89-шы псалом: Иəнің мейірімі туралы ән

Кіріспе

Забур 89 – Забурлар кітабындағы 89-шы забур. Англиялық Кинг Джеймс нұсқасында: «Мен Раббының мейірімін мәңгілікке дейін жырлаймын» деп басталады. Грек тіліндегі Септуагинта және латын тіліндегі Вульгата аудармаларындағы нөмірлеу жүйесі аздап өзгеше болғандықтан, бұл забур 88-ші забур ретінде белгіленген. Латын тілінде «Misericordias Domini in aeternum cantabo» деп аталады. Ол «машил» немесе «ой-толғаныс» деп сипатталады. Бұл забур еврей және католик құлшылықтарының тұрақты бөлігі болып табылады. Ол музыкаға алынған, мысалы, барокко композиторы Генрих Шютц оны неміс тілінде жазған.

еврейше

Келесі кестеде Забурдың еврей мәтіні дауыстылармен бірге JPS 1917 аудармасына негізделген ағылшын тіліндегі аудармамен бірге көрсетілген (қазір ол жалпыға ортақ). 1 Мәсхил Итан Езрахиттің. 2 Жаратқан Иенің мейірімін мәңгілікке дейін әнмен жырлаймын, Ұрпақтан ұрпаққа дейін Сенің адалдығыңды аузыммен жариялаймын. 3 Өйткені Мен: «Мейірім мәңгілікке орнатылған, Аспанда Сенің адалдығың бекітілген», – дедім. 4 Мен Таңдағандарыммен өсиет жасадым, Қызметшім Дәуітке ант бердім: 5 «Мәңгілікке дейін Мен Сенің ұрпағыңды бекітемін, Әр ұрпаққа дейін Сенің тақтыңды орнатамын». Села. 6 Көктер Сенің ғажайыптарыңды мақтайды, Раббым, қасиеттілер қауымында Сенің адалдығыңды да мақтайды. 7 Көкте кім Раббыға тең келеді? Құдіреттілер ұлдарының арасында кім Раббыға ұқсай алады? 8 Құдай қасиеттілердің кеңесінде қорқынышты, Оның айналасындағылардың бәрінен де қорқынышты. 9 Раббым, әскерлер Иесі, Сенің сияқты күшті кім бар? Сенің адалдығың Сені қоршап тұр. 10 Теңіздің мақтаныштарын Сен билейсің, Толқындары көтерілгенде, Сен оларды басаңдатасың. 11 Рахабты Сен талқандадың, өлгендей қылдың, Сенің күшті қолыңмен жауыңды шашыраттың. 12 Көктер Сенікі, жер де Сенікі, Әлем және оның толықтығы да Сен жараттың. 13 Солтүстік және оңтүстік Сен жараттың, Табор және Хермон Сенің атыңмен қуанады. 14 Сенің күшті қолың бар, Сенің қолың мықты, Сенің оң қолың биік. 15 Әділдік және сот – Сенің тақтыңның негізі, Мейірім мен шындық Сенің алдынан жүреді. 16 Қуанышпен жариялайтын халық бақытты, Раббым, Сенің жарығыңда олар жүреді. 