Кіріспе

Рецепт бойынша берілетін кейбір дәрілердің нұсқамасында кездесетін ескерту түрі. АҚШ-та "қорапшадағы ескерту" (кейде "қара қорапшадағы ескерту" деп аталады) – бұл рецепт бойынша берілетін кейбір дәрілердің нұсқамасының басында орналасқан ескерту түрі. Мұндай форматтау АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасының талабы бойынша мәтіннің маңыздылығын көрсету үшін "қорапша" немесе шекарамен белгіленеді. Экономистер мен дәрігерлер АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасының қорапшадағы ескертулерінің дәрі тағайындау үлгілеріне тигізетін әсерін жан-жақты зерттеді. Ескерту жарияланғаннан кейін дәрігер мен науқастың осы ескерту туралы әңгімелесетінін айтуға болмайды. Мысалы, АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасының ескертуінен кейін розиглитазонды қолдану 70%-ға төмендеді, бірақ бұл 3,8 миллион адамға осы дәрі тағайындалғанын білдіреді. Кейінгі зерттеулер көрсеткендей, АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасының ұсынымынан кейін розиглитазонды қолдану азайды, бұл бұқаралық ақпарат құралдарының жарияланымдары, ұсыным және ғылыми еңбектердің бірлескен нәтижесі болды. Ал пиоглитазон (ұқсас ұсыным болғанымен, бұқаралық ақпарат құралдарында аз жарияланды) қолданылу жиілігі осылай төмендемеді.

