Мартин МакДонаның "Жастыққа жатқан адам" пьесасы – полициялық мемлекеттегі жазушының қылмысты әңгімелері мен оқиғалар арасындағы байланыс. Жүлделі туынды!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мартин Макдонагтың "Жастықша адам" деп аталған цирк артисі туралы пьесасы.
Martin McDonagh play
the sideshow performer nicknamed "Pillow Man"
"Жастықша адам" – 2003 жылы британ-ирланд драматургі Мартин Макдонаг жазған пьеса. Оның алғашқы нұсқасы 1995 жылы Лондондағы Финборо театрында оқылған, ал толыққанды нұсқасы 1998 жылы оқылды. Кейін 1999 жылы пьеса кейбір елдерде кітап ретінде жарық көрді. 2003 жылғы қойылымға дайындық жұмыстары 2000 жылы басталды. Пьесада полициялық жүйеде өмір сүретін фантаст жазушы Катурианның қысқа әңгімелерінің қорқынышты мазмұны мен оның қаласында болған бірқатар жасықтардың қанымен жасалған кісі өлтірулерінің арасындағы ұқсастықтар туралы айтылады. Пьеса 2004 жылы "Жылғы үздік жаңа пьеса" номинациясында Оливье сыйлығын, 2004 жылы "Жылғы үздік жаңа шетелдік пьеса" номинациясында Нью-Йорк драма сыншылары шеңберінің сыйлығын және екі Тони сыйлығын алды. Сондай-ақ, ол 2004 жылы "Evening Standard" сыйлығына "Жылғы үздік жаңа пьеса" номинациясы бойынша ұсынылды.
The Pillowman is a 2003 play by British Irish playwright Martin McDonagh. It received its first public reading in an early version at the Finborough Theatre, London, in 1995, also a final and completed version of the play was publicly read in 1998 and then finished and released as a book in some places in 1999. Production started in 2000 for the eventual 2003 performance. It tells the tale of Katurian, a fiction writer living in a police state, who is interrogated about the gruesome content of his short stories and their similarities to a number of bizarre child murders occurring in his town. The play received the 2004 Olivier Award for Best New Play, the 2004 5 New York Drama Critics' Circle Award for Best New Foreign Play, and two Tony Awards for production. It was nominated for the 2004 Evening Standard Award for Best New Play.
Қорытынды
Катуриан, балаларға қатысты зорлық-зомбылықты жиі бейнелейтін әңгімелер жазушысы, Ариэль мен Тупольски деген екі детективтің қолына түсті, себебі оның бірнеше әңгімесі жақында болған балалардың қаны төгілуіне ұқсас. Інісі Михалтың сол кісі өлтірулерді мойындап, Катурианды кінәлі деп көрсеткенін естігенде, ол өлім жазасына кесіледі деп санап, әңгімелерін жойылудан сақтап қалуға тырысады. Пьесада Катурианның бірнеше әңгімелері баяндалып, қайта ойнатылады, соның ішінде "Жазушы және жазушының інісі" атты автобиографиялық туындысы бар. Онда Катурианның Михалдың ата-аналарынан азап шеккенін естіп, қиялының қалай бұзылғаны туралы айтылады.
Katurian, a writer of short stories that often depict violence against children, has been arrested by two detectives, Ariel and Tupolski, because some of his stories resemble recent child murders. When he hears that his brother Michal has confessed to the murders and implicated Katurian, he resigns himself to being executed but attempts to save his stories from destruction. The play contains both narrations and reenactments of several of Katurian's stories, including the autobiographical "The Writer and the Writer's Brother", which tells how Katurian developed his disturbed imagination by hearing the sounds of Michal being tortured by their parents.
