Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1572–1643 жылдары өмір сүрген ағылшын дін қызметкері және ғалымы.
English cleric and academic (1572–1643)
Сэмюэл Уорд (1572–1643) – Кембридж университетінің магистрі болған ағылшын ғалымы. Ол Англия шіркеуінің Дорт синодына делегат ретінде қатысты.
Samuel Ward (1572–1643) was an English academic and a master at the University of Cambridge. He served as one of the delegates from the Church of England to the Synod of Dort.
Өмір
Ол Дурхэм графтығының Бишоп Мидлхэм қаласында дүниеге келді. Кембридждегі Крайст колледжінің студенті болды, онда 1592 жылы бакалавр (B.A.) дәрежесін алды. 1595 жылы Эммануэль колледжіне стипендиямен қабылданды, ал келесі жылы магистр (M.A.) атағын алды. 1599 жылы жаңа Сидни Суссекс колледжінің мүшесі болып сайланды. Уильям Перкинс өзінің «Problema de Romanae Fidei ementito Catholicismo» атты трактатын оған жариялауға сеніп тапсырды; Уорд оны Джеймс I-ге арналған алғы сөзбен шығарды, ол көп ұзамай корольдің капелланы болып тағайындалды. Ол «Король Джеймс нұсқасы» деп белгілі Библияның аудармасын және дайындалуын жүзеге асырған ғалымдардың бірі болды. Ол Апокрифтерді аударуға жауапты болған «Кембриджтің екінші тобында» қызмет етті. Осы кезеңде ол Джеймс Ушермен танысып, оның патрологиялық зерттеулеріне көмектесті. 1610 жылы Сидней оны колледждің магистрі етіп сайлады және ол 1603 жылы Б.Д. (B.D.) дәрежесін алғаннан кейін докторлық (D.D.) дәрежесіне ие болды. Ол Англия шіркеуіне берілген, кальвинистік көзқарастары бар, орташалық көзқарасты ұстанатын адам ретінде танылды; Сидни Суссекс колледжінде оның шәкірті болған Томас Фуллер оны тұрақты мінезді деп бағалады. 1615 жылы Уорд Уэллс соборының пребендариі және Таунтонның архидиаконы болып тағайындалды. 1618 жылдың 21 ақпанында Йорк соборының пребендариі болып тағайындалды, ал келесі жылы Дорт синодында Англияның делегаты болды. Оған Томас Уоллис, Жерард Герберт, Жозеф Холл және Артур Лейк жазған хаттар сақталған. Симон Эпископиус оны синодтың ең білімді мүшесі деп атады. 1623 жылы университетте Леди Маргарет атындағы теология профессоры болып тағайындалды. Ол Джордж Карлтонның Ричард Монтегюдің «Апелляциясына» қарсы кітабын лицензиялауға қатысты, бірақ оны Уильям Лауд кейіннен тоқтатты; сонымен қатар, ол Монтегюге қарсы шабуылға қатысқан болуы мүмкін, өйткені ол бұрын Монтегюдің капелланы болған. Ол 1627 жылы Адамс Ұлы Сент-Мэри шіркеуінде айтқан уағызды сынады, ол мойындау амалын жақтады («Кентерберидің апаттары», 159–92 беттер); және Исаак Дорислаус Кембриджде тарих лекторы болып тағайындалғанда, оны құрметпен қарсы алды. Ол Генри Мейсон мен Сэмюэл Хоардтың «Құдайдың адамзатқа деген махаббаты» атты антикальвинистік трактатына жауап ретінде жазған болуы мүмкін. Оның колледж шіркеуі қасиеттіленбеген қалды. Бірінші ағылшыл азамат соғысы басталғанда, патшаға берген антының талаптарына байланысты, ол Салтанатты Лига мен Келісімге қол қоюға бармады, нәтижесінде пресвитериандық көпшілікке жағымсыз болды. 1643 жылы көптеген адамдармен бірге Сент-Джон колледжінде тұтқынға алынды, бірақ денсаулығы нашарлағандықтан, ол өз колледжіне зейнетке шығуға рұқсат алды. Оның соңғы күндерінде Сет Уорд оған көмектесті. 1643 жылдың 30 тамызында шіркеу қызметіне қатысып жатқанда, ауруға шалдықты, ол келесі қыркүйектің 7-сі күні қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімі 30 қарашада ресми түрде өтті, онда қоғамдық оратор Генри Молл Ұлы Сент-Мэри шіркеуінде жерлеу сөздерін айтты, ал Уордтың досы және жақтасы Ральф Браунриг уағыз айтты. Ол колледж шіркеуіне жерленді. Басқа шәкірттері Эдвард Монтегю, Манчестердің 2-ші графы және Ричард Холдсворт болды, сонымен қатар ол Абрахам Уилок пен Саймон Биркбекті де қолдады. Оның достарының қатарында Джон Уильямс, Джон Давенант, Томас Джеймс және сэр Саймондс Д'Юз де болды.