Мысалдар

АҚШ-та 2004 жылдан бері дәрі-дәрмектерге қатысты ескертулер бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланып келеді. Көпшілік назарына іліккен оқиғалардың кейбіреулері: 2004 жылдың қазан айында FDA барлық антидепрессанттарға ескерту қоюды міндеттеді, олар балалар мен жасөспірімдерде өзіне-өзі қол жұмсау қаупін арттыруы мүмкін екенін ескертеді. 2006 жылдың мамырында бұл ескерту 18-24 жас аралығындағы жастарға да таратылды. 2004 жылдан бері FDA ұзақ мерзімді қолдануда сүйек тығыздығының айтарлықтай төмендеуіне байланысты Depo Provera контрацепциялық инъекциясына ескерту қоюды талап етті. 2005 жылдың сәуірінде FDA кеңесшілері Pfizer компаниясының стероид емес қабынуға қарсы дәрісі Celebrex (целекоксиб) үшін жүрек-қан тамырлары және асқазан-ішек жүйесіне қатысты ескерту қоюын сұрады. 2005 жылы FDA деменциямен ауыратын егде жастағы науқастарға антипсихотикалық препараттарды тағайындаудың қаупі туралы ескерту жариялады. Бұл кеңес антипсихотикалық препараттарды қолданудың азаюына, әсіресе деменциямен ауыратын егде жастағы науқастарда байқалды. 2006 жылдан бастап натализумаб (Tysabri сауда атауымен) прогрессивті мультифокалды лейкоэнцефалопатия (PML) даму қаупіне байланысты қаптамасында ескерту жазуымен шығарылды. Tysabri 2004 жылы, енгізілгеннен кейін көп ұзамай, оны қолданумен байланысты сирек кездесетін аурудың үш жағдайы анықталғаннан кейін нарықтан алынып тасталды. 2012 жылы PML шамамен 212 натализумаб қабылдаған науқасқа (әр 1000 науқастан 2,1) әсер етті. Қазір Tysabri TOUCH (Tysabri Outreach: Unified Commitment to Health) деп аталатын бақыланатын рецепт бағдарламасы арқылы таратылады. 2006 жылдан бастап FDA қан кетуден өлімге әкелу қаупіне байланысты антикоагулянт варфаринге ескерту қорабын қосты. 2006 жылдың ақпанында FDA-ның Дәрілік заттардың қауіпсіздігі және тәуекелдерді басқару жөніндегі кеңесшілер комитеті ықтимал жүрек-қан тамырларының жағымсыз әсерлеріне байланысты зейін тапшылығы және гипербелсенділік синдромын емдеу үшін қолданылатын метилфенидаттың түрлеріне (мысалы, Риталин) ескерту қоюға дауыс берді. Бір айдан кейін агенттіктің Педиатриялық кеңесшілер комитеті жүрек-қан тамырлары және психикалық жағымсыз әсерлерге қатысты ескертулерді ұсынуды қабылдамады. (Тиісті мәжілістердің хаттамалары мен транскрипттері FDA веб-сайтында қолжетімді.) 2007 жылдың 14 қарашасында FDA диабетке қарсы препарат Avandia (розиглитазон) үшін жүрек жеткіліксіздігі немесе жүрек талмасы қаупі бар немесе жүрек ауруы бар науқастарда жүрек талмасының қаупі жоғары екенін ескерте отырып, ескерту қорабын қосты. 2008 жылдың 8 шілдесінде FDA фторхинолон тобына жататын кейбір антибиотиктерге (Cipro (ципрофлоксацин), Levaquin (левофлоксацин), Avelox (моксифлоксацин), Noroxin (норфлоксацин) және Floxin (офлоксацин) сияқты танымал препараттар) көкек шеңберінің жыртылуы және көкек шеңберінің қабынуымен байланысты ескерту жасады. 2009 жылдың 1 шілдесінде FDA Chantix (варениклин) дәрісіне депрессия, өзіне-өзі қол жұмсау туралы ойлар және өзіне-өзі қол жұмсау әрекеттері туралы хабарламаларға байланысты ескерту қоюды талап етті. 2016 жылдан бастап жаңа мәліметтер негізінде ескерту алынып тасталды. 2010 жылдың 27 қазанында FDA АҚШ-та мысықтарда Metacam (мелоксикам) ауызға арналған суспензиясын қолдану туралы ескерту жариялады. Мелоксикам – АҚШ-та мысықтарда операциядан кейін бір реттік инъекцияға рұқсат етілген стероид емес қабынуға қарсы препарат. 2013 жылдан бастап FDA семіздікті емдеуде қалқанша безі гормондарын ынталандыратын заттарды қолдануға қатысты ескерту жасады. Деректер осы препараттарды салмақ жоғалту үшін қолданудың ешқандай пайдасын көрсетпейді. Деректер гипотиреозды пациенттерде осы препараттардың жоғары дозаларын қолданған кезде өмірге қауіп төндіретін жүрек-қан тамырлары оқиғаларының қаупі жоғары екенін көрсетеді. Эутиреоидтық популяцияларда клиникалық дозаларда КВ тәуекелі артады. Гипотиреоздық препараттарды стимуляторлар және диеталық таблеткалар сияқты симпатомиметиктермен бірге қолдануға болмайды, өйткені бұл жүрек-қан тамырларының қаупін арттырады. 2013 жылдың шілдесінде FDA антималяриялық препарат мефлокинге оның жағымсыз нейропсихиатриялық әсерлерін атап, дәрінің неврологиялық әсерлері «дәрі қолданылу кезінде кез келген уақытта пайда болуы мүмкін және дәрі тоқтатылғаннан кейін айлар бойы сақталуы немесе тұрақты болуы мүмкін» екенін ескерте отырып, ескерту қорабын шығарды.

Басқа юрисдикцияларда

Қытайда ескерту мәтіні (警示语) өндірушінің еркімен немесе NMPA (бұрынғы CFDA, АҚШ-тың FDA-сының қытайлық әріптесі) талабы бойынша жарнама парақшасына қосылуы мүмкін. Заңда форматтау туралы талаптар қарастырылмағанмен, әдеттегі форматтау американдық үлгідегідей, парақшаның жоғарғы бөлігінде қара қорапшадағы мәтін түрінде болады. CFDA/NMPA өкілеттігін пайдаланып, фторхинолондар, цефтриаксон, ацикловир және пиоглитазон препараттарына ескертулер енгізді. Канаданың Денсаулық сақтау министрлігі осындай ескертулерді "қатты ескертулер мен сақтық шаралары жәшігі" деп атайды. Форматтау АҚШ-тағысына ұқсас; Paxlovid препаратының мысалын Pfizer веб-сайтынан қарауға болады.