Бірінші акт
Ариэль мен Тупольски Катурианды полиция бөлмесінде тергеп, «жақсы полицей – жаман полицей» тактикасын қолданады. Ариэль осы әдіс-тәсілде жаман полицей рөлін оңай атқарады. Бастапқыда Катуриан не үшін сұраққа тартылып жатқанын білмейді және өзінің әңгімелері арқылы тоталитарлық диктатураға қарсы саяси үгіт жүргізгендігіне күдік тасталып отыр деп ойлайды. Детективтер мен Катуриан балаларға қатысты қорқынышты оқиғаларды талқылайды. Ариэль бөлмеден шығып кетеді, жақын арада көрші бөлмеден Михалдың айқайлағаны естіледі. Ариэль Михалды азаптап, қолы қанға толы күйіде оралып, Катурианға Михалдың Катурианмен байланыста үш баланы өлтіргенін мойындағанын айтады. Бірінші екі бала «Кішкентай алма адамдар» және «Өзен жағасындағы қала» әңгімелерінде сипатталғандай өлтірілген. Катуриан бұл айыптамаларды жоққа шығарып, әңгімелерінің қорқынышты болғанымен, әңгімешінің жұмысы – оқиға айту екенін мәлімдейді. Өзінің баяндамасында Катуриан бала кезінде өзін жазуға ынталандырған, сүйіспеншілікпен күтім жасаған ата-анасы тәрбиелегенін айтады. Бірақ, түнде ол көрші бөлмеден азаптау дауыстарын ести бастады, соның салдарынан одан да алаңдататын оқиғаларды жаза бастады. Бір күні түнде есіктің астынан хат сығаланады, онда Катурианның ағасы жеті жыл бойы әр түн сайын азапталғаны, Катурианды ұлы жазушыға айналдыру мақсатындағы көркемдік тәжірибе ретінде жасалғаны жазылған. Катуриан есікті бұзып кіреді, бірақ ата-анасын табады, олар балаға азап бергендей болып, онымен ойнап отырады. Алайда, жылдар өткен соң Катуриан қайтып келгенде, төсектің астынан ағасының денесін табады, ол Катурианның ешқайсысынан да жақсы, көркем әңгіменің қолжазбасын ұстап тұрған, Катуриан оны өртеді. Катуриан баяндауын үзеді, бұл соңғы аяқтаманы әңгімені жазғанда ойлап тапқанын айтады: есікті бұзғанда ол Михалды әлі тірі тапқан. Сол түні Катуриан мүгедек ағасына жасалған зорлық-зомбылықтың құрбаны болғаны үшін ата-анасын жастықпен тұншықтырып өлтірді.
Ariel and Tupolski interrogate Katurian in a police room, adopting a good cop/bad cop routine with Ariel happily playing the bad cop. At first Katurian does not know why he is being questioned, and thinks he is under suspicion of running political messages against the totalitarian dictatorship through his stories. The detectives and Katurian discuss grisly stories involving children. Ariel leaves the room, and soon after Michal is heard screaming in the next room. Ariel returns, his hand covered in blood from apparently torturing Michal, and tells Katurian that Michal has just confessed to killing three children, in association with Katurian. The first two children were murdered according to the patterns of the stories "The Little Apple Men" and "The Tale of the Town on the River." Katurian denies the allegations, stating that although his stories are gruesome it is the job of a storyteller to tell a story. In his own narrative, Katurian describes being raised by loving parents who encouraged him to write, and for many years he wrote very happy stories. However, at night he began to hear sounds of torture from the next room, and as a result he began to write more disturbing stories. One night, a note is slipped under the door, claiming that Katurian's brother has been tortured nightly for seven years as part of an artistic experiment to get Katurian to become a great writer. Katurian breaks down the door, only to find his parents, who were playing a trick on him, pretending to be torturing a child. However, when Katurian returns years later, he discovers his brother's dead body hidden under the mattress, clutching the manuscript of a beautiful story, better than any of Katurian's, which Katurian burns. Katurian interrupts his narrative to say that this ending was fabricated when he wrote the story: when he broke down the door, he found Michal still alive. Katurian smothered his parents with a pillow that very night in vengeance for his disabled brother and the abuse he suffered.
