аймақтарында, егер тиісті аумақта өкілдігі жоқ болса, Скандинавия елдерінің сыртқы істер органдарының қызметкерлері басқа Скандинавия елінің азаматына көмек көрсетуге міндетті, Хельсинки шарты бойынша.
The Nordic Passport Union allows citizens of the Nordic countriesIceland, Denmark, Norway, Sweden, and Finlandto travel and reside in another Nordic country without any travel documentation (e. g. a passport or national identity card) or a residence permit. Since 25 March 2001, all five states are also in the Schengen Area. For citizens of any Nordic country, identity documentation is legally not required to enter or reside within any other Nordic country. However, identity documentation is still useful, as companies may require proof of identity for certain services, such as trains, airports, age check for alcohol purchase, or for services aimed at residents, like banking, picking up postal packages or dealing with authorities. Usually any valid proof of identity is accepted, in many cases local identity documentation like Nordic driver's license, ID card from bank or other trusted private institute are accepted. An important exception is the "temporary" border controls which were introduced in 2015 and which as of 2024 still are in place. The Faroe Islands are part of the Nordic Passport Union but not the Schengen Area, while Greenland and Svalbard are outside both. However, Greenland has an open border with all Nordic countries, and allows Nordic citizens to enter, settle and work without requiring a passport or permits. Svalbard allows Nordic citizens to settle and work without permits, as a result of the Svalbard Treaty; however, valid travel documentation (such as a passport, or a national identity card from a European Union or EFTA country) is required to enter Svalbard. Norwegian citizens were allowed to use other documents such as a Norwegian driving licence until 30 April 2022. Furthermore, as citizens of a Nordic country, those from Svalbard and Greenland are permitted to reside in any other Nordic country. In other parts of the world, public officials in the foreign services of any of the Nordic countries are to assist citizens of another Nordic country if that country is not represented in the territory concerned, according to the Helsinki Treaty.
Құру
Скандинавиялық паспорттық одақ үш кезеңде құрылды. 1952 жылы Дания, Норвегия, Швеция және Финляндия бір-біріне сапар жасау үшін паспорт талабын жоюға және басқа елден заңсыз келген басқа ел азаматтарын қайта қабылдауға келісті. 1954 жылдың 1 шілдесінде келісім азаматтарға төрт елдің кез келгенінде тұруға және жұмыс істеуге рұқсат немесе жұмыс рұқсатысыз мүмкіндік беру үшін кеңейтілді. Исландия 1966 жылдың 1 қаңтарында келісімді қолдануға кірісті. 1957 жылдың 12 шілдесінде Дания, Норвегия, Швеция және Финляндия арасында жасалған және 1958 жылдың 1 мамырында күшіне енген келісімге сәйкес, мүше елдердің шекараларында мүше емес елдердің азаматтарын паспортты тексеру тоқтатылды. Келісім 1965 жылдың 24 қыркүйегінде Исландияға, ал 1966 жылдың 1 қаңтарында Фарер аралдарына таратылды. Гренландия және Шпицберген паспорттық одақтың құрамына кірмейді.
The Nordic Passport Union was established in three stages. In 1952, Denmark, Norway, Sweden, and Finland agreed to abolish the requirement for passports for travel between them and to readmit citizens of other countries who had entered illegally into one of the four countries from another. On 1 July 1954, the agreement was extended to allow citizens to reside and work in any of the four countries without a residence or work permit. Iceland implemented the agreement on 1 January 1966. Passport checks for citizens of non member countries at the borders between member countries were removed by a treaty between Denmark, Norway, Sweden, and Finland signed on 12 July 1957 and which came into force on 1 May 1958. The treaty was extended to Iceland on 24 September 1965 and to the Faroe Islands on 1 January 1966. Greenland and Svalbard remain outside the passport union.