17 Олар күні бойы Сенің атыңмен қуанады, Сенің әділдігіңде олар биіктейді. 18 Өйткені Сен олардың күшінің даңқысың, Сенің рақымыңнан біздің мүйізіміз биіктейді. 19 Раббы біздің қорғанымыз, Израильдің Киелі Құдайы – біздің Патшамыз. 20 Содан кейін Сен Өзіңнің адалдарыңа көрініс беріп, былай дедің: «Мен күштіге көмек бердім, Халықтан таңдап алғанды жоғары көтердім. 21 Мен Дәуітті, Менің қызметшімді таңдап алдым, Қасиетті маймен оны майладым. 22 Менің қолым онымен бірге болады, Менің құлымым оны күшейтеді. 23 Жау оған ешқашан зиян келтірмейді, Зұлым адам оны мазаламайды. 24 Мен оның жауындарын оның алдында жоямын, Оны жек көретіндерді жоямын. 25 Менің адалдығым мен мейірімділігім онымен бірге болады, Менің атыммен оның мүйізі биіктейді. 26 Мен оның қолын теңізге де, Оң қолын өзендерге де созамын. 27 Ол Маған: «Сен Менің Әкемсің, Сен Менің Құдайымсың, Менің құтқарушымның Тасысың!» – дейді. 28 Мен оны бірінші туған етіп тағайындаймын, Жер бетіндегі патшалардың ең жоғарысы. 29 Мен оған мәңгілікке дейін мейірімімді сақтаймын, Менің өсиетім онымен бекітілген. 30 Оның ұрпағы мәңгілікке дейін жалғасады, Оның тағы аспанмен бірдей ұзақ болады. 31 Егер оның балалары Менің заңымнан тайсақ, Менің жолдарыммен жүрмесе, 32 егер олар Менің өсиеттерімді сақтамаса, Менің ережелерімді орындамаса, 33 Мен олардың күнәларын жазалаймын, Олардың жамандықтарын соққылармен жазалаймын. 34 Бірақ Мен оған деген мейірімділігімді жоймаймын, Менің адалдығымды бұзбаймын. 35 Мен Өзімнің өсиеттерімді бұзбаймын, Менің аузымнан шыққанды өзгертпеймін. 36 Мен Өзімнің киелігіме біржола ант бердім, Дәуітке өтірік айтпаймын! 37 Оның ұрпағы мәңгілікке дейін болады, Оның тағы мәңгілікке дейін орнатылады. 38 Ол айдай мәңгілік, Аспандағы куәдей берік болады». 40 Раббым, Сен құлыңа ашуландың, Оның жеріне лайықсыз болдың. Оның қызметшісімен жасаған өсиетіңді бұздың, Оның тәжін жерге тастап, оны түсірдің. 41 Сен оның барлық қабырғаларын қираттың, Оның бекіністерін қираттың. Оның барлық қоршауларын қираттың, Оның бекітілген қалаларын қираттың. 42 Ол жолшыбайлар үшін қорлыққа айналды, Олардың жолынан өтетіндер оны...