ІІ акт
Катуриан мен Михал камерада бірге, Катурианды жақында ғана азаптаған. Михал өзін азаптамағанын, керісінше Ариэльмен толық ынтымақтасқанын, тіпті Ариэль сұрағанда айқайлағанын айтады. Михалдың өтінішімен Катуриан оған "Жастық адамы" туралы әңгімені айтады, ол жастықтардан жасалған адам балаларды өздерін өлтіруге көндіріп, осылайша қорқынышты болашақтан құтылуға шақырады. Михал балаларды өлтіргенін мойындайды, Катурианның өзінің әңгімелері арқылы оған осыны істеуге бұйырғанын мәлімдейді. Михал үшінші баланы Катурианның ең зор зорлық-зомбылыққа толы "Шағын Иса" әңгімесін естігеннен кейін өлтіргенін айтады. Михал Катурианға "Жазушы және жазушының інісі" әңгімесінің жазба нұсқасын оқығанын және олардың өміріндегі өзгерістерге ренжіді, Катурианның екі бауыр үшін бақытты соң жазғанын тіледі. Катуриан Михалды өзінің "Кішкентай жасыл шошқа" атты көңілді әңгімесімен ұйықтатып, одан кейін өлім жазасының азабынан құтылу үшін оны тұншықтырып өлтіреді. Катуриан детективтерге хабарласып, әңгімелері сақталған жағдайда қылмысты мойындауға дайын екенін мәлімдейді. Катуриан басқаларға үшінші өлтіруге себеп болды деп саналған "Шағын Иса" әңгімесін айтады. Бір жас қыз өзінің Исаның қайта келгеніне сеніп, жағымсыз адамдарға бата береді, бұл оның ата-анасын қорқытып, басқаларды ашуландырады. Ата-анасы қайғылы оқиғада қаза болғаннан кейін, ол зорлық-зомбылық көрсететін асырап алушыларға жіберіледі. Оның мақтандығына ашуланған асырап алушылар оны айқышқа шегелеп, үш күннен кейін қайта тіріледі деп тірідей жерлейді, бірақ ол тірілмейді.
Katurian and Michal are together in a cell, Katurian just having been tortured. Michal reveals that he had not been tortured, but rather cooperated entirely with Ariel, even screaming when Ariel asked him to. At Michal's request, Katurian tells him the story of "The Pillowman", about a man made of pillows who convinces children to kill themselves so they can be spared a horrible future. Michal admits to having killed the children, claiming that Katurian told him to do it through his stories. Michal says that he murdered the third child after hearing Katurian's story "The Little Jesus", one of his most violent. Michal tells Katurian that he had read the written version of "The Writer and the Writer's Brother", and resented the changes from their lives, wishing that Katurian had written a happy ending for the two brothers. Katurian lulls Michal to sleep by telling him one of his happier stories, "The Little Green Pig", then smothers him to save him the pain of being executed. Katurian calls to the detectives, announcing his intention to confess to the crimes on the condition that his stories are preserved. Katurian tells the others the story of "The Little Jesus", which was thought to inspire the third murder. A young girl believes that she is the second coming of Jesus, and blesses unsavory characters, to the dismay of her parents and annoyance of others. When her parents are killed in a horrific accident, she is sent to live with abusive foster parents. Annoyed by her pretensions, the foster parents crucify her and bury her alive so that she might rise again in three days, but she does not.
