Кіріспе

Бовец (немесе Флитш) – Италиямен шекараға жақын Солтүстік-Батыс Словениядағы Приморск аймағындағы қала. Бұл Бовец муниципалитетінің орталық елді мекені.

География

Бовец қаласы астана Люблянадан шалқара орналасқан, теңіз деңгейінен биіктікте. Елді мекен Юлиан Альптеріндегі Канин тауының шығыс беткейінің астында, Италиямен шекараны құрайтын, Соча (Исонцо) өзенінің жоғарғы ағысының Бовец алқабында жатыр. Солтүстік-батыстағы Трента аңғары Триглав ұлттық паркіне жалғасады. Бұл жер дәстүрлі түрде тарихи Горишка аймағының құрамында болған, бірақ қазіргі жергілікті тұрғындар Словенияның кеңірек жағалау аймағымен байланысты екенін қалайды.

Атауы

Бовец 1070 жылы Plecium және Pletium (және 1181–96 жылдары Vlicez, 1257 жылы Plezio, 1377 жылы Pleç) деген атаулармен жазбаша дереккөздерде кездеседі. 12-13 ғасырларда бұл атау тек қана елді мекенді ғана емес, сонымен қатар Трента аңғарымен қоса, Жоғарғы Соча аймағының кеңірек бөлігін де білдірген. Словен тіліндегі атау славян тіліндегі *blьcь* түбірінен шыққан, бірақ бұл түбірдің өзі славян тілінен бұрынғы кезеңге жатады. Фриуль және неміс тілдеріндегі атаулар Плитиум немесе Плетиумнан туындауы мүмкін, бұл ежелгі грек географы Страбон айтқан Флигадия немесе Флигадыс деген жер-су атауымен байланысты болуы мүмкін. Амплетий және Планта сияқты басқа да атаулармен байланыс мүмкін, бірақ бұл азырақ ықтимал. Жергілікті диалектте бұл елді мекен Бек деп аталады. Соңғы австро-венгерлік кезеңде, Литораль Цислейтния Австрияның құрамында болғанда, Флич Толмейн округінің (Кюстенландтың 11 округінің бірі) құрамына кірген. Австро-Мажарстан армиясы Predil Pass жолы бойында екі бекініс салған: 1881–82 жылдары сақталған Клюже бекінісі және қираған Форт Герман.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл аймақ 1915 жылдың маусымы мен 1917 жылдың қарашасы аралығында Аустро-Мажарстан әскерлері мен Италия армиясы арасында болған Изонзо шайқастарының қаны төгілген алаңы болды, ол аймақты дерлік толығымен қиратты. Соғыстан кейін Бовецтен шығысқа қарайғы әскери зират кеңейтілді және Аустро-Мажарстан мен Италия сарбаздарының қалдықтары айналасындағы зираттардан осы зиратқа көшірілді. Италия сарбаздарының қалдықтары 1938 жылы Кобаридтен тыс жердегі итальяндық әскери сүйек қоймасына қайта жерленді. Зиратта 600-дан астам сарбаз жерленген; қабірлер зираттың барлық аумағын жабады, бірақ тек оңтүстік бөлігінде бетон қабір тастары орнатылған. Қабір тастарында есімдер жоқ. 1918 жылғы Витторио Венето шайқасынан кейін Бовец итальяндық әскерлер тарапынан басып алынды және 1920 жылғы Рапалло шарты бойынша ресми түрде Италия Корольдігінің құрамына, Юлиан Маршының бөлігі ретінде қосылды. 1922-1943 жылдар аралығындағы итальяндық фашистік режим кезінде Бовец және көрші ауылдардың словен тілінде сөйлейтін халқы мәжбүрлі итальяндықтандыру саясатына ұшырады. Көптеген жергілікті тұрғындар осыған байланысты жер астындағы әскери антифашистік ТИГР ұйымына қосылды, ал көптеген басқалары көршілес Югославия Корольдігіне эмиграциялады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1943-1945 жылдары аймақ нацистік Германия әскерлерімен оккупацияланды, ал словен партизандарының бөлімдері осы аймақта активті қызмет атқарды. 1945 жылдың мамыр айында Югославия халық армиясы Бовецті азат еткеннен кейін, қала Ұлыбритания мен АҚШ-тың бірлескен оккупациясы астына көшті. 1945 жылдың маусымынан 1947 жылдың қыркүйегіне дейін Бовец және Соча өзенінің бүкіл оң жағалауы бұрынғы Юлиан Маршының А аймағына енді, ол одақтас әскери басқаруда болды, ал Югославия оккупациялық аймағымен шекара сызығы қаладан шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде өтті.

Бірлескен қабір

Бовец қаласында Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты үлкен жаппай қабір орналасқан. Қала зиратының кіреберісіне жақын жердегі Зираттағы жаппай қабірде 1941-1945 жылдар аралығында қаза болған 11 неміс әскерінің қалдықтары сақталған. Олардың барлығының есімдері белгілі. 2000 жылы қабір ашылып, қалдықтары Люблянадағы Жале зиратына көшірілді. Словениядағы көптеген жаппай қабірлерден өзгеше, бұл қабір коммунистік кезеңде Германияның соғыс қабірлері комиссиясы ұсынған қаржымен жақсы күтілген. Жаппай қабір словен және неміс тілдеріндегі тақтамен белгіленген.

Соғыстан кейінгі

1947 жылдың қыркүйегінде Париж бейбіт келісімдерімен қала Югославияға берілді. 1951 жылы Бовец қала мәртебесін алды. 1991 жылы Югославияның тарауымен Бовец тәуелсіз Словенияның бір бөлігіне айналды. Бовец 1976 жылғы Фриули жер сілкінісінен ауыр зақымдар көрді. 1998 жылдың сәуірінде Рихтер шкаласы бойынша 5,6 дейін жететін орташа күшті жер сілкінісі болды, ал 2004 жылдың шілдесінде 4,9 дейін жететін әлсіз жер сілкінісі болды.

Туризм

Бовец тұрғындары көбінесе туризмге тәуелді. Соңғы жылдары бұл аймақ жарнамашылар мен кино түсірушілер арасында ерекше танымал болды; Диснейдің "Нарния жылнамалары: Принц Каспиан" фильмінің бір бөлігі осы жерде түсірілді. 2008 жылы аймақ "Соча әңгімелері" жобасымен "Еуропаның үздік саяхат бағыттары" сыйлығына ие болды. Аймақтағы маңызды орындар: Бока сарқырамасы, Триглав тауы (2864 м), Соча өзені, Крн көлі, Канин (Селла Невеа) тау шаңғы курорты, Вршич жотасы (1611 м) және Мангартқа дейін тау жолы. Бовец маңында қайықпен жүзу, рафтинг, жаяу серуендеу (Бовецтен Клуже бекінісіне дейінгі Бейбітшілік жолы, Соча жолы және Альп-Адриа жолы), Društvo 1313 ұйымының қойылымдары, Мангарт жазығындағы ірімшік таңдау, Канин айналмалы кабельдік жолы, Престрельженик терезесі және басқа да карст құрылымдары, арқанмен сырғанау және балық аулау сияқты шаралар ұйымдастырылады.