Кіріспе
Македониялық аристократ Харпалус (грекше: Ἅρπαλος), Махатас ұлы, б.з.д. 4 ғасырында Ұлы Александрдың балалық шақтағы досы және македониялық аристократ болған. Харпалусқа Александр бірнеше рет мемлекеттік міндеттер тапсырылып, ол үш рет үлкен сомадағы ақшамен қашып кетті. Александр оны б.з.д. 330 жылы Вавилон империясының қазынашысы етіп тағайындады. Б.з.д. 324 жылы ол Вавилондан Афинаға көп ақшамен қашып өтті. Афинада туған саяси жанжал ("Харпалус ісі") Ламиан соғысының туындауына себеп болды.
Harpalus (Greek: Ἅρπαλος), son of Machatas, was a Macedonian aristocrat and childhood friend of Alexander the Great in the 4th century BC. Harpalus was repeatedly entrusted with official duties by Alexander and absconded with large sums of money on three occasions. Alexander appointed him treasurer of his empire in Babylon in 330 BC. In 324 BC he fled from Babylon to Athens with a large sum of money. The resulting political controversy in Athens ("the Harpalus Affair") was a contributing factor in the Lamian War.
Өмір
Бір аяғы мүгедек болғандықтан әскери қызметтен босатылған Харпал Александрмен бірге Парсы империясына бармады, бірақ оған Кіші Азияда лауазым берілді. Александр бос уақытында оқу үшін одан әдеби шығармалар сұраған екен. Харпал патшаға Эсхил, Софокл және Еврипидтің пьесаларын, Филисттің тарихын және Филоксен мен Телесттің одаларын жіберді.
Харпал ісі
324 жылы Харпал Афинаға қашып келді. Демосфен мен Фокионның ықпалымен афиналықтар оны түрмеге қамады, бірақ Искендерге қарсы дереу – және сәтсіздікке ұшырауға тиіс – көтеріліс ұйымдастыруды қалаған Гипереид бұған қарсы болды. Демосфеннің ұсынысымен Екклесия оның қашуына жол берді, ол Калаурия, Эгина және Троэзенді аралап сапарлады. Афиналықтар тез арада үкімді қайтарып алып, Демосфенді Пирей портына қайтару үшін Эгинаға кеме жіберді. Демосфен Александрдың өлімінен кейін тоғыз ай өткен соң ғана Афинаға оралды. Географ мына оқиғаны да баяндайды: «Оның ақшасына жауапты адам Родосқа қашып кетті, оны македониялық Филоксен тұтқындады, ол афиналықтардан Харпалды талап еткен еді. Осы құлды өзіне бағындырғаннан кейін, ол оны тексеруге кірісіп, Харпалдан пара алғандардың барлығын білгенше сұраққа тартып отырды. Осы ақпаратты алғаннан кейін, ол Афинаға хабар жіберіп, Харпалдан пара алғандардың тізімін, олардың есімдерін және әрқайсысы алған соманы көрсетті. Бірақ Демосфен туралы ештеңе айтпады, әйтсе де Александр оны қатты жек көріп, өзінің жеке дауы бар еді». Харпал Мэри Реноның «Тәңірден шыққан от» тарихи романында кездеседі. Онда оның ұстазы Аристотель оған жабайы жануарлардың өмірін бақылап, жазуды тапсырады. Рено бұл Аристотельдің зоологиялық еңбектеріндегі кейбір фантастикалық әңгімелер Харпалдың әстегіндей болуын түсіндіреді деп болжайды.