Чилидегі жер сілкінісі

Кіріспе

1807 жылы Хайнрих фон Клейсттің жазған «Чилидегі жер сілкінісі» (Das Erdbeben in Chili) әңгімесі – Хайнрих фон Клейсттің (1777–1811) 1807 жылы жарық көрген туындысы. Әңгіменің негізгі кейіпкерлері – Чилидегі 1647 жылғы Сантьяго жер сілкінісі салдарынан туған құлпынайдың ортасында қалған екі ғашық.

Қысқаша мазмұны

Бұл оқиғаның басты кейіпкері, 1647 жылы Сантьяго түрмесінде өзін-өзі асып өлтіруге дайындалып жатқан Жеронимо Ругерадан басталады. Ругера Дон Астеронның үйінде ұстаз болған, бірақ Дон Астерон оны қызы мен Джеронимоның арасында заңсыз қарым-қатынас бар екенін білгеннен кейін жұмыстан шығарып салды. Джеронимо мен Жозеф қарым-қатынастарын жалғастырды және көп ұзамай Жозефтің ағасы оларды тапты. Дон Астерон Жозефені монастырға жібереді, онда ол Джеронимомен қарым-қатынасын жалғастырады, бір күні Жозеф кафедральдік собордың баспалдағында босанды. Қала тұрғындары бұл оқиғаға қатты қызығады. Джеронимо түрмеге қамалып, Жозефті өлім жазасына кесуге жоспарланған еді. Қадам шебері өлтіру орнына қарай жүргенде, Джеронимо өзін-өзі асып өлтіруге дайындалады. Осы сәтте қатты жер сілкінісі қаланың көп бөлігін қиратып, Жеронимоны түрмеден босатып жібереді. Жозеф өліп қалған деп қорқатынына қарамастан, ол оны іздеуге кіріседі, кейіннен оны және олардың ұлы Филиппен кездеседі. Жер сілкінісі кезінде өлтіруге бара жатқан Жозеф өзінің ұлын монастырьдан құтқарады, онда ол оны аббатиссаға сеніп тапсырған. Аббатисса мен көптеген монахтар қаза тапты. Жозеф күні бойы Джеронимоны іздеп, оның өліп қалғанын ойлап жүрді. Олар Чилидің Консепсьон қаласына, Жозефтің туыстары бар жерге, содан Испанияға баруды жоспарлап отыр. Келесі күні ертең ерлі-зайыптылар Дон Фернандоның қасына келіп, Жозефке ұлы Хуанды емшектеуге сұрайды, өйткені оның әйелі Донна Эльвира жер сілкінісінде жарақат алған. Әйел келіседі де, Дон Фернандо қайтадан қосылған отбасын өзінің отбасына қосылуға шақырады. Олар достар ретінде қарсы алынып, Сантьягодағы оқиғалар туралы әңгімелер мен аңыздарды алмасады. Джеронимо мен Жозеф Консепсьонға барып, Сантьягоның вице-короліне Чилиде қалуға рұқсат сұрап хат жазуды шешеді. Сол түстен кейін Сантьягодағы жалғыз тірі қалған шіркеуде ғибадат өткізіледі және партия, Донна Эльвира мен оның әкесі Дон Педродан басқа, қатысуға шешім қабылдайды. Донна Эльвира Жозеф пен Джеронимоның қауіпсіздігі үшін қорқатын сияқты, бірақ Дон Педро Донна Эльвираның қорқынышы орынсыз деп санайды. Олар қызметке қатысады. Уағызда жер сілкінісін Құдайдың Содом мен Ғомораны жойғанымен салыстырады және Жозеф пен Джеронимоның күнәсі туралы айтады. Дон Фернандоның қайын сіңлісі Донна Констанца қауіпті сезеді, бірақ топ қашып құтылмас бұрын, біреу Жозефті неке бұзған деп айыптап, Дон Фернандоны Джеронимо деп жариялайды. Дон Фернандоның ұлы Хуанды ұстап тұрған Жозефті көпшілік ұстап алады. Көпшілік Хуанды Жозефтің баласы деп ойлайды. Дон Фернандо өзін таныстырып, Жозефті құтқаруға тырысады. Теңіз офицері Дон Алонзо Дон Фернандоны таниды, бірақ аяқ киім жасаушы Жозеф туралы сұрағанда тоқтайды. Жозеф Хуан мен Филиппті, оны ұстап тұрған Джеронимоны, Дон Фернандоға береді және оған балаларды құтқару үшін кетуге айтады, бірақ ол бас тартады және Дон Алонзоның қылышын алады. Жиналғандар оларға кетуге рұқсат береді, ал олар аулаға кіру қауіпсіз деп ойлаған кезде, бір адам өзінің Джеронимоның әкесі екенін айтып, Джеронимоның басына соққы береді. Джеронимомен бірге жүрген Донна Констанца Дон Алонзоға жүгіреді, бірақ оны Жозефпен шатастырып, оны да өлтіреді. Мұны көрген Жозеф өзін көпшілікке тапсырады және аяқ киім жасаушы Педрильо мырзаның соққысына ұшырайды. Дон Фернандо балаларды қылышымен қорғайды, бірақ ақырында оның ұлы Хуан оның қолынан жұлып алынып, бағанаға соғылады. Көпшілік тарап кетеді, ал Дон Фернандо Филиппен қалады, оны Донна Эльвирамен бірге өз баласы ретінде қабылдайды. Соңында Дон Фернандо Хуан мен Филиппті салыстырады және оларды қалай алғанын ойлайды, содан кейін: "Ол қуанышты болуы керек сияқты болды" дейді.

