Кіріспе

Өлім елшілері – британдық ғылыми фантастикалық телесериал «Доктор Ху»-дың жетінші маусымының үшінші сериясы, ол алғаш рет 21 наурыздан 2 мамырға дейін BBC1 арнасында апта сайын жеті бөлімнен көрсетілді. Сериалдың сценарийі Дэвид Уитакерге жазылған, бірақ негізінен Малкольм Халк пен Тревор Рэй аяқтады. Оны Майкл Фергюсон режиссерлік етті. Сериал Лондон, Гертфордшир және Жер орбитасында өтеді. Сериалда уақыт саяхатшысы, үшінші Доктор (Джон Пертуи) және халықаралық ұйым UNIT Жермен байланысын үзіп қалған астронавттардың жоғалуын тергейді. Олар бір құпияға тартылып, Жерге келген ғарыш елшілерімен кездеседі.

Сюжет

Біріккен Ұлттар Ұйымының барлау тобы сегіз ай бұрын Жермен байланысын үзіп қалған Марс зонды 7 және оның екі астронавтымен байланыс орнатуға тырысады. Құтқару тобы Жерге оралғанда, жоғалған астронавттарды тұтқындаған генерал Чарльз Каррингтон оларды тұтқынға алады. Технология министрі сэр Джеймс Квинлан Докторды жаңа құрылған Ғарыш қауіпсіздігі департаментінің басшысы ретінде Каррингтонмен таныстырады. Каррингтонның сөзіне қарағанда, оның әрекеттері астронавттарды қорғау мақсатында болған, себебі олар жұқпалы сәулеленумен зарарланған. Квинлан үкіметтің халықты қорқытудан сақтағысы келгенін және Каррингтонның үкіметтік өкілеттікпен әрекет еткенін мәлімдейді. Доктор нағыз астронавттар әлі де орбитада жүр деп санайды және үш ғарыш костюмінде шетелдік тіршілік иелері бар. Зиялы, бірақ қатал қылмыскер Риган Лиз Шоуды ұрлап, ғалымы Леннокстың шетелдік тіршілік иелерін тірі ұстауына көмектесу үшін пайдаланады. Риган Куинланды өлтіру үшін жаратылыстарды Ғарыш орталығына жібереді. Лиз Леннокстың қашуына көмектеседі, ол Бригадирге хабарласуға тырысады, бірақ Риган оны тауып өлтіреді. Корниш Жер орбитасындағы Марс зонды капсуласынан өз астронавттарын құтқару үшін тағы бір ғарыш кемесін ұшыруға бел буады. Доктор ракетаны өзі басқаруға келіседі, бірақ ракета шетелдік ғарыш кемесімен тұтқынға алынады. Кемедегі шетелдік тіршілік иесі адамдардың шетелдік елшілердің қауіпсіз оралуын күтіп тұрғанын түсіндіреді, олар бейбіт мақсатта адамзатпен байланыс орнату үшін Жерге жіберілген. Доктор елшілерді қауіпсіз қайтаруға кепілдік береді. Доктор жерге қонғанда Риган оны ұрлап алады және Лизбен қайта қосады. Риганның қаржыландырушысы және құйрық сыртын ашып көрсетуші – генерал Каррингтон екені белгілі болады. Бұрынғы Марс зонды 6 миссиясында Каррингтон осы бейбіт шетелдік тіршілік иелерін тапқан және олармен байланыс орнатуға тырысқан экипаж мүшесі болған. Алайда, байланыс дұрыс болмаған, себебі жаратылыстардың сәулеленуі адамдар үшін қауіпті, нәтижесінде экипаж мүшелерінің қалғаны қаза тапқан. Күнә мен міндет сезімінен туындаған генерал үш шетелдік тіршілік иесін Жерге әкеліп, оларды теледидарда көрсетуге және әлем елдерін оларға шабуыл жасауға шақыруға тырысады. Елшілерді өлтірудің мақсаты – оларға қарсы халықтың пікірін қоздыру еді. Доктор радиохабар жіберуге үкім шығарады, Бригадир мен UNIT әскерлері оны және Лизді құтқарып, Риганды тұтқындайды. Олар Ғарыш орталығына асығыс жетеді, онда Бригадир Каррингтонды тұтқындайды. Доктор Ральф Корниш пен Лиздің елшілерді өз халқына қайтаруын ұйымдастырады, осылайша үш адам астронавттар босатылады.