He was born at Bishop Middleham, County Durham. He was a scholar of Christ's College, Cambridge, where in 1592 he was admitted B. A. In 1595 he was elected to a fellowship at Emmanuel, and in the following year proceeded M. A. In 1599 he was chosen a Fellow of the new Sidney Sussex College. William Perkins entrusted to him for publication his treatise, Problema de Romanae Fidei ementito Catholicismo; Ward published it with a preface addressed to James I, to whom he was shortly afterwards appointed chaplain. Ward was one of the scholars involved with the translation and preparation of the King James version of the Bible. He served in the "Second Cambridge Company" charged with translating the Apocrypha. During this time he made the acquaintance of James Ussher, whom he assisted in patristic researches. In 1610, Sidney elected him to the mastership of the college and he was created D. D., having been admitted B. D. in 1603. He was now recognised as a moderate with Calvinist views, strongly attached to the Church of England; Thomas Fuller, who was his pupil at Sidney Sussex College, found him consistent. In 1615 Ward was made prebendary of Wells Cathedral, and also archdeacon of Taunton. On 21 February 1618 he was appointed prebendary of York, and in the following year was one of the English delegates to the synod of Dort. Letters addressed to him there from Thomas Wallis, Gerard Herbert, Joseph Hall, and Arthur Lake survive. Simon Episcopius found him the most learned member of the synod. In 1623 he was appointed Lady Margaret's Professor of Divinity in the university. He was one of the licensers of George Carleton's book against Richard Montagu's 'Appeale'; it was later suppressed by William Laud; and he appears to have himself taken part in the attack on Montagu, whose chaplain he had at one time been. He concurred in the censure of a sermon preached at Great St. Mary's by one Adams in 1627, advocating the practice of confession (Canterburies Doom, pp. 159–92); and when Isaac Dorislaus was appointed lecturer on history at Cambridge, he welcomed him. He appears also to have written in reply to the anti Calvinistic treatise God's Love to Mankind by Henry Mason and Samuel Hoard. His college chapel remained unconsecrated. When the First English Civil War broke out his sense of duty, as involved in his sworn allegiance to the crown, would not allow him to take the Solemn League and Covenant, and in consequence he became obnoxious to the presbyterian majority. In 1643, along with many others, he was imprisoned in St. John's College until, his health giving way, he was permitted to retire to his own college. He was attended during his last days by Seth Ward. On 30 August 1643, while attending the chapel service, he was seized with illness, an attack which terminated fatally on the 7th of the following September. His obsequies were formally celebrated on 30 November, when a funeral oration was pronounced in Great St. Mary's by Henry Molle, the public orator, and a sermon preached by Ward's friend and admirer, Ralph Brownrig. He was interred in the college chapel. Other pupils were Edward Montagu, 2nd Earl of Manchester and Richard Holdsworth, and he supported both Abraham Wheelocke and Simon Birkbeck. Other friends included John Williams, John Davenant, Thomas James, and Sir Simonds D'Ewes.
