Кіріспе

1630 жылдардағы адалдық серт

"Азат азаматтың анты" – 1630 жылдары Массачусетс шығанағы колониясына жаңа мүше болып кіретін әрбір адамға талап етілген адалдық серт. 1639 жылы Стивен Дейе басып шығарған, бұл құжат қазіргі Америка Құрама Штаттарында басылған ең алғашқы құжат саналады. Оның түпнұсқасы сақталмаған, бірақ мәтіні қолмен жазылған бір данасынан және екі кітаптан белгілі: "Жаңа Англияның Джонас Каст Ап Лондонда" (1647) және "Массачусетс Бас заңдары мен Бостандықтары" (1648). 1985 жылы құжаттың түпнұсқасы деп есептелген басылым табылды, бірақ кейін ол Марк Хофманн жасаған жалған екені анықталды.

Бастапқы басылым

"Ант" – компания үкіметіне бағынуға берілген серт және оған қарсы құлақтандырмау туралы уәде болды. Бұрынғы мысалдар бойынша, Англияда тәжге адал болуға ант қабылдаған. Патшаға сілтемелердің жоқтығы "Антты" ерекше американдық құжат етті. "Анттың" ең ерте белгілі нұсқасын 1631 жылы Массачусетс шығанағының губернаторы Джон Уинтроп қолмен жазған. Губернатор Уинтроп өзінің күнделігінде "Антты" Стивен Дейдің 1638 немесе 1639 жылы басып шығарған "алғашқы нәрсе" екенін айтқан. Стивен Дей – 1638 жылы Пуритан дін қызметкерімен бірге кемеге баспа машинасынан жасырын әкелген ағылшын құлыпшысы болды. Дін қызметкері мен оның баспагері теңізде қайтыс болғаннан кейін, Дей мен оның ұлдары баспахананы иеленіп, Бостонда Америкадағы алғашқы баспа компаниясы – Кембридж баспасын құрды. 1638 жылға дейін Америкада басылған барлық материалдар Англияда шығарылып, Атлант мұхиты арқылы жеткізілген. 1685 жылға дейін табылған ең ерте американдық баспа – Дейдің 1640 жылы басып шығарған "Бей Псалмдер кітабы" болды. Дейдің "Антты" басып шығарғаны 1647 жылдан бері көрінбеген, және тарихшы Лоренс К. Вроттың сөзіне қарағанда, "біреуін бір күні табу мүмкіндігі Жаңа Англия коллекционерлерін әлі де қызықтырып келеді".

ХХ ғасырдағы жалған және оның салдары

Ағылшын монархиясынан үзіліс және Америкада басылған алғашқы құжат ретіндегі мәртебесі “Антқа” ерекше мәртебе берді. 1985 жылы Нью-Йорк қаласындағы кітап дүкенінен Марк Хофман деген сирек кездесетін құжаттар сатушысының “Анттың” үлкен парақшасын тапқаны туралы хабарлама тарады, бұл көптеген адамдардың қызығушылығын тудырды. 1985 жылы Хофманның “Ант” басылымы Конгресс кітапханасына және Америкалық антикварлық қоғамға 1,5 миллион АҚШ долларына сатылуға ұсынылды. Хофман жасаған “Анттың” жалған көшірмелері жеке тұлғаларға да сатылды. Конгресс кітапханасы бұл жаңалықты “ғасырдың ең маңызды және қызықты жаңалығы” деп атап, оның сараптамасы “17 ғасырдың ортасына тән екенін көрсететін ештеңе таппағанын” мәлімдеді. Америкалық антикварлық қоғам құжатты екі ай бойы сақтады және “біздің білуімізше, ешқандай аномалия жоқ” деп хабарлады. Екі ұйым да “Анттың” нақтылығын анықтау үшін қосымша зерттеулер жүргізуге ниеттенді және оның табылғаннан кейін болған алакөздік оқиғаларға қарамастан, құжатты алуға қызығушылық танытты. Шындығында, бұл жаңалық Хофманның шебер жасаған жалғандығы еді. Алдау 1985 жылғы қазан айында Солт-Лейк-Ситидегі кеңсесіне тасталған құбыр бомбасынан Хофманның клиенттерінің бірі, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS Church) көрнекті қайраткері Стивен Кристенсеннің қазасына байланысты ашыққа шықты. Бір күннен кейін Хофман өзінің машинасына орнатылған құбыр бомбасынан ауыр жарақат алды. Кейін Хофман бомбалауға кінәлі екенін мойындады. Қылмыстық істі терген полиция Хофманның жүздеген жалған құжаттарын анықтады – оның мансабында “табылған” барлық немесе дерлік құжаттар мен тарихи артефакттар, соның ішінде Азаматтың Анты да. Хофман жалғандықтарын жасауда үлкен шеберлік танытты. Ол құжаттарының жасалған кезеңіне сәйкес келетін қағазды сатып алды немесе ұрлады. Ол өзінің сиясын жасады және құжаттарын шынайы көрінуі үшін химиялық процестер арқылы ескірді. Ол сол дәуірдегі ескі кітаптарды сатып алып, кітаптың басында және соңында әрқашан болатын бос беттерді тауып, оларды кесіп алып, кейбір жалғандықтары үшін пайдаланды. Ол тарихи тұлғалардың қолтаңбаларын еркін көшіру үшін өзін-өзі гипнозға түсіруді үйренді. Оның жалғандықтары Чарльз Гамильтон, Кеннет Ренделл және Ұлттық мүражай мен Федералдық тергеу бюросының тергеушілері сияқты саладағы сарапшыларды алдады. Өзінің мойындауында Хофман көптеген басылымдарын өзі жасаған пластиналардан жасағанын, бірақ “кейбір жағдайда жалқаулық танытып, “Ант” пластинасын кәсіби түрде жасатып алғанын” айтты.