Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұйқыда сөйлеу құбылысы
Phenomenon of talking while asleep
Сомнилоквия, көбінесе ұйқыда сөйлеу деп аталады, – бұл парасомния, онда адам ұйықтағанда дауыспен сөйлейді. Ол қарапайым борбалаудан бастап қатты айқай салуға дейін немесе ұзақ, көбінесе түсініксіз сөздерге дейін болуы мүмкін. Бұл ұйқы циклы кезінде және NREM және REM ұйқы сатыларында көп рет кездесуі мүмкін, бірақ ұйқыда жүру және түнгі қорқыныштар сияқты, көбінесе дельта толқыны NREM ұйқысы немесе одан уақытша ояну кезінде пайда болады. Егер сомнилоквия жылдам қозғалысты көз ұйқысы кезінде пайда болса, ол "моторлық бұзу" деп аталады: түсте айтылған сөздер дауыспен шығарылады. Оның жиілігіне байланысты, бұл патологиялық деп есептелуі мүмкін немесе есептелмеуі мүмкін. Сау REM ұйқысы кезінде барлық моторлық функциялар тежеледі, сондықтан REM сомнилоквиясы әдетте REM мінез-құлқы бұзылысының бір бөлігі деп саналады.
Somniloquy, commonly referred to as sleep talking, is a parasomnia in which one speaks aloud while asleep. It can range from simple mumbling sounds to loud shouts or long, frequently inarticulate, speeches. It can occur many times during a sleep cycle and during both NREM and REM sleep stages, though, as with sleepwalking and night terrors, it most commonly occurs during delta wave NREM sleep or temporary arousals therefrom. When somniloquy occurs during rapid eye movement sleep, it represents a so called "motor breakthrough" of dream speech: words spoken in a dream are spoken out loud. Depending on its frequency, this may or may not be considered pathological. All motor functions are disabled during healthy REM sleep and therefore REM somniloquy is usually considered a component of REM behavior disorder.
Себептер
1966 жылы зерттеушілер тұқым қуалаушылық пен ұйқыда сөйлеу арасындағы байланысты табуға тырысты. Олардың зерттеулері мынаны көрсетеді:
In 1966, researchers worked to find links between heredity and sleep talking. Their research suggests the following:
Ұйқыда сөйлейтін ата-аналардың балаларында да ұйқыда сөйлеу жиі кездеседі. Ата-ананың екеуі де ұйқыда сөйлеу тарихына ие болмаған жағдайда да ұйқыда сөйлеу болуы мүмкін, бірақ бұл сирек кездеседі. Көптеген адамдар балалық шағында немесе жасөспірім кезеңінде ұйқыда сөйлеудің тарихы болмаса да, өмірде кейінірек ұйқыда сөйлей бастайды. Ұйқыда сөйлеудің өзі әдетте зиянсыз, алайда ол басқаларды оятып, алаңдатуы мүмкін, әсіресе оны байқаушы саналы сөйлеу деп қате түсінген жағдайда. Бір зерттеуде ПТСР (посттравматикалық стресс синдромы) ауруына шалдыққан адамдардың шамамен 30% ұйқыда сөйлейді. 1990 жылы жүргізілген зерттеу Вьетнам соғысының ардагерлерінің ПТСР-мен ауыратындарының ПТСР-мен ауырмайтындарға қарағанда ұйқыда көбірек сөйлейтінін көрсетті. Ұйқыда сөйлеуге депрессия, ұйқының жетіспеуі, күндізгі ұйқышылдық, алкоголь және қызба секілді факторлар да себеп болуы мүмкін. Ол көбінесе ұйқының басқа бұзылыстарымен бірге жүреді, мысалы, санасы шатас ояну, ұйқыда дем алудың тоқтауы және REM ұйқысындағы мінез-құлқының бұзылуы. Сирек жағдайларда ересектерде ұйқыда сөйлеу психикалық аурумен немесе түнгі ұстамамен байланысты болуы мүмкін.
Sleep talking parents are more likely to have children who sleep talk. Sleep talking can still occur, though much less commonly, when neither parent has a history of sleep talking. A large portion of people begin to sleep talk later in life without any prior history of sleep talking during childhood or adolescence. Sleep talking by itself is typically harmless; however, it can wake others and cause them consternation—especially when misinterpreted as conscious speech by an observer. In one study, about 30% of people who had PTSD (post traumatic stress disorder) talk in their sleep. A 1990 study showed that Vietnam War veterans having PTSD report talking more in their sleep than do people without PTSD. Sleep talking can also be caused by depression, sleep deprivation, day time drowsiness, alcohol, and fever. It often occurs in association with other sleep disorders such as confusional arousals, sleep apnea, and REM sleep behavior disorder. In rare cases, adult onset sleep talking is linked with a psychiatric disorder or nocturnal seizure.
Ауру таралуы
Ұйқыда сөйлеу өте көп кездеседі және жас балалардың 50%-ында жылына кемінде бір рет тіркеледі. Көптеген адамдар 25 жасқа жеткеннен кейін ұйқыда сөйлеу жиілігі азаяды. Бала кезінде мүлдем ұйқыда сөйлемеген адамдардың да үлкен бөлігі ересек жасында ұйқыда сөйлей бастайды. Ұйқыда сөйлеу мұрагерлік сипатта болуы мүмкін. Балалық шақта ұйқыда сөйлеудің қаншалықты таралғанын зерттеген бір зерттеуде авторлар ұйқыда сөйлеу жиілігі балалар арасында әртүрлі екенін мәлімдеді. Балалардың шамамен жартысы жылына кемінде бір рет ұйқыда сөйлейді, бірақ 10%-дан аз бала әр түнде ұйқыда сөйлейді, ал 20%-дан 25%-ы аптасына кемінде бір рет ұйқыда сөйлейді. Сонымен қатар, олар жыныс немесе әлеуметтік-экономикалық жағдай бойынша ешқандай айырмашылық таба алмады.
Sleep talking is very common and is reported in 50% of young children at least once a year. A large percentage of people progressively sleep talk less often after the age of 25. A sizable proportion of people without any episode during their childhood begin to sleep talk in adult life. Sleep talking may be hereditary. In a study reporting the prevalence of sleep talking in childhood, the authors reported that the frequency of sleep talking differs between children. About half of the children have sleep talking episodes at least once a year, but less than 10% of children present sleep talking every night, whereas 20% to 25% talk in their sleep at least once a week. In addition, they did not find any difference between gender or socioeconomic class.