Кіріспе

Бентхайм графлығы (Grafschaft Bentheim, Төменгі неміс тілінде Benthem) – Германияның қазіргі Төменгі Саксонияның оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, Киелі Рим империясының құрамындағы мемлекет. Графтықтың шекаралары көбінесе қазіргі әкімшілік округ (Landkreis) Графшафт Бентхаймның шекараларымен сәйкес келеді. Географиялық тұрғыдан Бентхайм көбінесе батпақты жерлерден тұрады, ал алғашқы қоныстар графлық арқылы өтетін өзендердің жағалауларында шоғырланған. Бентхайм құмтасының кен орындары қазіргі Германия мен Нидерландының басқа аймандарына тиімді экспорт саудасының негізін құрады.

Тарих

500-600 жылдары осы аймаққа герман тайпалары қоныстанды. Саксон тайпалары 804 жылы франктардың саксон соғыстарында жеңіске жеткеннен кейін тәуелсіздігін жоғалтты. 800-850 жылдары император Карл христиан дінін қабылдауға мәжбүр етті. Шолтен жүйесі енгізілді, ал Эмлиххайм, Уэлсен, Велдхаузен және Нордхорн шіркеу және сот аудандарына айналды. Бентхайм графтығы шамамен 1050 жылы құрылды, бірақ 1115 жылға дейінгі тарихы туралы көп мәлімет жоқ. Сол жылы графтық Салм үйінің графы Оттоға өтті. Оның мұрагері және қызы графиня София Голландия графы Дирк VI-ға үйленді және Дирк 1157 жылы қайтыс болғанға дейін графтықты бірлесіп басқарды. София 1176 жылы қайтыс болды, ал граф атағы оның ұлы Отто I-ге өтті. 1263 жылы Бентхайм Текленбург графтығын қосып алды, содан кейін Бентхайм графтарының түрлі тармақтары Реда, Штейнфурт және Нидерландыдағы әртүрлі аумақтарды сатып алды немесе иеленді. 1277 жылы Бентхайм графтығы Бентхайм Бентхаймға (Бентхайм графтығын қамтитын) және Бентхайм Текленбургке (Текленбург графтығын қамтитын) бөлінді. Бентхайм Бентхаймнің алғашқы графтығы 1530 жылға дейін сақталды, содан кейін графтардың әулеті тоқтатылды және Бентхайм Арнольд II Бентхайм Штейнфуртқа берілді. 1544 жылы Арнольд ресми түрде лютеран дінін қабылдады, Бентхайм және басқа да аймақтарда реформацияны енгізу процесі басталды. 1587 жылдың күзінде Бентхаймге протестант уағыздаушылары келді. Келесі жылы Бентхайм ресми түрде жаңа шіркеу конституциясын қабылдады, ол кейін Текленбургте (1589) және Штейнфуртта (1591) енгізілді. 1613 жылы Бентхайм Штейнфурт графы Арнольд Джобст Бентхаймнің рухани мәселелерін басқаруға көмектесу үшін Жоғары шіркеу кеңесін құрды, сондай-ақ үш графтықта да Бентхаймнің реформаланған шіркеуін құрды. 1643 жылы Арнольд Джобст қайтыс болғаннан кейін Бентхайм-Штейнфурт графтығы Бентхайм-Штейнфурт және Бентхайм-Бентхаймға бөлінді, соңғысы Бентхайм графтығын қамтиды. 1753 жылы Бентхайм графтығын Ганновердің электоры басып алды. "1753 жылы ішкі қиындықтар Бентхайм графтарын Ганновер және Англия короліне ипотека алуға мәжбүр етті". Осыған дейін шамамен 700 жыл бойы Графшафт Бентхайм Бентхайм графтарының тәуелсіз билігінде болды және 1753 жылғы жағдай болмаса, олар осылай жалғастыра бермек еді. Киелі Рим империясының соңында Бентхайм Штейнфурт графы мен Бентхайм Бентхайм графы Төменгі Рейн-Вестфалияның Императорлық шеңберінің Ассамблеясында бір дауысқа ие болды. Вестфалия графтарының коллегиясының мүшелері ретінде олар Императорлық диетаның (Рейхстаг) княздер кеңесінде өкілдік алды. Бұл өкілдік Бентхайм үйін неміс жоғары дворяндығының мүшесі етті. 1803 жылы Бентхайм Бентхайм тармағы тоқтатылды. 1804 жылы Бентхайм Штейнфурт графы Франция үкіметімен келісім жасады. Ол Бентхайм графының Ганноверге бұрынғы борышының бір бөлігін төледі және Ганновердің электорының наразылығына қарамастан Бентхайм графтығына ие болды. 1806 жылдың шілдесінде Рейн конфедерациясы туралы акт бойынша Бергтің Ұлы Герцогтығы Бентхайм графына тиесілі Штейнфурт пен Бентхаймнің императорлық тікелей графтықтарын медиациялады. 1808 жылы Бергтің Ұлы Герцогтығы Реданың иелігін (Herrschaft) және Бентхайм Текленбург графының тәуелсіз иеліктері Хогенлимбург графтығын медиациялады. Бентхайм 1810 жылы Францияға Голландия Корольдігімен және Солтүстік-Батыс Германияның көптеген аймақтарымен бірге қосылды. Вена конгресі (1814-1815) Штейнфурт пен Реданы Пруссияның, ал Бентхаймді Ганновердің билігіне тапсырды. 1817 жылы Пруссия королі Бентхайм Штейнфурт пен Бентхайм Текленбург графтарына ханзада атағын берді. 1854 жылдан бастап Бентхайм Штейнфурт пен Бентхайм Текленбург княздары Пруссияның Лордтар палатасының мүшелері болды. Бүгінде Бентхайм үйінің әлі де бар тармақтары – Бентхайм Штейнфурт княздары Стейнфурт сарайында (сонымен қатар ата-бабаларының ордасы Бург Бентхаймның иелері) және Бентхайм Текленбург Реда княздары Реда сарайында және Хоэнлимбург сарайында, сондай-ақ Герцеброк пен Клархолцтың бұрынғы монастырларының иелері.