ІІІ акт
Катуриан жалған мойындауды жазып, өлтіргендердің тізіміне өз анасы мен әкесінің есімдерін қосады. Катуриан Ариэльдің өзін азаптауды қаншалықты қалайтынын көргенде, ол Ариэльді әкесі жыныстық қатынаста қорлаған деп болжайды. Ариэль азаптауды бастамас бұрын, Тупольски оларға үшінші бала әлі де тірі болуы мүмкін екенін айтады және Ариэль оны іздеуге кетеді. Ариэль қызды алып келгенде, ол жараланбай, жасыл бояумен қапталған, бұл Михалдың "Бала Иса" әңгімесін қайта жасамағанын, бірақ "Бала Жасыл Шошқа" әңгімесін қайта жасағанын көрсетеді. Ариэль мен Тупольскиге бұл туралы Катурианның білмегені және сондықтан ол мойындағандай балаларды өлтіре алмағаны анық, бірақ олар оны ата-анасын өлтіргені үшін өлтіруді шешіп, оның әңгімелерін жоюға ант береді. Ариэль оны өлтірер алдында Катуриан оларға Михалдың азап шегіп, Катурианның жақсы жазушы болуына көмектескенін айтады. Тупольский ешбір жанашырлық танытпай, Катурианның басын атып өлтіреді. Катурианның әңгімелерімен жалғыз қалған Ариэль оларды өртеп жібермеуге шешім қабылдайды.
Katurian writes out a false confession and adds the names of his mother and father to the list of people he has killed. When Katurian sees how eager Ariel is to torture him, he guesses that Ariel was sexually abused by his father. Before Ariel can begin the torture, Tupolski tells them that the third child might still be alive and Ariel leaves to find her. When Ariel returns with the girl, she is not injured but covered with green paint, revealing that Michal had not reenacted the story of "The Little Jesus" but "The Little Green Pig." It is apparent to Ariel and Tupolski that Katurian was unaware of this and therefore could not have murdered the children like he confessed, but they decide to execute him anyway for murdering his parents and vow to destroy his stories. Before Ariel can execute him, Katurian tells them about the torture Michal suffered in order for Katurian to become a better writer. Tupolski shows no empathy and shoots Katurian in the head. Left alone with Katurian's stories, Ariel decides not to burn them.
Шабыт
"Жоғалшы" пьесасының жазылуына Макдонаның ертегілер жазу тәжірибесі ықпал еткен. Оның жазушылық жолының басында "Орындық пен қасқыр бала", "Ұзын емес жігіт пен таңғажайып бақа" және "Скрипка мен мас періште" сияқты аттары бар ертегілерді құрастырған. Бала кезінен есте қалған ертегілерді қайта жазуға тырысқанда, ол "олардағы қараңғылық толыққанды түсініксіз екенін" байқады. 1998 жылы BOMB Magazine журналында ирланд драматургиясын зерттеуші Fintan O'Toole-мен болған әңгімесінде Макдонаг ағайынды Гриммдердің "Қызыл қалпақша" ертегісінің нұсқасын айтты. Қасқырдың іші тастармен толы, жасыл сыммен тігіледі, содан кейін қасқыр өледі. Макдонаның "Егер осындай қорқынышты нәрсені жаза алсам, зор бақытқа қана жарар еді" деген пікірі "Жоғалшыдағы" "Кішкентай алма адамы" әңгімесіне шабыт берген болуы мүмкін.
The Pillowman stemmed in part from McDonagh's experience composing fairy tales, with names such as "The Chair and the Wolfboy", "The Short Fellow and the Strange Frog", and "The Violin and the Drunken Angel", early in his writing career. Attempting to rewrite fairy tales he remembered from childhood, he realized that "there's something dark about them that doesn't quite come through." In a conversation with Irish drama critic Fintan O'Toole in BOMB Magazine in 1998, McDonagh retold the Brothers Grimm version of Little Red Riding Hood. The wolf's stomach is filled with rocks and sewn with green wire, leading to the wolf's death. McDonagh's comment – "I would love to write something as horrific as that if I could" – indicates a potential inspiration for the story "The Little Apple Men" in The Pillowman.
Музыка
Лондон мен Бродвейдегі алғашқы қойылымдарда музыка авторы Пэдди Каннин болған.
The original London and Broadway productions of the show featured music composed by Paddy Cunneen.