The following table shows the Hebrew text of the Psalm with vowels alongside an English translation based upon the JPS 1917 translation (now in the public domain). Verse HebrewEnglish translation (JPS 1917) 1 מַ֝שְׂכִּ֗יל לְאֵיתָ֥ן הָאֶזְרָחִֽי׃Maschil of Ethan the Ezrahite. 2 חַֽסְדֵ֣י יְ֭הֹוָה עוֹלָ֣ם אָשִׁ֑ירָה לְדֹ֥ר וָדֹ֓ר ׀ אוֹדִ֖יעַ אֱמוּנָתְךָ֣ בְּפִֽי׃I will sing of the mercies of the LORD for ever; To all generations will I make known Thy faithfulness with my mouth. 3 כִּֽי־אָמַ֗רְתִּי ע֭וֹלָם חֶ֣סֶד יִבָּנֶ֑ה שָׁמַ֓יִם ׀ תָּכִ֖ן אֱמוּנָתְךָ֣ בָהֶֽם׃For I have said: 'For ever is mercy built; In the very heavens Thou dost establish Thy faithfulness. 4 כָּרַ֣תִּי בְ֭רִית לִבְחִירִ֑י נִ֝שְׁבַּ֗עְתִּי לְדָוִ֥ד עַבְדִּֽי׃I have made a covenant with My chosen, I have sworn unto David My servant: 5 עַד־ע֭וֹלָם אָכִ֣ין זַרְעֶ֑ךָ וּבָנִ֨יתִי לְדֹר־וָד֖וֹר כִּסְאֲךָ֣ סֶֽלָה׃For ever will I establish thy seed, And build up thy throne to all generations.' Selah 6 וְי֘וֹד֤וּ שָׁמַ֣יִם פִּלְאֲךָ֣ יְהֹוָ֑ה אַף־אֱ֝מ֥וּנָתְךָ֗ בִּקְהַ֥ל קְדֹשִֽׁים׃So shall the heavens praise Thy wonders, O LORD, Thy faithfulness also in the assembly of the holy ones. 7 כִּ֤י מִ֣י בַ֭שַּׁחַק יַעֲרֹ֣ךְ לַיהֹוָ֑ה יִדְמֶ֥ה לַ֝יהֹוָ֗ה בִּבְנֵ֥י אֵלִֽים׃For who in the skies can be compared unto the LORD, Who among the sons of might can be likened unto the LORD, 8 אֵ֣ל נַ֭עֲרָץ בְּסוֹד־קְדֹשִׁ֣ים רַבָּ֑ה וְ֝נוֹרָ֗א עַל־כׇּל־סְבִיבָֽיו׃A God dreaded in the great council of the holy ones, And feared of all them that are about Him? 9 יְהֹוָ֤ה ׀ אֱלֹ֘הֵ֤י צְבָא֗וֹת מִֽי־כָמ֖וֹךָֽ חֲסִ֥ין ׀ יָ֑הּ וֶ֝אֱמ֥וּנָתְךָ֗ סְבִיבוֹתֶֽיךָ׃O LORD God of hosts, Who is a mighty one, like unto Thee, O LORD? And Thy faithfulness is round about Thee. 10 אַתָּ֣ה מ֭וֹשֵׁל בְּגֵא֣וּת הַיָּ֑ם בְּשׂ֥וֹא גַ֝לָּ֗יו אַתָּ֥ה תְשַׁבְּחֵֽם׃Thou rulest the proud swelling of the sea; When the waves thereof arise, Thou stillest them. 11 אַתָּ֤ה דִכִּ֣אתָ כֶחָלָ֣ל רָ֑הַב בִּזְר֥וֹעַ עֻ֝זְּךָ֗ פִּזַּ֥רְתָּ אוֹיְבֶֽיךָ׃Thou didst crush Rahab, as one that is slain; Thou didst scattered Thine enemies with the arm of Thy strength. 