Хелла Хаассе – голланд жазушысы, «Голланд әдебиетінің анасы» атанған. «Шай мырзалары» романымен әйгітлі, онлайн мұражайы бар. Биографиясы мен шығармалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерланд жазушысы (1918–2011)
неміс актрисасы
Dutch writer (1918–2011)
the German actress
Хелен "Хелла" Серафия Хаассе (2 ақпан 1918 – 29 қыркүйек 2011) – голланд жазушысы, голланд әдебиетінің "Ұлы әйел" атанған тұлға. Оның 1948 жылы жарық көрген "Оэрог" романы голланд мектеп оқушыларының бірнеше буыны үшін оқулық кітапқа айналды. Оның халықаралық деңгейде танымал ең басты туындысы – "Херен ван де Те", қазақ тіліне "Сәй мырзалары" деп аударылған. 1988 жылы Хаассе Голландия королевасының 50 жылдық мерейтойына арналған сұхбатты алуға шақырылды, содан кейін танымал голланд жазушысы Адриаан ван Дис Хаассені "жазушылардың арасындағы королева" деп атады. Хаассеге арналған автордың өмірі мен шығармашылығына толыққанды цифрлық онлайн-музей Нидерландта алғаш рет ашылды. Мұражай 2008 жылы, оның 90 жылдық мерейтойында жұмысын бастады. Хаассе есімімен астероидқа ат қойылған.
Hélène "Hella" Serafia Haasse (2 February 1918 – 29 September 2011) was a Dutch writer, often referred to as the "Grande Dame" of Dutch literature, and whose novel Oeroeg (1948) was a staple for generations of Dutch schoolchildren. Her internationally acclaimed magnum opus is Heren van de Thee, translated to The Tea Lords. In 1988 Haasse was chosen to interview the Dutch Queen for her 50th birthday after which celebrated Dutch author Adriaan van Dis called Haasse "the Queen among authors". Haasse has the first Dutch digital online museum dedicated to the life and work of an author. The museum was opened in 2008 on her 90th birthday. Haasse has an asteroid named after her.
Ерте өмір және оқу
Хелен Серафия Хаассе 1918 жылғы 2 ақпанда Голландиялық Шығыс Үндістанның (Индонезия) астанасы Батавияда (қазіргі Джакарта) дүниеге келді. Ол мемлекеттік қызметкер және жазушы Виллем Хендрик Хаассе (1889–1955) мен концерттік пианист Катарина Дием Винзенхолердің (1893–1983) қызы болды. Оның 1921 жылы туған Вим деген інісі болды. Хаасселердің діни көзқарастары тым берік болған жоқ. Хаассе бір жасқа толғанға дейін отбасы Батавиядан Буитенцоргқа (Богор) көшіп келді, себебі анасының денсаулығына жағымды климат пайда келтіретін еді. 1922 жылы отбасы Үндістанға, Сурабаяға қайта оралды. Мұнда Хаассе балабақшаға, кейін католик бастауыш мектебіне барды, өйткені ол мектеп жақын жерде орналасқан еді. Анасы ауырып, Давостағы санаторийге түскен кезде Хаассе бірінші анасының әке-шешесіне Хеемстедеге, содан кейін әкесінің әке-шешесіне Баарнға жіберілді, ал кейін Баарндағы пансионда тұрды. 1928 жылы анасы жазылып, отбасының барлық мүшелері Үндістанға Бандунгке (Бандунг) оралды. 1930 жылы Хаасселер отбасы тағы да Буитенцоргқа, ал бір жылдан кейін тағы да Батавияға көшіп барды. Мұнда ол Батавия лицейіне оқуға түсті, онда Хаассе әдеби клубтың белсенді мүшесі болды. 1935 жылы отбасы Нидерландыға сапар жасады, содан кейін Хаассе голланд және Шығыс Үндістан қоғамы арасындағы айырмашылықты сезді. Хаассе 1938 жылы лицейді бітірді. Содан кейін Хаассе голланд тілін оқу үшін Нидерландыға көшіп барды. Бірақ ол бұл жоспардан тез бас тартып, Амстердам университетінде скандинав тілі мен әдебиетін оқыды. Амстердамда ол студенттік театр тобына қосылды және болашақ күйеуі Ян ван Леливельдпен танысты, ол 1940 жылы оны сатирикалық журналдың редакторы болып жұмыс істеуге шақырды.