Өндіріс

Дэвид Уитакер, сериалдың жалғыз авторлық жазушысы болғанына қарамастан, тек алғашқы үш эпизодты ғана жазды. Сериалдың көмекші сценарий редакторы Тревор Рей бірінші эпизодты аяқтады; Малкольм Хулк екінші және үшінші эпизодтарды түзеп аяқтады, ал қалған төрт эпизодты жазды. Актерлерге қолайсыз болғандықтан, түсірілімге шығар алдында макияж жағылды. Кейін Джеффри Биверс «Тракеннің сақшысы» (1981) және Big Finish Productions аудиоспектакльдерінде Мастер рөлін ойнады. Уильям Дайсарт бұрын «Гайлендтер» (1967) эпизодында қатысқан. Шетелдіктердің дауыстарын берген, сондай-ақ бұрынғы эпизодтағы силуриандардың дауыстарын да берген Питер Холлидей алғаш рет «Doctor Who» сериалында «Басқыншылық» (алдыңғы маусымда) көрсетілді, кейін «Монстрлар карнавалында» (Майкл Уишермен бірге), «Өлім қаласында» (1979) және «Далектерді еске алуда» (1988) пайда болды. Сирил Шэпс бұрын «Киберкешендердің қабірінде» (1967) Вайнер рөлін ойнаған, содан кейін Джон Пертуимен бірге «Арапалар планетасында» (1974) және Том Бейкермен бірге «Тараның андроидтерінде» (1978) ойнады.

Баспаға шығарылған

Терренс Дикс жазған осы сериалдың романы 1987 жылғы қазанда Target Books баспасынан шықты.

Үй медиасы

Бүкіл оқиға түсті бейнетаспаға түсірілсе де, тек бірінші эпизод осы форматта сақталды. Шындығында, бұл сериалдың түсінді немесе қара-ақ түсірілген түпнұсқа бейнетаспа форматында сақталған ең ерте эпизоды. 2002 жылдың мамырында оқиғаның VHS нұсқасы үшін жасалған қалпына келтіру жобасы, отандық жазбалардан алынған түсті ақпаратты фильмдерден алынған қара-ақ суреттермен біріктіріп, жоғары сапалы түсті сурет жасады. Барлығы алты эпизодтың жартысынан астамы түсті форматта ұсынылды, оның ішінде 1-ші және 5-ші эпизодтардың барлығы, сондай-ақ 2-ші, 3-ші, 6-шы және 7-ші эпизодтардың бөліктері. Қалған бөлік, оның ішінде 4-ші эпизодтың барлығы, қалпына келтіруге жарамсыз деп танылды және қара-ақ түсте қалды. 2010 жылдың желтоқсанында жарық көрген Wired UK журналының 2011 жылғы қаңтар санында оқиғаның түсін қайта жаңарту туралы толық мақала жарияланды. Мақалада қалпына келтіру тобының BBC-ге толыққанды түсті нұсқаны «бірнеше апта ішінде» тапсыруды күткені айтылды. Doctor Who Magazine журналының 430-шы санында DVD шығарылатыны жарияланды, бірақ қалпына келтірудегі қиындықтарға байланысты кейінге шегерілді. Шығарылым 2012 жылға дейін кейінге жылдырылды, ал Doctor Who Magazine журналының 449-шы саны толық түсті нұсқаның жақын арада DVD-де шығатынын растады. Кейіннен оқиғаның 2012 жылдың 1 қазанында DVD-де жарық көретіні хабарланды. DVD-де «Марс зонд 7: Өлім елшілерін жасау» деген тақырыптағы құжаттық фильм бар. Шынайы эпизодтардың авторы ретінде тек Дэвид Уитакер көрсетілсе де, DVD қаптамасында «Өлім елшілері» Дэвид Уитакер, Малкольм Хулк және Тревор Рэй жазған деп көрсетілген. Ал байланыстыратын баяндаманы Каролина Джон оқыды.

Санаткерлік талдау

LM Myles жазған сериал туралы кітаптай зерттеу 2016 жылы Obverse Books баспасынан шыққан The Black Archive сериясының бір бөлігі ретінде жарияланды. Сериал «Доктор Кто: Толық тарих» кітаптар сериясының 15-ші нөмірінде қарастырылды, онда Эндрю Пикслидің «Доктор Кто» журналы мен оның түрлі арнайы басылымдарынан алынған архивтік материалдары, сондай-ақ кітап үшін жаңадан жазылған мақалалар қайта басылды.