Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Буылтық үстінен тағылатын қысқа жапқыштар.
Short gaiters worn over the instep
Шалғыштар, шашыраңқы шабақтар немесе шашыраңқы қорғаушылар – сырт киімге арналған аяқ киім аксессуары, аяқ үсті мен білезікті жабады. Шалғыштардан өзгеше, гайтерлер шалбардың төменгі бөлігі мен аяқ киімге киіледі.
Spats, a shortening of spatterdashes, or spatter guards are a type of footwear accessory for outdoor wear, covering the instep and the ankle. Spats are distinct from gaiters, which are garments worn over the lower trouser leg as well as the shoe.
Азаматтық киім
19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында шпаттарды әсіресе ерлер, ал кемде-кем әйелдер киген. Олар 1920 жылдары жиі қолданыстан шықты. Ақ матадан, сұр немесе қоңыр түсті матадан тігілген шпаттар білезікке түймеленген. Олардың негізгі мақсаты – аяқ киім мен шұлықтарды лай немесе жаңбырдан қорғау болды, бірақ сонымен қатар бұл кезеңдегі сәнді киімнің бір бөлігі де есептелді. Эмили Посттың 1931 жылғы «Әдеп: әлеуметтік қарым-қатынастардың көк кітабында» былай делінген: «Шпаттар міндетті емес. Егер таңдалса, олар қолғаптармен дәлме-дәл сәйкес болуы керек». Бейресмилік күшейгені шпат киюдің азаюына себеп болуы мүмкін. 1913 жылы достары Гриффит Тейлорға король Георг V-тен Корольдік полярлық медалін алу үшін шпаттар мен жоғары цилиндрлі шляпа табуға көмектесті. 1923 жылы король Георг V Лондон маусымының маңызды оқиғасы – Челси гүл көрмесін ашты, ол фракті, сұр жоғары цилиндрлі шляпа және шпаттар киген болатын. 1926 жылы король фрактің орнына қара таңғы пальто кигені үшін жұртшылықты таң қалдырды (шағын, бірақ маңызды өзгеріс). Бұл, әрине, фрактің жойылуын жеделдетті (дегенмен ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін киіліп жүрді). 1926 жылы король киімінің тағы бір бөлігін – шпаттарды да кимеді. Көрермендер бұл өзгерісті байқап, пікір білдірген кезде бірден реакция болды: бұталардың астында тасталған шпаттармен толы болды. Әйелдердің шпат киюінің азаюына 1920 жылдары әртүрлі әсем бөлшектері бар – белбеулер мен тілмелермен жабдықталған ашық үстігі аяқ киімнің танымалдылығы да себеп болды. Юбканың ұзындығы көтерілгеніне байланысты әйелдер өте әсем аяқ киімдерін көрсетуге мүмкіндік алды, оларды шпаттармен жабудың қажеті болмады. 1936 жылы Нью-Йоркте Associated Press агенттігі «Соңғы жылдары жақсы киінген ерлер шпаттардан бас тарта бастады, өйткені олар қарапайым халықтың иелігіне көшті» деп хабарлады. Матадан жасалған жоғары аяқ киімдердің қайта жаңғыруы күтілуде. Аяқ киімге шашыраған тамшының түсуі немесе аяқ киім мен білезіктің арасына ілесіп қалуы ауыр күйікке әкелуі мүмкін. Көптеген дәнекерлеушілер ұшқындардан қорғану үшін отқа төзімді шпаттар киеді. Тізбекті арамен жұмыс істейтін кәсіпкерлер көбінесе болат саяқ аяқ киімдеріне арналған қорғаныш шпаттарды киеді, бірақ кәсіби мамандар аяқ немесе білезікке тізбекті араның тиюінен зардап шегудің алдын алу үшін нағыз тізбекті ара аяқ киімдерін киюге кеңес береді.
Spats were worn by men and, less commonly, by women in the late 19th and early 20th centuries. They fell out of frequent use during the 1920s. Made of white cloth, grey or brown felt material, spats buttoned around the ankle. Their intended practical purpose was to protect shoes and socks from mud or rain, but they also served as a feature of stylish dress in accordance with the fashions of the period. Emily Post's 1931 Etiquette: The Blue Book of Social Usage stated, "Spats are optional. If chosen, they must match the gloves exactly." Increased informality may have been the primary reason for the decline in the wearing of spats. In 1913, friends scrambled to help Griffith Taylor find spats and a top hat to receive the King's Polar Medal from King George V. In 1923, King George V opened the Chelsea Flower Show, an important event in the London Season, wearing a frock coat, gray top hat and spats. By 1926, the King shocked the public by wearing a black morning coat instead of a frock coat (a small but significant change). This arguably helped speed the frock coat's demise (although it was still being worn on the eve of the Second World War). Spats were another clothing accessory left off by the King in 1926. It is said that the moment this was observed and commented on by the spectators it produced an immediate reaction; the ground beneath the bushes was littered with discarded spats. Another reason for the decline in women's use of spats was the popularity of open topped shoes with interesting visual details like straps and cutouts in the 1920s. Rising hemlines made it possible for women to show off more intricate footwear, which was meant to be visible, not covered by spats. From New York in 1936, the Associated Press observed that "in recent years well dressed men have been discarding spats because they have become the property of the rank and file." A revival of high top shoes with cloth uppers was forecast to replace them. Even a small splash that lodges in a shoe or between the shoe and ankle could cause a severe burn. Many welders also wear fire resistant spats for protection from sparks. Casual chainsaw operators often wear protective spats over steel toe boots, but professionals are now encouraged to wear true chainsaw boots to prevent injury from accidental chainsaw contact with the foot or ankle.