12 לְךָ֣ שָׁ֭מַיִם אַף־לְךָ֥ אָ֑רֶץ תֵּבֵ֥ל וּ֝מְלֹאָ֗הּ אַתָּ֥ה יְסַדְתָּֽם׃Thine are the heavens, Thine also the earth; The world and the fulness thereof, Thou hast founded them. 13 צָפ֣וֹן וְ֭יָמִין אַתָּ֣ה בְרָאתָ֑ם תָּב֥וֹר וְ֝חֶרְמ֗וֹן בְּשִׁמְךָ֥ יְרַנֵּֽנוּ׃The north and the south, Thou hast created them; Tabor and Hermon rejoice in Thy name. 14 לְךָ֣ זְ֭רוֹעַ עִם־גְּבוּרָ֑ה תָּעֹ֥ז יָ֝דְךָ֗ תָּר֥וּם יְמִינֶֽךָ׃Thine is an arm with might; Strong is Thy hand, and exalted is Thy right hand. 15 צֶ֣דֶק וּ֭מִשְׁפָּט מְכ֣וֹן כִּסְאֶ֑ךָ חֶ֥סֶד וֶ֝אֱמֶ֗ת יְֽקַדְּמ֥וּ פָנֶֽיךָ׃Righteousness and justice are the foundation of Thy throne; Mercy and truth go before Thee. 16 אַשְׁרֵ֣י הָ֭עָם יֹדְעֵ֣י תְרוּעָ֑ה יְ֝הֹוָ֗ה בְּֽאוֹר־פָּנֶ֥יךָ יְהַלֵּכֽוּן׃Happy is the people that know the joyful shout; They walk, O LORD, in the light of Thy countenance. 17 בְּ֭שִׁמְךָ יְגִיל֣וּן כׇּל־הַיּ֑וֹם וּבְצִדְקָתְךָ֥ יָרֽוּמוּ׃In Thy name do they rejoice all the day; And through Thy righteousness are they exalted. 18 כִּי־תִפְאֶ֣רֶת עֻזָּ֣מוֹ אָ֑תָּה וּ֝בִרְצוֹנְךָ֗ (תרים) [תָּר֥וּם] קַרְנֵֽינוּ׃For Thou art the glory of their strength; And in Thy favour our horn is exalted. 19 כִּ֣י לַ֭יהֹוָה מָגִנֵּ֑נוּ וְלִקְד֖וֹשׁ יִשְׂרָאֵ֣ל מַלְכֵּֽנוּ׃For of the LORD is our shield; And the Holy One of Israel is our king. 20 אָ֤ז דִּבַּ֥רְתָּֽ־בְחָז֡וֹן לַחֲסִידֶ֗יךָ וַתֹּ֗אמֶר שִׁוִּ֣יתִי עֵ֭זֶר עַל־גִּבּ֑וֹר הֲרִימ֖וֹתִי בָח֣וּר מֵעָֽם׃Then Thou spokest in vision to Thy godly ones, And saidst: 'I have laid help upon one that is mighty; I have exalted one chosen out of the people. 21 מָ֭צָאתִי דָּוִ֣ד עַבְדִּ֑י בְּשֶׁ֖מֶן קׇדְשִׁ֣י מְשַׁחְתִּֽיו׃I have found David My servant; With My holy oil have I anointed him; 22 אֲשֶׁ֣ר יָ֭דִי תִּכּ֣וֹן עִמּ֑וֹ אַף־זְרוֹעִ֥י תְאַמְּצֶֽנּוּ׃With whom My hand shall be established; Mine arm also shall strengthen him. 23 לֹא־יַשִּׁ֣יא אוֹיֵ֣ב בּ֑וֹ וּבֶן־עַ֝וְלָ֗ה לֹ֣א יְעַנֶּֽנּוּ׃The enemy shall not exact from him; Nor the son of wickedness afflict him. 24 וְכַתּוֹתִ֣י מִפָּנָ֣יו צָרָ֑יו וּמְשַׂנְאָ֥יו אֶגּֽוֹף׃And I will beat to pieces his adversaries before him, And smite them that hate him. 25 וֶ֥אֱֽמוּנָתִ֣י וְחַסְדִּ֣י עִמּ֑וֹ וּ֝בִשְׁמִ֗י תָּר֥וּם קַרְנֽוֹ׃But My faithfulness and My mercy shall be with him; And through My name shall his horn be exalted. 26 וְשַׂמְתִּ֣י בַיָּ֣ם יָד֑וֹ וּֽבַנְּהָר֥וֹת יְמִינֽוֹ׃I will set his hand also on the sea, And his right hand on the rivers. 27 ה֣וּא יִ֭קְרָאֵנִי אָ֣בִי אָ֑תָּה אֵ֝לִ֗י וְצ֣וּר יְשׁוּעָתִֽי׃He shall call unto Me: Thou art my Father, My God, and the rock of my salvation. 