Кіріспе

Манолис Анагностакис (; 1925 жылғы 10 наурыз – 2005 жылғы 23 маусым) – грек ақыны және сыншысы, 1940 жылдардың соңында Грек азамат соғысы кезінде және одан кейін пайда болған марксистік және экзистенциалистік поэзия қозғалысының алдыңғы қатарында болған тұлға. Анагностакис өзінің замандастары арасында жетекші болды және одан кейінгі ақындар буынына үлкен әсер етті. Оның өлеңдері Грекияның ұлттық сыйлықтарымен марапатталған, заманауи музыканттар оларды өңдеп, әндейді. Филип Рамп атап өткендей, оның жетістіктеріне қарамастан, Анагностакис "ағылшын тілінде сөйлейтін оқырмандар үшін өзінің буынының маңызды грек ақындарының арасында ең аз танымал" болып табылады.

Өмір

Анагностакис Салоникиде дүниеге келген, радиология мамандығы бойынша дәрігер болып оқыған. 1944 жылдың қақтығыстар кезеңінде Анагностакис студенттік журналдың бас редакторы болды. А. Рэмптің айтуынша, 1945 жылы «Эпохи» (Ел мезгілдері) атты алғашқы поэзия кітабы жарық көрді. Оның солшыл көзқарастары оны Қарсылық қозғалысына қосылуға итермеледі, бұл оны Азамат соғысы кезінде әскери соттың өлім жазасына кесуіне әкелді. 1948 жылы Салоники университетінің студенттік қозғалысына қатысқаны үшін тұтқындалған Анагностакис бірнеше жылды мемлекеттік түрмеде, Гептапиргионда өткізді. Оның екінші томы, «Эпохи 2» 1948 жылы тұтқындалғаннан кейін жарық көрді. Келесі жылы Анагностакис Грекия Коммунистік партиясынан шығарылды және сотқа тартылды. Ол өлім жазасына кесілді, бірақ сол режимнен аман қалды. 1951 жылы босатылғаннан кейін циклдің соңғы кітабын шығарды. Анагностакис 1954 жылы «Синехия» (Жалғасу) және 1955 жылы оның жалғасымен жаңа жұмыс циклын бастады. Келесі жылы оның шығармаларының жинағы жарық көрді. Ақын 1955 және келесі жылы Венада радиология бойынша медициналық білімін жалғастырып, Грекияға оралды. 1959-1961 жылдары әдеби сын журналы «Критика» журналының редакторы болды және 1962 жылы «Жалғасу» циклын аяқтады. 1971 жылы «Та пиимата 1941–1971» (Шиырлар 1941–1971) жинағына дейін ол басқа ірі шығармаларды жарияламаса да, газеттер мен журналдарға үлес қосуын жалғастырды. 1971 жылғы жинағы Анагностакистің ең танымал болған шығармаларының соңы болғанымен, оның экзистенциализміне негізделген өлеңдері жас грек ақындарының буынына әсер етті. Бұл әсердің бір себебі – оның өлеңдерін Микис Теодоракис полковниктер режимінің жеті жылдығы кезінде жазған «Балладалар» циклының бір бөлігі ретінде музыкаға қосуы. «Балладалар» әнші Маргарита Зорбала (оның 1975 жылғы дебют альбомында жазылған) және басқалармен орындалды. Анагностакис 1978 жылы өзінің практикасы мен отбасын Афинаға көшірді. Лакис Папастатис 1983 жылы грек телесериалы «Параскенио» үшін Анагностакистің өмірі туралы 52 минуттық фильм түсірді. Келесі төрт жылда Анагностакистің екі томдық жинағы және «О пиитис Манусс Фассис» (Ақын Манусс Фассис) басылып шықты. Анагностакис 2005 жылдың 23 маусымында Афинада қайтыс болды.

