Кіріспе

Иса Мәсіх өмірінен эпизод

Гетсимани бағындағы азап – Исаның өміріндегі, Соңғы кештен кейін және оның сатуы мен тұтқындалуына дейінгі эпизод. Бұл эпизод Исаның айқышқа шегеленуі мен өліміне әкелген азаптарының бір бөлігі болып табылады. Бұл оқиға Жаңа өсиеттегі үш синоптикалық Інжілде сипатталған. Осы мәліметтерге сәйкес, Иса Петір, Жохан және Жақыппен бірге Зәйтүн тауындағы Гетсимани бағына кіреді, онда ол үлкен қайғыға ұшырайды және жақындап келе жатқан азаптан құтылу үшін дұға етеді, сонымен қатар Құдайдың еркін қабылдайды. Бұл эпизод христиан дәстүрінде, әсіресе католиктердің діни тәжірибаларында маңызды оқиға болып саналады. Исаның бақтағы азабы – Киелі кітаптағы Крест жолының (Via Crucis-тің қазіргі нұсқасы) бірінші станциясы және Доминикан Розарийінің бірінші "қайғылы құпиясы". Ол сондай-ақ Евхаристиялық құлшылықтағы Киелі Сағатқа арналған дұғаның шабыт көзі болып табылады. Бұл Исаның өмірін бейнелейтін христиан өнерінде жиі кездесетін тақырып.

Евангелиелік оқиғалар

Синоптикалық Ізгі хабарларға сәйкес, Соңғы кешкі ас аяқталғаннан кейін Иса бір баққа шегініп, дұға етті. Әрбір Ізгі хабар оқиғаның егжей-тегжейлі сипаттамасында шамалы айырмашылықтарды ұсынады. Матай және Марқ Ізгі хабарлары осы дұға орынын Ғефсимани деп атайды. Исамен бірге үш Апостол болды: Петір, Жохан және Жақып, олардан ояу болуды және дұға етуді сұрады. Ол олардан "бір тас лақтыру қашықтығында" алыстады, онда ол терең қайғы мен күйзеліске ұшырады және: "Әке, егер мүмкін болса, осы кесенді Менің үстімнен өткізбе. Дегенмен, Менің емес, Сенің еркің болсын" деді. Біраз уақыттан кейін ол: "Егер осы кесенді Менің үстімнен өткізбеу мүмкін болмаса, Мен оны ішуге тиіс болсам, Сенің еркің болсын!" (Матай 26:42; Латын Вульгатасында: fiat voluntas tua) деді. Ол осы дұғаны үш рет қайталап, әр дұғадан кейін үш Апостолдың жағдайын тексеріп, оларды ұйықтап жатқан күйде тапты. Ол: "Рух құлшынып тұр, бірақ дене әлсіз" деді. Көкіден бір періште келіп, оған күш берді. Дұға етіп, азап шеккен кезде, "Оның тері жерге қан тамшыларындай ағып жатты" (Лұқа 22:44). Оқиғаның соңында Иса оны сатуға тиіс уақыт келгенін қабылдады.

Дәстүр

Рим-католик дәстүрінде Бақтағы Агония – Розарийдің алғашқы Қайғылы Жұмбағы және Киелі Жазулар бойынша Крест Жолының бірінші бекеті (Филиппин нұсқасында екінші бекет). Католик дәстүрі нақты дұғалар мен құлшылықтарды қамтиды. Иса Мәсіхке арналған осы Өтемақы амалдары тірі немесе қайтыс болған адам үшін тілек білдіруді қамтымайды, бірақ Исаға қарсы жасалған "күнәларды түзетуге" бағытталған. Дәстүр бойынша, Бақтағы Агонияға арналған дұғалар қасиетті сағатта ең тиімді болады. Мұндай дұғалардың бір бөлігі Ракольта католик дұғалар кітабында келтірілген (1854 жылғы Декретпен бекітілген және 1898 жылы Ватикан тарапынан жарияланған), сондай-ақ Әмір Марияға арналған Өтемақы амалдары ретінде дұғалар да бар. Папа Пий XI өзінің "Miserentissimus Redemptor" энциклопедиясында Иса Мәсіхке арналған Өтемақы амалдарын католиктердің міндеті деп атады және оларды Исаның азаптарына байланысты "келтірілген зиянды өтеу үшін төленетін өтемақы" деп сипаттады. Католик дәстүрінде Исаның қаннан терлеуі – нақты оқиға, бейнелі емес.

Медициналық болжамдар

Медицина саласындағы мамандардың кейбіреуі Исаның қатты қайғысы оған гематидроз (қан терлеу – медициналық термин) симптомдарын тудырған болуы мүмкін деп болжайды. Дәстүрлі пікір бойынша (Лұқа Евангелиясын Лұқа жазғандығы туралы) Исаның қан терлегенін тек Лұқа ғана сипаттаған, себебі Лұқа дәрігер болған.