28 אַף־אָ֭נִי בְּכ֣וֹר אֶתְּנֵ֑הוּ עֶ֝לְי֗וֹן לְמַלְכֵי־אָֽרֶץ׃I also will appoint him first born, The highest of the kings of the earth. 29 לְ֭עוֹלָם (אשמור) [אֶשְׁמׇר־]ל֣וֹ חַסְדִּ֑י וּ֝בְרִיתִ֗י נֶאֱמֶ֥נֶת לֽוֹ׃For ever will I keep for him My mercy, And My covenant shall stand fast with him. 30 וְשַׂמְתִּ֣י לָעַ֣ד זַרְע֑וֹ וְ֝כִסְא֗וֹ כִּימֵ֥י שָׁמָֽיִם׃His seed also will I make to endure for ever, And his throne as the days of heaven. 31 אִם־יַעַזְב֣וּ בָ֭נָיו תּוֹרָתִ֑י וּ֝בְמִשְׁפָּטַ֗י לֹ֣א יֵלֵכֽוּן׃If his children forsake My law, And walk not in Mine ordinances; : 32 אִם־חֻקֹּתַ֥י יְחַלֵּ֑לוּ וּ֝מִצְוֺתַ֗י לֹ֣א יִשְׁמֹֽרוּ׃If they profane My statutes, And keep not My commandments; 33 וּפָקַדְתִּ֣י בְשֵׁ֣בֶט פִּשְׁעָ֑ם וּבִנְגָעִ֥ים עֲוֺנָֽם׃Then will I visit their transgression with the rod, And their iniquity with strokes. 34 וְ֭חַסְדִּי לֹא־אָפִ֣יר מֵעִמּ֑וֹ וְלֹא־אֲ֝שַׁקֵּ֗ר בֶּאֱמוּנָתִֽי׃But My mercy will I not break off from him, Nor will I be false to My faithfulness. 35 לֹֽא־אֲחַלֵּ֥ל בְּרִיתִ֑י וּמוֹצָ֥א שְׂ֝פָתַ֗י לֹ֣א אֲשַׁנֶּֽה׃My covenant will I not profane, Nor alter that which is gone out of My lips. 36 אַ֭חַת נִשְׁבַּ֣עְתִּי בְקׇדְשִׁ֑י אִֽם־לְדָוִ֥ד אֲכַזֵּֽב׃Once have I sworn by My holiness: Surely I will not be false unto David; 37 זַ֭רְעוֹ לְעוֹלָ֣ם יִהְיֶ֑ה וְכִסְא֖וֹ כַשֶּׁ֣מֶשׁ נֶגְדִּֽי׃His seed shall endure for ever, And his throne as the sun before Me. 38 כְּ֭יָרֵחַ יִכּ֣וֹן עוֹלָ֑ם וְעֵ֥ד בַּ֝שַּׁ֗חַק נֶאֱמָ֥ן סֶֽלָה׃It shall be established for ever as the moon; And be stedfast as the witness in sky.' Selah 39 וְאַתָּ֣ה זָ֭נַחְתָּ וַתִּמְאָ֑ס הִ֝תְעַבַּ֗רְתָּ עִם־מְשִׁיחֶֽךָ׃But Thou hast cast off and rejected, Thou hast been wroth with Thine anointed. 40 נֵ֭אַרְתָּה בְּרִ֣ית עַבְדֶּ֑ךָ חִלַּ֖לְתָּ לָאָ֣רֶץ נִזְרֽוֹ׃Thou hast abhorred the covenant of Thy servant; Thou hast profaned his crown even to the ground. 41 פָּרַ֥צְתָּ כׇל־גְּדֵרֹתָ֑יו שַׂ֖מְתָּ מִבְצָרָ֣יו מְחִתָּֽה׃Thou hast broken down all his fences; Thou hast brought his strongholds to ruin. 42 שַׁ֭סֻּהוּ כׇּל־עֹ֣בְרֵי דָ֑רֶךְ הָיָ֥ה חֶ֝רְפָּ֗ה לִשְׁכֵנָֽיו׃All that pass by the way spoil him; He is become a taunt to his neighbours. 43 הֲ֭רִימוֹתָ יְמִ֣ין צָרָ֑יו הִ֝שְׂמַ֗חְתָּ כׇּל־אוֹיְבָֽיו׃Thou hast exalted the right hand of his adversaries; Thou hast made all his enemies to rejoice. 44 אַף־תָּ֭שִׁיב צ֣וּר חַרְבּ֑וֹ וְלֹ֥א הֲ֝קֵימֹת֗וֹ בַּמִּלְחָמָֽה׃Yea, Thou turnest back the edge of his sword, And hast not made him to stand in the battle. 