Hélène Serafia Haasse was born on 2 February 1918 in Batavia (now Jakarta), the capital of the Dutch East Indies (Indonesia). She was the daughter of civil servant and author Willem Hendrik Haasse (1889–1955) and concert pianist Katharina Diehm Winzenhöhler (1893–1983). She had a brother Wim who was born in 1921. The Haasse family was not very religious. Before Haasse's first birthday, the family moved from Batavia to Buitenzorg (Bogor), because her mother's health would benefit from the milder climate. In 1922, the family moved back to the Indies to Soerabaja (Surabaya). Here Haasse went to kindergarten and later to a Catholic primary school, because this was the nearest school. When her mother became ill and went to a sanatorium in Davos, Haasse was first sent to her maternal grandparents in Heemstede and then her paternal grandparents in Baarn, and she later stayed at a boarding school in Baarn. In 1928, her mother was recovered and all family members moved back to the Indies to Bandoeng (Bandung). In 1930, the Haasse family moved again to Buitenzorg, and a year later again to Batavia. Here she went to the secondary school Bataviaas Lyceum, where Haasse became an active member of the literary club Elcee. In 1935, the family visited the Netherlands, after which Haasse became aware of differences between the Dutch and East Indian society. Haasse graduated from the Lyceum in 1938. Haasse then moved to the Netherlands to study Dutch. She quickly abandoned this plan, and studied Scandinavian language and literature at the University of Amsterdam. In Amsterdam, she joined a student theater group and met her future husband Jan van Lelyveld, who invited her to become an editor for the satirical magazine Propria Cures in 1940.
Голландиялық Шығыс Үнді әдебиеті
Оның әдеби шығармашылығының маңызды бөлігі Голландиялық Үнді әдебиетінен тұрады. Оның дебюттік романы «Оэрог» (1948) Голландияның Шығыс Индиясында өтеді, онда Хаассе өмірінің алғашқы 20 жылын өткізген. Оның өмірбаянына жақын туындылары мен Шығыс Индиядағы өмірі туралы кітаптары, соның ішінде «Шығыс Индия» кітабы оның шығармашылығында маңызды орын алды: «Krassen op een rots» (1970) және оның соңғы романы «Sleuteloog» (2002) «Оэрог» романымен бірдей тақырыпты көтеріп, голландиялық отарлаушы мен индонезиялық бала арасындағы достық мүмкін бе және олар бір-бірін шынымен түсіне ала ма деген сұрақтарды қарастырады. «Оэрог» жақсы қабылданып, көптеген рет қайта басылды, бірақ ескі автор Тьяли Робинсонның сынды пікірлерінен кейін дау тудырды. «Индо» (Еуразиялық) Тьяли Робинсон оқиғадағы кейіпкерлердің сенімді болмауы себебін түсіндірді. Сонымен қатар, Тьяли Робинсон сол кезде Голландияның Шығыс Индиясында тұрып, голландиялықтар мен индонезиялықтар арасындағы дос болуға үміттеніп, оған жұмыс істегендіктен, оның өткір сын-пікірі кітаптың жеңілісшіл көзқарасына бағытталған еді. Кітап негізінде түсірілген «Оэрог» фильмі 1993 жылы көрсетілді. Оның халықаралық деңгейде танымал «Heren van de Thee» романы 2010 жылы «Шай иелері» деп аударылды. Бұл кітаптағы шай плантацияларының иелері мен олардың мұрагерлерінің отбасылық мұрағаттарына негізделген, XIX және XX ғасырлардағы Голландиялық Шығыс Индиядағы оқиғаларды баяндайтын колониялық тарихи роман.
An important segment of her literary work consists of Dutch Indies literature. Her debut Oeroeg (1948), is set in the Dutch East Indies, where Haasse was born and lived for most of the first 20 years of her life. Even more autobiographical texts and books about her life in the East Indies, includes books such as The East Indies continued to play an important part in her work: Krassen op een rots (1970) and her last novel Sleuteloog (2002), which has the same theme as Oeroeg: is a friendship between a Dutch colonial and an Indonesian child possible and can they really understand each other? This Oeroeg was well received and often reprinted, but did experience some controversy due to the critical reception by the older author Tjalie Robinson. The Indo (Eurasian) Tjalie Robinson pointed out why he did not find the characters in the story credible. Moreover, as Tjalie Robinson himself was still living in the Dutch East Indies at that time, hoping for and working towards fraternization between the Dutch and Indonesians his sharp criticism was directed against what he considered the defeatist nature of the book. The movie Oeroeg based on the book premiered in 1993. Her internationally acclaimed Heren van de Thee was translated as The Tea Lords in 2010. It is a colonial historical novel set in the Dutch East Indies of the 19th and 20th century, based on family archives of the heirs and relations of the tea plantation owners featuring in the book.