The story begins with the lead character, Jeronimo Rugera, preparing to hang himself in prison in Santiago in 1647. Rugera had been a tutor at the house of Don Asteron, but Don Asteron dismissed him upon Asteron's discovery of an illicit relationship between his daughter and Jeronimo. Jeronimo and Josephe continued their relationship and were soon discovered by Josephe's brother. Don Asteron sends Josephe to a convent, where she and Jeronimo continue their relationship, until one day Josephe gave birth on the steps of the cathedral. The city folk are excited by this story. Jeronimo was sent to prison and Josephe was scheduled to be executed. As the procession marched towards the execution site, Jeronimo prepares to hang himself. At this moment, a strong earthquake destroys much of the city, freeing Jeronimo from prison. Despite his fears that Josephe had already died, he begins to search for her, and is later reunited with her and their son, Philip. On her way to her execution as the earthquake strikes, Josephe rescues her son from the convent, where she had entrusted him to an abbess. The abbess and most of the nuns are dead. Josephe had spent much of the day searching for Jeronimo and fearing him dead. They plan to travel to Concepción, Chile, where Josephe has family, and from there to Spain. The following morning, the couple is approached by Don Fernando who asks Josephe to breast feed his son, Juan, since his wife, Donna Elvira, has been injured in the earthquake. She complies, and Don Fernando invites the reunited family to join his own. They are greeted as friends, and exchange stories and rumours of the happenings in Santiago. Jeronimo and Josephe decide to go to Concepción and write to the Viceroy of Santiago to ask permission to stay in Chile. That afternoon, a service is to be held at the lone surviving church in Santiago and the party, aside from Donna Elvira and her father Don Pedro, decides to attend. Donna Elvira appears to fear for Josephe's and Jeronimo's safety but Don Pedro feels that Donna Elvira's fears are misplaced. They attend the service. The sermon compares the earthquake to God's destruction of Sodom and Gomorrah and speaks specifically of Josephe and Jeronimo's sin. Donna Constanza, Don Fernando's sister in law, recognizes the danger, but before the party can make their escape, someone calls out, identifying Josephe as the adulteress and accusing Don Fernando of being Jeronimo. Josephe, who is holding Don Fernando's son Juan is grabbed by the crowd. The crowd assumes Juan is Josephe's baby. Don Fernando identifies himself and attempts to rescue Josephe. A naval officer, Don Alonzo, identifies Don Fernando but hesitates when a cobbler asks about Josephe. Josephe gives Juan and Phillip, who was being held by Jeronimo, to Don Fernando and tells him to leave and save the children, but he refuses and borrows Don Alonzo's sword. The crowd allows them to leave, and just as they think it's safe to enter the courtyard, a man claims that he is Jeronimo's father and clubs Jeronimo over the head. Donna Constanza, who had been walking with Jeronimo, runs to Don Alonzo, but is mistaken for Josephe and is also clubbed to death. Seeing this, Josephe gives herself up to the crowd and is clubbed by the cobbler, Master Pedrillo. Don Fernando defends the children with his sword but eventually his son, Juan, is torn from his grasp and bashed against a pillar. The crowd disperses and Don Fernando is left with Philip, whom he adopts as his own child with Donna Elvira. At the conclusion, Don Fernando compares Juan and Philip and considers how he had acquired them, and remarks; "It almost seemed to him that he should be glad."

Фильм

Хельма Сандерс Брамс «Чилидегі жер сілкінісі» (1975) телефильмін жазды және режиссерлік етті, ол Испания мен Батыс Германияда түсірілді.