45 הִשְׁבַּ֥תָּ מִטְּהָר֑וֹ וְ֝כִסְא֗וֹ לָאָ֥רֶץ מִגַּֽרְתָּה׃Thou hast made his brightness to cease, And cast his throne down to the ground. 46 הִ֭קְצַרְתָּ יְמֵ֣י עֲלוּמָ֑יו הֶ֥עֱטִ֨יתָ עָלָ֖יו בּוּשָׁ֣ה סֶֽלָה׃The days of his youth hast Thou shortened; Thou hast covered him with shame. Selah 47 עַד־מָ֣ה יְ֭הֹוָה תִּסָּתֵ֣ר לָנֶ֑צַח תִּבְעַ֖ר כְּמוֹ־אֵ֣שׁ חֲמָתֶֽךָ׃How long, O LORD, wilt Thou hide Thyself for ever? How long shall Thy wrath burn like fire? 48 זְכׇר־אֲנִ֥י מֶה־חָ֑לֶד עַל־מַה־שָּׁ֝֗וְא בָּרָ֥אתָ כׇל־בְּנֵֽי־אָדָֽם׃O remember how short my time is; For what vanity hast Thou created all the children of men! 49 מִ֤י גֶ֣בֶר יִֽ֭חְיֶה וְלֹ֣א יִרְאֶה־מָּ֑וֶת יְמַלֵּ֨ט נַפְשׁ֖וֹ מִיַּד־שְׁא֣וֹל סֶֽלָה׃What man is he that liveth and shall not see death, That shall deliver his soul from the power of the grave? Selah 50 אַיֵּ֤ה ׀ חֲסָדֶ֖יךָ הָרִאשֹׁנִ֥ים ׀ אֲדֹנָ֑י נִשְׁבַּ֥עְתָּ לְ֝דָוִ֗ד בֶּאֱמוּנָתֶֽךָ׃Where are Thy former mercies, O Lord, Which Thou didst swear unto David in Thy faithfulness? 51 זְכֹ֣ר אֲ֭דֹנָי חֶרְפַּ֣ת עֲבָדֶ֑יךָ שְׂאֵתִ֥י בְ֝חֵיקִ֗י כׇּל־רַבִּ֥ים עַמִּֽים׃Remember, Lord, the taunt of Thy servants; How I do bear in my bosom [the taunt of] so many peoples; 52 אֲשֶׁ֤ר חֵרְפ֖וּ אוֹיְבֶ֥יךָ ׀ יְהֹוָ֑ה אֲשֶׁ֥ר חֵ֝רְפ֗וּ עִקְּב֥וֹת מְשִׁיחֶֽךָ׃Wherewith Thine enemies have taunted, O LORD, Wherewith they have taunted the footsteps of Thine anointed. 53 בָּר֖וּךְ יְהֹוָ֥ה לְעוֹלָ֗ם אָ֘מֵ֥ן ׀ וְאָמֵֽן׃Blessed be the LORD for evermore. Amen, and Amen.

Иудаизм

Бұл псалом кейбір дәстүрлерде Селихот уақытында оқылады. 53-аят – Песукей Дезимрадағы «Барух Хашем Л’Олам» дұғасының бастапқы аяты, сондай-ақ апта ішіндегі Маарив қызметінде Шемадан кейін оқылатын «Барух Хашем Л’Олам» дұғасы. 16-18-аяттар Рош Хашана күні шофар тартылғаннан кейін оқылады.

Жаңа Келісім

Жаңа өсиетте 10-аяттың бір бөлігі Лұқада, ал 20-аят Елшілер ісінде және Рождество күні кешкі құлшын барысында келтірілген.

Музыкалық күйлер

Генрих Шуц 90-шы псаломды неміс тілінде, Беккердің Забур кітабының бір бөлігі ретінде, 1628 жылы алғаш рет жарияланған метрлі түрінде жазды. Ол екі бөлікке бөлінген: "Ich will von Gnade singen" және "Ach Gott, warum verstößt du nun", SWV 186 және 1878. Алан Хованнес бұл мәтінді Op. 27 шығармасында, "Әлемнің Иесі - Құдай" атты хор туындысында музыкаға қосты.