Поэзия

Анагностакистің поэзиясы «қарқынды» деп сипатталған. Оның ерте туындылары жолдар саны бойынша Кавафидің өлеңдерімен салыстыруға болады, бірақ бір сөздік және бір жолдық өлең жолдарына ие. Алғашқы өлеңдердің тағы бір ерекшелігі – кейде хат түрінде, ал кейде оқырманға тікелей кеңес бере отырып, «батыл, әңгімелесу үні». Осы стиль, Анагностакистің жауымдас әлемді қарапайым, тікелей бейнелеуімен бірге, оның буынындағы басқа солшыл ақындардың да назарына ілікті. Битон сондай-ақ «ақынның өзінің поэзиялық құралына деген терең сенімсіздігі, ол оның буынындағы поэзияның дерлік барлық туындыларында кездеседі» дегенді атап өтті, мысалы, «Қазір ол қарапайым көрермен» өлеңінде. Анагностакистің саясатын бөлісетін замандас ақындар арасында оның поэзиясында христиандық бейнелерді қолдануы ерекше, ал жалпы грек ақындары арасында теңізді романтизацияламауы да ерекшелік. Азамат соғысы мен полковниктер режимі арасында жазылған «Синехия» сериясында Вангелис Хадживассилиу Анагностакистің осы екіұштылықты өзінің саясатына да қолданатынын айтады. Анагностакис «Соғыс әлі аяқталған жоқ./ Өйткені ешқандай соғыс ешқашан аяқталмайды!» және «Сендердің қару-жарақтарыңа күліп, қатарларыңа ойсырап кіріп, қатаң тізілімдерді бұзып жатырмын» деп мәлімдейді. «О стохос» өлеңдері полковниктер режимі кезінде жазылған. Бұл туындыда Анагностакистің «екіұшты» және «мұңды» екендігі туралы жоғарыда айтылған сипаттамаларынан өзгешеленетін өлеңдер бар. Кітапта поэзияны қорғау («Поэтика») және Кавафидің «Сидон жастары (б.з. 400 ж.)» өлеңіне сарказммен жауап берілген «Сидон жастары, 1970» атты туынды бар, ол Кавафидің «жанды жасынан» қажетті мәнге қарсы ойын-құдақты қорғайды. Ekdotike Athenon S. A. бұл туындыны Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі грек поэзиясының үлгісі ретінде келтіріп, оны «соғыстан кейінгі буын поэзиясына тән әлеуметтік сұрақтарды бейнелейді» деп сипаттайды. 1971 жылдан кейінгі өлеңдер кейде «Эпохес» өлеңдерінен де қысқа, көбінесе эпиграммалар түрінде болды. Анагностакистің поэзиясын бір қозғалысқа жатқызу сыншылар үшін қиындық тудырды. Хадживассилиу «Жалғастырулар» кезеңін «толығымен саяси» деп сипаттайды. Насос Вагенас, керісінше, соғыстан кейінгі грек поэзиясын марксистік, экзистенциалистік және сюрреалистік деп бөліп, содан кейін Анагностакисті экзистенциалистік қозғалысқа жатқызады. Рамп ақынның Грекиядан тыс танылмауының себебі Анагностакистің поэзиясы саяси тұрғыдан «белсенді» екендігімен байланысты болуы мүмкін деп болжайды, бірақ поэзия сюрреализмге ұшырамағанына келіседі.

Шығармалары

1945: Эпохалар (Сезондар), Салоники. 1948: Эпохалар 2 (Сезондар 2), Серрес. 1951: Эпохалар 3 (Үшінші маусым), Салоники. 1954: Синехея (Жалғасу), Афина. 1955: Синехея 2 (Жалғасу 2), Афина. 1956: Та пиимата 1941–1956 (Өлеңдер 1941–1956), Афина. 1962: Синехея 3 (Жалғасу 3), Салоники. 1965: Ипер Кай Ката (Артықшылықтар мен кемшіліктер), Салоники. 1971: О стохос (Мақсат), Афина. 1980 жылғы ағылшын тіліндегі басылымы: The target. Кимон Фриар аударған таңдалған өлеңдер. 1971: Та пиимата 1941–1971 (Өлеңдер 1941–1971), Афина, Стигми, 1985. 1972: Парентезеис (Тіректер), Афина. 1978: Анти догматика (Догматикаға қарсы туындылар), Афина. 1979: То Периторио (Шеткер), Афина. 1983: Y. Г. (П. С.), Афина. 1985: Та Симплероматика (Толықтырулар: сындық жазбалар), Афина. 1987: О пиитис Мануссос Фассис (Ақын Мануссос Фассис), Афина, Стигми, 1987.