Скандинавия елдері мен Шенген
1996 жылдың желтоқсан айында ЕО-ға мүше емес Норвегия және Исландия мемлекеттері Шенген келісіміне қол қойған елдермен Шенген аймағының құрамына кіру туралы келісімге қол қойды. Бұл келісім күшіне енбесе де, екі ел де Еуропалық Одақпен ұқсас келісімдер жасасқаннан кейін Шенген аймағына қосылды. Шенген конвенциясы ЕО-ға мүше емес мемлекеттерге қол қою үшін ашық болған жоқ. 2001 жылдың 25 наурызынан бастап Шенген жиынтығы Фарер аралдарын қоспағанда, Солтүстік паспорттық одақтың аумағына қолданылды. Шенген аймағында шекаралық-бақылау пункттері алынып тасталды, осыған дейін Солтүстік паспорттық одақта таратылғандармен бірге. Шенген аймағының құрамына кірмейтін, бірақ Солтүстік аймақтың құрамында болатын Фарер аралдары үшін қатаң Шенген ережелері Фарер аралдарынан Шенген аймағына, соның ішінде Солтүстік елдеріне саяхат жасаушыларға қолданылады, бірақ Солтүстік елдерден басқа жаққа барушыларға ашық шекараны қамтамасыз ететін Солтүстік ережелері қолданылады, бірақ басқа Шенген елдерінен міндетті түрде емес. Алайда, Солтүстік паспорттық одақтың елдерінің азаматтары Шенгенде жоқ, Солтүстік аймағында қосымша құқықтарға ие, мысалы, басқа Солтүстік елге көшіп келгенде құжаттарды аз мөлшерде ұсыну және натурализациялау немесе азаматтық алу үшін талаптардың азаюы. Солтүстік аймағында Солтүстік азаматтарының жеке басын куәландыратын кез келген құжат (мысалы, жүргізуші куәлігі) Солтүстік паспорттық одағының арқасында жарамды, ал басқа Шенген елдерінде ұлттық жеке куәлік немесе паспорт талап етілуі мүмкін. Скандинавиялықтардың көпшілігі Шенген бекіткен ұлттық жеке куәліктеріне ие емес, сондықтан олар Солтүстік аймағынан тыс Шенген елдеріне барғанда паспорт қажет, еске сала кетейік, континенттегі көптеген Шенген елдері кез келген адамның жеке басын куәландыратын құжатты ұстауын талап етеді, әдетте қонақүйлерде тексеріледі. 2001 жылдың наурыз айынан бастап Шенген ережелері Даниядан келетін кедендік тексерулерді жеңілдетті, соның ішінде әуежайларда паспорттық тексерулерді жойды, себебі Шенген аймағының ішіндегі жолаушылар Шенген аймағынан тыс жерлерден келгендерден бөлек. Дегенмен, заңдар полиция мен күзетшілерге әуежайларда жеке куәлікті талап етуге құқық береді.
In December 1996 the two non EU member states Norway and Iceland signed an association agreement with the signatories of the Schengen Agreement to become part of the Schengen Area. While this agreement never came into force, both countries did become part of the Schengen Area after concluding similar agreements with the EU. The Schengen Convention itself was not open for signature by non EU member states. From 25 March 2001, the Schengen acquis applied to the area of the Nordic Passport Union with the exception of the Faroe Islands. Border checkpoints have been removed within the Schengen Area, in addition to those that had been abolished previously within the Nordic Passport Union. In the case of the Faroe Islands, which are not part of the Schengen Area but remain part of the Nordic Area, the strict Schengen rules apply to travellers from the Faroe Islands into the Schengen Area, including the Nordic countries, but the Nordic rules allowing for an open border apply to those going the other way from the Nordic countries, but not necessarily from the other Schengen countries. However, citizens of the Nordic Passport Union countries enjoy extra rights within the Nordic area, not available under Schengen, such as less paperwork if moving to a different Nordic country, and fewer requirements for naturalization or citizenship. Within the Nordic area, any Nordic identity documentation (e. g. a driving licence) is valid as proof of identity for Nordic citizens because of the Nordic Passport Union, while a national identity card or a passport can be required in other Schengen countries. Most Scandinavian people do not own any Schengen approved national ID card, so they need a passport when visiting most Schengen countries outside the Nordic area, having in mind that most Schengen countries on the continent require possession of identity documentation by anyone, generally checked by hotels. From March 2001, the Schengen rules have given more relaxed customs checks from Denmark, including no passport checks at airports, since intra Schengen travellers are separated from the travellers from outside the Schengen area. Still laws give police and guards the right to demand an identity document at airports
Скандинавия азаматтары үшін паспорт талаптарының жойылуы
Швеция, Дания, Финляндия және Норвегия арасындағы саяхаттар үшін паспортты ұсыну талабын жою туралы хаттама 1952 жылғы 14 шілдеде Стокгольмде қол қойылды. Бұл хаттама төрт үкіметтің жеке, бірақ бір уақытта қабылданған шешімдерімен іске асырылды. Ол төрт елдің азаматтарына басқа үш елге сапар жасағанда паспорт алып жүру қажеттілігін жойды, егер сапардың мерзімі тұруға рұқсат алуды қажет етпейтіндей қысқа болса. Соғыс, соғыс қаупі немесе ерекше халықаралық немесе ұлттық жағдайлар туған жағдайда келісім күшін жоюға болады. 2014 жылғы 26 шілдеде Норвегия полициясы бұл келісімді алғаш рет террористік қауіптің болуына байланысты тоқтатты.