Марапаттар
Оның үлкен коммерциялық жетістіктері мен сыншылардың жоғары бағасы оған жылдар бойы берілген көптеген жүлделерде көрініс тапқан. Ол 1948 жылы тұңғыш романы үшін де, 2003 жылы соңғы романы үшін де жүлде алды. Осыған дейінгі барлық шығармашылығы үшін берілген беделді сыйлықтардың қатарында 1981 жылғы Константин Гюйгенс сыйлығы және 1984 жылғы П.С. Хуфт сыйлығы бар. Сонымен қатар, "Анни Ромейн" жүлдесі мен "Дирк Мартенс" жүлдесі де оған берілді. Ол "НС" Халық сыйлығын" екі рет жеңіп алды және 1948, 1959 және 1994 жылдары престижді жылдық "Boekenweekgeschenk" сыйлығын үш рет алған жалғыз автор атанды.
Her great commercial success and critical acclaim is reflected in the numerous prizes she has been awarded over the years. She has won prizes for both her first novel in 1948 as well as her last novel in 2003. Prestigious awards for her entire oeuvre up to that time include the Constantijn Huygens Prize in 1981 and the P. C. Hooft Award in 1984. Various other prizes include the ‘’Annie Romein Prize’’and the ‘’Dirk Martens Prize’’. She has also won the ‘’Prize of the Public of the NS’’ twice and is the only author who has written the prestigious annual "Boekenweekgeschenk" thrice, in 1948, 1959 and 1994 respectively.
Халықаралық танылу
Хаассе көп жылдар бойы Францияда өмір сүрді (1981–1990), және оның көптеген еңбектері француз тіліне аударылды. 1984 жылы «Француз академиясы» Хаассеге күміс медаль дипломын (Diplôme de médaille Argent) табыс етті. Келесі жылы ол Дакар университетінде отарлық әдебиет туралы баяндама жасады. 2000 жылы ол Құрмет Легионы орденінің офицері атанды. Хаассе 1988 жылы Утрехт университетінен, ал 1995 жылы Бельгияның Левен университетінен құрметті әдебиет докторы дәрежесін алды. 1987 жылы ол Гент қаласындағы Бельгия Корольдік әдеби академиясының (Belgische Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letterkunde (KANTL)) құрметті мүшесі болып сайланды. 1996 жылы Чили Білім министрлігі («El Ministerio de educación de Chile») оған «мәдениетке жасаған жалпыға ортақ үлесі» үшін сыйлық берді. 1989 жылы Бостон қаласы оған «In a Dark Wood Wandering» кітабы үшін «Бостон танылу куәлігін» (Boston Certificate of Recognition) табыс етті: «Бостон қаласы мен оның тұрғындарына сіздің ерекше үлесіңізді мойындау және бағалау ниетімен».
Haasse lived in France for many years (1981–1990), and much of her work has been translated into French. The '‘Académie Française’' awarded Haasse the Diplôme de médaille Argent in 1984. The next year she delivered a presentation on colonial literature at the University of Dakar. She was awarded the Officier dans l’Ordre de la Légion d'Honneur in 2000. Haasse received an honorary literary doctorate from the University of Utrecht in 1988 and from the Belgian University of Leuven in 1995. In 1987 she had already been given an honorary membership of the Belgian Royal Literary Academy (Belgische Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letterkunde (KANTL)) in Gent. The Chilean Ministry of Education (‘El Ministerio de education de Chile') awarded her a prize for her “universal contribution to culture” in 1996. In 1989 the city of Boston awarded her the 'Boston Certificate of Recognition', for her book In a Dark Wood Wandering: “In recognition and appreciation of your outstanding contributions to the City of Boston and its residents.”
1992 жылы Хаассе Джакартада өткен IKAPI «Халықаралық кітап жәрмеңкесінің» ашылуына қатысты. Бұл оның туған жері Яваға соңғы рет сапарлағаны және оның Голланд Индиясы әдебиетінің шедеврі «Чай мырзалары» (Heren van de Thee) жарық көрген жылы болды.
In 1992 Haasse attended the opening of the IKAPI 'International Book Fair' in Jakarta. It was the last time she would visit her birthplace, Java, and the year her Dutch Indies literature masterpiece Heren van de Thee was published.