Кіріспе

Бавариядағы көл, Германия. Старнберг көлі, немесе Старнбергзее (Starnberger See) – 1962 жылға дейін Вюрм көлі немесе Вюрмзее (Würmsee) деп аталған Германияның екінші ірі тұщы сулы көлі, үлкен тереңдігімен және ауданы бойынша бесінші орында тұрады. Көл және оның төңірегі үш түрлі Бавария округінің (Landkreise) құрамында орналасқан. Көл мемлекеттік меншікте және Бавария мемлекеттік сарайлар, бақтар мен көлдер басқармасымен басқарылады. Баварияның оңтүстігінде, Мюнхеннен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан Старнберг көлі қала тұрғындары үшін танымал демалыс орны және 1976 жылдан бері Рамсар конвенциясымен қорғалатын халықаралық маңызы бар ылғалды жерлердің бірі болып табылады. Берг қаласы 1886 жылы Бавария королі Людвиг II-нің денесі осы көлде табылған жерімен әйгілі. Виттельсбах әулетімен байланысты болғандықтан, көл Фюрстензе (Принц көлі) деп те аталады. Бұл көл Т.С. Элиоттың "Шөл дала" поэмасында да еске алынған.

Шолу

Көл, мұздық ойысында немесе мұздық қазаншұңқырында орналасқан, Альпі тауларынан келген мұз дәуірі мұздықтарымен пайда болған, солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып, шығыстан батысқа қарай 3–5 км (2-3.5 миль) енді. Онда Розенинсель деп аталатын бір ғана кішкентай арал және Вюрм өзені – бір ғана шығару арнасы бар (осы өзеннің арқасында көл 1962 жылға дейін Вюрмзе деп аталды). Оның негізгі суы Штейнбах немесе Остерзе Ах деп аталатын шағын өзеннен келеді, ол оңтүстікке қарай Остерзейн деп аталатын шағын көлдер тізбегі арқылы ағып өтеді. 1960 жылдары көлдің айналасындағы елді мекендерден қалдық суды жинап, оны Старнбергтегі көлдің төменгі жағындағы тазарту станциясына тасымалдайтын айналмалы кәріз жүйесі енгізілгендіктен, көл суының сапасы өте жақсы. Көлде б.з.д. 9-шы немесе 8-ші ғасырға жататын қоладан жасалған балық ілгектері және ойылған кемелер табылған, сонымен қатар, әлі де кәсіби балықшылар бар, олардың көпшілігі отбасылық дәстүрді жалғастыруда. Жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер көлді шамамен ұзындығы бар жолмен айналып өте алады. Көл жағалауына барлық жерде қол жеткізу мүмкін емес, себебі ол көбінесе жеке меншік. 1851 жылдан бері көлде жолаушылар паромдары мен экскурсиялық кемелер жүріп келеді. Бүгінде оларды Bayerische Seenschifffahrt компаниясы дизельді қозғалтқыштармен жабдықталған заманауи кемелермен басқарады.

Атауы

Көлдің сақталған ең ерте жазбасы – 818 жылғы Мюнсинг құрамына кіретін Холжхаузенге қатысты құжатта Uuirmseo деп тіркелген. Бұл атау Вирмзее болып өзгерді, ол Киелі Рим императоры Людовик Баварияның (1314–1347) тұсында жазылған. Бұл атау Вирм өзенінен шыққан, қазір Вюрм деп жазылады, ол Старнбергте көлден шығатын жалғыз өзен; 19 ғасырда жазылысы Вюрм және Вюрмзее болып өзгертілді. 19 ғасырдың соңында Мюнхен мен Старнберг арасындағы теміржол байланысы көлді қаладан саяхат жасауға қолайлы орынға айналдырды. Пойыздар Мюнхен орталық станциясының "Старнберг бөлімше станциясы" (Starnberger Flügelbahnhof) деп аталатын қанатынан жүріп, көл көбінесе Старнберг көлі деп атала бастады; оның атауы 1962 жылы ресми түрде өзгертілді.