Тіл

Бентхайм – неміс округі болғанымен, сөйленетін диалект, платтdeutsch, немесе "төменгі неміс тілі", голланд тіліне күшті ықпал еткен.

Халық

Харгер былай деп жазады: "Бентхайм халқы ешқашан тәуелсіздігінен айырылмаған. Олар ганноверліктерге айналды, Наполеон оларды басып алды. 1866 жылы Пруссия оларды қарауына алды. Олар кайзер мен Гитлер тұсында өмір сүрді. Осының бәріне қарамастан, олар қайратты болды. Егер сіз бүгін олардан кім екендерін сұрасаңыз, олар сізге 'Wy bin't Groofschappers' (Біз графтықтанбыз) дейтін шығар". Бентхайм графтығында (округ) ұзақ жылдан бері үйлену тойы дәстүрлі болып келеді. Бұрын ата-аналар балаларын алыс туыстарымен үйлендіретін. Той үш күнге созылып, әр шақырылған қонақ жаңа үйленген жұбайларға 100 марка (1988 жылы шамамен 50 доллар) сыйлық ретінде беретін. Жұбайлар рәсімге дейін неке шартына қол қоятын. Тойға қалың мал мен келіншектің жинаған заттарын көрсету рәсімі кіретін. 1950 жылға дейін көптеген әйелдер босанғанда акушердің көмегімен өз үйлерінде босанды. Бала дүниеге келгеннен кейін, аяқтары бүгілмеу үшін төменгі жағын қатты орап, басына құлақтарын жабатын тығыз қап кигізіп, "құлақтары бетке жақын өсуі үшін" дейтін. Апта ішінде туған балаларды реформаторлар дәстүрі бойынша келесі жексенбіде шіркеуге шомылдырып, көршілер мен акушер куәгер болып қатысатын. Бұрынғы заманда жаңа туған ана бала туғаннан кейін алғашқы алты апта бойы үйде қалуға тиіс болған. Отбасы мүшесі қайтыс болғанда, ең бірінші көршіге хабар берілетін. Ол келесі төрт күнге жауапты болып, басқа көршілерге олардың міндеттерін түсіндіретін. Ол пасторды (ғибадат қызметін атқарушыны), қоңыраушыны және қабір қазушыны хабарлап, жерлеу рәсімін ұйымдастыратын. Қалалық қоңырау қаза тапқан адамның өмір сүрген жылдарының санына тең соғылатын. Егер өлім кешкі сағат 9-дан кейін болса, онда ол келесі таңғы сағат 9-ға дейін күтілетін. Содан кейін табыт жасаушы жұмысын бастап, "өлім хабаршылары" азаматтарға өлім туралы хабарлау үшін жіберілетін. Олар "Қайтыс болғанның жаназасына қатысуыңызды сұраймыз (уақыты мен күні)" деген сияқты хабарлама жеткізетін. Жаназаға келгендердің барлығы әшекейсіз қара киім киетін. 850 жылдан 1850 жылға дейін жерлеу шіркеу маңында жасалатын, себебі "жердегі шіркеу" "Жеңіс шіркеуіне" ең жақын орын деп есептелген. Қабір отбасылық меншікте болып, 30 жылдан кейін басқа отбасы мүшесіне қайта қолдануға берілетін. Наполеон 1808 жылы санитарлық себептермен қаладан немесе ауылдан тыс жерлеу орындарын құру туралы жарлық шығарды. Бұл жарлық Бентхаймда қарсылық тудырды, бірақ ақыры 1850 жылы қабылданды. Жерлеуден кейін шіркеуде қайта тірілу туралы әндер орындалатын. Қайғыру мерзімі қаза тапқан адаммен байланысына қарай әртүрлі болды: жұбайы үшін үш жыл, балалары үшін екі жыл, бауырлары үшін бір жыл, ал көршісі үшін 6 апта. Осы кезеңде әшекейсіз қара киім кию міндетті болды және қатаң сақталды.

Мұра

Қазіргі заманғы Бентхайм ауданы (Landkreis Grafschaft Bentheim) шамамен сол аумақты қамтиды, бұрынғы графтықтың атын мұра еткен және оның елтаңбасын пайдалануды жалғастыруда.