Король Яковтың Киелі кітап қолжазбасы
2015 жылы Монтклер мемлекеттік университетінің профессоры Джеффри Алан Миллер Кембридждегі Сидни Сассекс колледжінің архивтерінде Уордтың қағаздарынан король Джеймс Киелі кітабының бір бөлігінің, атап айтқанда 1 Езра және Даналық кітабының 3, 4 тарауларының алғашқы нұсқасының қолжазбасының табылғанын жариялады. Уордтың өз қолымен 1604-1608 жылдар аралығында жазылған бұл қолжазбада Уордтың латын, грек және еврей тілдеріндегі аударма жазбаларымен бірге апокрифтердің кейбір бөліктерін жасап жатқаны көрінеді. Бұл қолжазба Киелі кітаптың көп бөлігі бастапқыда ойланғандай, бірлесіп емес, дербес аударылғанын көрсетеді. Миллерден бұрын Уордтың 1 Езраның жобасы бар екендігі туралы тоғызыншы ғасырдың басында кітапханашы және ғалым Генри Тодд (пастор) өзінің Брайан Уолтонның (епископ) өмірбаянында атап өткен болатын. Ол Уолтонның алдындағы кезеңдегі британдық библейлік ғылымдар туралы былай деп жазды: «Кембридждегі Леди Маргарет атындағы діни ілімдер профессоры доктор Сэмюэл Уорд архиепископ Ашермен Киелі кітап және шығыстану сын-тексерісі тақырыптары бойынша үнемі хат алмасып тұрды. Оның Сидней колледжінің кітапханасындағы, ол мұғалімі болған, қызықты «Adversaria» еңбектерінде Езра кітабының бірінші кітабын аударуға назар аударғанының куәлігі бар, бұл оған берілген Апокрифтердің жалғыз бөлігі болған болуы мүмкін; және Жаратылыс кітабының басына қатысты ежелгі нұсқалардың салыстыру жұмысы». Алайда Тодд Уордтың 1 Езраның жобасын жазған дәптер туралы нақты айтпады. Сонымен қатар, ол осы дәптерде Даналық кітабының 3, 4 тарауларының жобасы бар екенін де байқамады. Қолжазбаның толық цифрлық нұсқасы Кембридж цифрлық кітапханасында қолжетімді.
In 2015, Professor Jeffrey Alan Miller of Montclair State University announced the discovery of an early draft manuscript of a portion of the King James Bible, specifically 1 Esdras and Wisdom 3 4, among Ward's papers in the archives of Sidney Sussex College, Cambridge. Written in Ward's own handwriting and dating from 1604 to 1608, the manuscript shows Ward crafting portions of the Apocrypha, with translation notes in Latin, Greek, and Hebrew. The manuscript sheds light on the translation process used for the King James Bible, notably that many portions were at least initially translated independently and not collaboratively as was originally thought. Prior to Miller, the existence of Ward's draft of 1 Esdras had been previously noted in the early nineteenth century by the librarian and scholar Henry Todd (priest), in his biography of Brian Walton (bishop). Todd writes, in the course of his survey of British Biblical scholarship in the period before Walton: "Dr Samuel Ward, the Lady Margaret's Professor of Divinity at Cambridge, was the constant correspondent of Archbishop Usher upon subjects of biblical and oriental criticism. Among his curious Adversaria in the library of Sidney College, of which he was Master, there remain the proof of his attention in translating the first book of Esdras, which probably was the sole part of the Apocrypha assigned to him; and a collation of ancient Versions upon the beginning of Genesis." Todd, however, never specified the exact notebook in question that contained Ward's draft of 1 Esdras. He also overlooked the existence in the same notebook of the draft of Wisdom 3 4. A complete digital version of the manuscript is available on Cambridge Digital Library.