The protocol concerning the abolition of the requirement for passports to permit travel between Sweden, Denmark, Finland and Norway was signed on 14 July 1952, in Stockholm. This protocol was implemented by the individual but concurrent decisions of the four governments. It abolished the need for citizens of the four countries to carry a passport when travelling in the three other countries provided that the trip was for such a short time that a residence permit was not necessary. The agreement could be revoked in case of war, danger of war, or extraordinary international or national circumstances. On 26 July 2014 the Norwegian police for the first time suspended this agreement due to a perceived terrorist threat.
Шетелдіктерді қайта қабылдау
1952 жылы 14 шілдеде Стокгольмде шетелдіктерді қайта қабылдау туралы келісімге қол қойылды. Келісімде, егер адам сол елде кем дегенде бір жыл тұрмаса немесе тұруға немесе жұмыс істеуге рұқсат алса, басқа солтүстік елден тікелей заңсыз кірген, яғни солтүстік елдердің азаматтары емес адамдарды сол ел қайта қабылдауы тиіс.
The agreement for the readmittance of aliens, was signed on 14 July 1952, in Stockholm. The agreement provides that any alien, i. e. persons not citizens of the Nordic countries, having illegally entered one of the Nordic countries directly from another Nordic country should be readmitted by that country, unless that person has stayed at least a year in that country or has received either a residence or work permit.
Паспорт немесе тұруға рұқсат беруден босату
Дания, Финляндия, Норвегия және Швеция азаматтарының өз елінен басқа скандинавиялық елде тұрғанда паспорт немесе тұруға рұқсат алу талабынан босатылуы туралы хаттама 1954 жылғы 22 мамырда Копенгагенде қол қойылды. Хаттама әр елдің үкіметтерінің жеке, бірақ бір уақытта қабылданған шешімдерімен іске асырылды және соғыс, соғыс қаупі немесе басқа да ерекше халықаралық немесе ұлттық жағдайлар туған жағдайда тоқтатылуы мүмкін. Хаттамада скандинавиялық елдердің азаматтары кез келген басқа скандинавиялық елге паспорт немесе басқа да саяхат құжаттарынсыз саяхаттауға құқылы екендігі көзделген. Скандинавиялық елдердің азаматтары кез келген басқа скандинавиялық елде тұруға рұқсатсыз тұруға құқылы. Скандинавиялық елдердің полиция органдары скандинавиялық елдегі адамның жеке басын және азаматтығын анықтау үшін қажетті барлық ақпаратты ұсынуға міндетті.
The protocol concerning the exemption of nationals of Denmark, Finland, Norway and Sweden from the obligation to have a passport or residence permit while resident in a Nordic country other than their own, was signed on 22 May 1954 in Copenhagen. The protocol was implemented by individual but concurrent decisions by the governments of each of the countries, and can be revoked in case of war, danger of war, or other extraordinary international or national circumstances. The protocol provides that citizens of the Nordic countries can travel without passport or other travel documentation to any other Nordic country. Citizens of the Nordic countries can reside without residence permit in any other Nordic country. Police authorities in the Nordic countries shall make all necessary information available to ascertain a person's identity and citizenship in a Nordic country.
Скандинавияның ішкі шекараларында паспорттық тексеруді жою
Дания, Финляндия, Норвегия және Швеция арасындағы ішкі скандинавиялық шекараларда паспорттық бақылауды жою туралы келісім 1957 жылғы 12 шілдеде Копенгагенде қол қойылды және 1958 жылғы 1 мамырда күшіне енді. Бұл келісім ішкі скандинавиялық шекаралардағы барлық паспорттық тексерулерді жойды және скандинавиялық елдерді сыртқы шекараларда паспорттық бақылауды сақтауға міндеттеді. Тұруға рұқсаты бар шетел азаматтары жұмыс іздеу немесе кәсіптік қызмет жүргізу мақсатында болмаса, басқа скандинавиялық елдерде үш айға дейін болуға құқылы. Егер бір скандинавиялық елге кіруге рұқсат берілмесе, басқа скандинавиялық елдер де сол шетел азаматына кіруден бас тартуға тиіс. Сондай-ақ, солтүстік елдер алғашқы кіру орнында кіргізілмеуі керек болған шетел азаматтарын қайта қабылдауға міндетті.
The agreement between Denmark, Finland, Norway and Sweden to remove passport control at the internal Nordic borders, was signed on 12 July 1957 in Copenhagen and came into force on 1 May 1958. This agreement removed all passport checks at the internal Nordic borders, and required the Nordic countries to uphold passport control at the external borders. Aliens with residence permits are allowed to stay up to three months in other Nordic countries, except for seeking employment or conducting business. Aliens who are denied entry into one Nordic country should also be denied entry into the other Nordic countries. The Nordic countries are also obliged to readmit aliens that should have been denied entry at the first point of entry.