Кіріспе

8 ғасырдағы Кентербери архиепискобы және қасиетті Рэмсберидің қасиетті Бертвальд (731 жылы қайтыс болды) Англиядағы Кентерберидің тоғызыншы архиепискобы болды. Құжатты деректерге сүйенсек, Бертвальд архиепископ болып сайланбастан бұрын Рекульвердегі аббаттыққа басшылық еткен. Бертвальд Кентербери архиепископтарының туған жерінен сайланған алғашқы үздіксіз тізбесін ашты, әлдеқанда англосаксон архиепископтары болғанмен, олар Бертвальд билікке келгенге дейін бірінен соң бірі тағайындалмаған. Бертвальдтың архиепископтық қызметі Уилфридтің Йорк епископтығын қайтару үшін күресінің аяқталуымен бірге болды, ал Теодордың өлімінен кейін Бертвальдтың сайлануына дейінгі екі жылдық кешігу Уилфридті Кентербериге таңдауға жасалған әрекеттермен байланысты болуы мүмкін. Сайланғаннан кейін Бертвальд киелілену үшін Галлияға барды, содан кейін Уилфрид мәселесін шешуге бағытталған екі кеңеске төрағалық етті және 705 жылы өткен екінші кеңесте осы мәселені шеше алды. Бертвальд сондай-ақ Батыс Еуропада сақталған ең алғашқы жеке хатты алды.

Ерте өмір

Бертвальдтың тегі мен ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол VII ғасырдың ортасында дүниеге келген. 679 жылы ол Кенттегі Рекалвер монастырының аббаты болып тағайындалды, ал 679 жылғы мамырдағы жарлықта Бертвальд аббат ретінде аталған. Кент патшасы Хлотердің бұл жарғысы – сақталған ең көне англосаксон жарлығы. Ұзақ бос орын Кент патшалығындағы тұрақсыз жағдайдың салдарынан туындады, себебі түрлі патшалар билік үшін күресті. Бұл бос орынның себебі сол кезде Нортумбрияда қиындыққа тап болған Уилфридтің Кентербери архиепископы болуға ниеттенгені болуы мүмкін. Уилфридтің өмірбаянын жазған Стивен Рипондық, Теодордың Уилфридті Кентерберидегі Теодордың орнына тағайындауын қалағанын айтады. Мерсиялық Этельред те Уилфридтің Кентербериге ауысуын қолдаған болуы мүмкін, бірақ осы тілектерге қарамастан, ауысу орын алмады. Бертвальд 693 жылғы 29 маусымда Францияға сапар шегіп, Лион архиепископы Годвиннің қолынан Кентербери архиепископы болып киеленді. Бертвальд континентке киелену үшін баруының себебі, оның сайлануын барлық патшалар мен епископтар қолдамайтынынан қорқығандық болды. Киеленгеннен кейін Бертвальд Римге барып, Папа Сергий I-нің қолдауын алды, ол Кентербери архиепископын қолдап, бірнеше англосаксон патшалары мен епископтарына хат жазды. Бертвальд өзінің алдыңғысының Кентербери архиепископтарын бүкіл Британия аралының басшылары деп қарастырған көзқарасын жақтады. Бертвальд патшалықта Вихтредпен тығыз жұмыс істеді және 695 жылы шығарылған Вихтред заңдарына сәйкес шіркеуді салықтан босатты. Бұл заң кодексі басқа шіркеу мәселелерін де қарастырды, соның ішінде неке, сенбі күнін сақтау және түрлі дінді ұстану. Бұл заң кодексі Беерстедте өткен патшалық кеңесінде бекітілді. 699 жылы шіркеу үшін қосымша жеңілдіктер берілді, олар Бертвальдтың жарияламас бұрын құрастырған болуы мүмкін. Тағы бір жеңілдік, әдетте «Вихтредтің жеңілдігі» деп аталады, Вихтредтің Кент монастырларына дін қызметкерлері емес, басқарудан босату туралы жарлығы болып саналады. Алайда, бұл IX ғасырдағы жалған құжат. Бертвальд бұл дауды мұра етіп, 702 жылы Аустерфилд кеңесіне төрағалық етті, онда Уилфридтің өмірбаяны Нортумбрия королі Олдфридтің, Бертвальдтың және Уилфридтің басқа жауларының Уилфридті барлық лауазымдары мен иеліктерінен айыру үшін сөз байласқанын айтады. Бірақ, Бертвальдтың Нортумбриялықтардан жеңілдіктер алуға қол жеткізгені және келісімге келуге тырысқаны ықтимал. Соңында Уилфрид Рипонға зейнетке шығып, епископтық қызметін тоқтатуға келісті. Уилфрид бұл келісімді қабылдамады және тағы да Папаға жүгінді. Үш жылдан кейін, келесі Кеңесте Уилфридке Йорк епископтығының орнына Хексем епископтығын беру туралы шешім қабылданды. Беда сондай-ақ Бертвальдтың бірнеше епископты, соның ішінде Рочестер епискобы Тобиасты тағайындағанын айтады. Бертвальдтың бір хаты сақталған, ол Шерборн епискобы Фортерге жіберілді және Фортерден Гластонбери аббаты Беорвольдпен құлды босату үшін келіссөздер жүргізуін сұрады. Лондон епискобы Вальдерден Бертвальдқа жазылған тағы бір хат та сақталған. Екінші хаттың ерекшелігі – ол Батыс Еуропадағы ең көне сақталған хат. Бертвальд куә болған, Сойер 54-ті санаған 706 жылғы кеңес туралы айтқан жарлық қазір жалған екені белгілі, бірақ куәлар тізімі енді сақталмаған VIII ғасырлық заңды жарғыға негізделген болуы мүмкін. Сол сияқты, Бертвальд куәгер ретінде және 716 жылғы Клофешо кеңесіне қатысты жарлық та IX ғасырдың жалғандығы болып табылғаны белгілі, бірақ ол кеңестің нақты құжаттарына негізделген болуы мүмкін.

Өлім және мұра

Бертвальд 731 жылдың 13 қаңтарында Кентербериде қайтыс болды. Кейіннен ол қасиетті деп жарияланып, 9 қаңтарда мерекесі белгіленді. Дегенмен, оның кең ауқымды құлшылыққа ие болғанына көп айғақ жоқ, ал оның қасиеттілігінің негізгі дәлелі – Санкт-Августин күнтізбесінің кейінгі ортағасырлық жазбасы.