Кіріспе

Лондондағы театр, Англия. Шекспирдің Глобусы – 1599 жылы алғаш құрылған, Елизавета дәуірінің театрының нақты тарихи қайта құралысы. Бұл театр, түпнұсқасы сияқты, Лондонның Саутворк ауданында Темза өзенінің оңтүстік жағалауында орналасқан. Қайта құрылысы 1997 жылы аяқталды және түрлі театрлық қойылымдарға, сондай-ақ Шекспирдің туындыларына ерекше назар аударады. Глобус кешенінің бір бөлігі ретінде кішкентай, жабық қойылымдар үшін Сэм Ванамейкер театры да бар, ол сол дәуірдің атмосферасын қалпына келтіреді.

Жоспарлау және құрылыс

1970 жылы американдық актер және режиссер Сэм Ванамакер Шекспир Глобусы қоры мен Халықаралық Шекспир Глобусы орталығын құрды, мақсаты – Шекспир Глобусының Банксайдтағы бастапқы орнына жақын жерде нақты көшірмесін салу болатын. Бұл дүние жүзінде бірнеше Шекспир Глобусы орталықтарының ашылуына түрткі болды, және Ванамакер осы іске белсенді қатысты. Көптеген адамдар 16 ғасырдың құрылыс ерекшеліктері мен қазіргі кездегі өрт қауіпсіздігі талаптарына байланысты Глобусты дәлме-дәл қайта жасау мүмкін емес деп есептеді; алайда Ванамакер мен оның әріптесі Диана Девлин 20 жылдан астам уақыт бойы осы идеяны іске асыруға талпынды. Жаңа Глобус театры ақырында тарихи кеңесші Джон Ореллдің зерттеулеріне негізделген жоба бойынша салынды. Ванамакердің тілегі бойынша жаңа ғимарат Шекспирдің сол жерде өткізген көптеген жылдарындағы Глобустың кейпін қайта жаңғыртуы керек еді, яғни 1599 жылғы ғимаратты, оның 1614 жылғы жаңаруын емес. 1599 жылғы Глобустың ағаш конструкцияларының көп бөлігі алынған «Театр» ғимаратының құрылысы зерттелді, бұл қазіргі ғимараттың дизайны үшін бастапқы нүкте болды. Бұған қоса, 16 ғасырдың соңындағы Лондонның басқа да сақталған ғимараттары зерттелді, сол дәуірдегі басқа театрлармен (әсіресе Fortune Playhouse, оның құрылыс шарты сақталған) салыстырулар жасалды, сондай-ақ алғашқы Глобустың заманауи суреттері мен сипаттамалары пайдаланылды. Практикалық себептерге байланысты, 1614 жылғы қайта құрылыстың кейбір элементтері, мысалы, сыртқы баспалдақтар, қазіргі дизайнға енгізілді. Жобалау тобына Pentagram архитекторы Тео Кросби, құрылымдық және инженерлік жүйелерді жобалаушы Бюро Хаппольд және Boyden & Co компаниясының мөлшерлеушілері кірді. Құрылыс, ғимаратты зерттеу және тарихи дизайн егжей-тегжейлерін McCurdy & Co компаниясы жүзеге асырды. 1994 жылы Шафтсбери даңғылындағы бір театр «Глоб Театры» деген атты пайдаланды; атауды босату және шатасуды болдырмау үшін сол жылы ол Гиелгуд театры деп қайта аталды. Театр 1997 жылы «Шекспирдің Глобус театры» деген атпен ашылды және әр жазда спектакльдер қойылып келеді.

Қызметкерлер

1995 жылы Марк Райланс алғашқы көркемдік директор атанды, ал 2006 жылы оның орнына Доминик Дромгул келді. 2016 жылдың қаңтар айында Эмма Райс «Глоб» театрының үшінші көркемдік директоры қызметін бастады, бірақ 2016 жылдың қазан айында бұл лауазымнан қанағаттанбайтынын және кетіп қалатынын хабарлады. 2017 жылдың 24 шілдесінде оның ізбасары актер және жазушы Мишель Терри болып тағайындалды.

Орналасуы және ерекшеліктері

Театр Банксайдта орналасқан, бастапқы орналасқан жерден шамамен ортасынан ортасына дейін өлшенген арақашықтықта. Грузия стиліндегі тізімделген үйлер қазір бастапқы жердің бір бөлігін алып жатыр және оларды бұзу қарастырылмады. Алғашқы "Глобус" сияқты, қазіргі театрдың да үш қабатты жанындағы орындықтармен қоршалған үлкен дөңгелек аулаға қарай жылжымалы сахнасы бар. Амфитеатрдың жабық бөліктері – сахна мен отыру орындары ғана. Жаңа ғимараттың түпнұсқаға мүмкіндігінше дәл көшірмесі болуы үшін қайта құру мұқият зерттелді. Бұған "Глобус" театрының жанындағы тағы бір театр – түпнұсқа "Роуз" театрының қалдықтарының табылуы көмектесті, осы театрдың орны мен құрылысының соңғы жоспарлары жасалып жатқанда. Ғимараттың өзі толығымен ағылшын еменінен салынған, қосымша 700 "граундлинг" аулада тұрып, Шекспир заманындағы көрермендердің шамамен жартысын құрайды.

Өндірістер

Жазда, әдетте мамыр мен қазанның бірінші аптасы аралығында қойылымдар қойылады; қыста театр білім беру мақсатында пайдаланылады. Экскурсиялар жыл бойы өткізіледі. Кейбір қойылымдар «Globe on Screen» жобасы аясында (әдетте тікелей қойылымнан кейін бір жыл өткен соң) және DVD мен Blu-ray форматтарында түсіріліп, кинотеатрларда көрсетіледі. Алғашқы 18 маусымда спектакльдер Шекспирдің «Глобус» театрының бастапқы атмосферасын қалпына келтіру үшін жасалған; прожекторлар болған жоқ, қойылымдар күндіз және кешке (ішкі жарықтандырудың көмегімен) қойылды, микрофон, динамиктер немесе дыбыс күшейткіштер қолданылмады. Барлық музыка тікелей орындалды, көбінесе сол дәуірге тән аспаптарда; актерлер мен көрермендер бір-бірін оңай көріп, тікелей қарым-қатынас жасай алатын, бұл ортақ сезім мен қоғамдық шараның атмосферасын күшейте түсті. Көбінесе қойылымдар 1599 жылғы «Глобус» театрындағы бастапқы ойнау шарттарын зерттеу мақсатында тәжірибелік сипатта жасалды. Осы кезеңде прожекторлар және микрофондар сияқты заманауи және дәстүрлі театрлық технологиялар қолданылмады. 2016 жылғы маусымнан бастап, жаңа көркемдік жетекші Эмма Райс уақытша жарық және дыбыс жабдықтарын орнату арқылы театр кеңістігімен тәжірибе жасауды бастады. Қазіргі көркемдік жетекші Мишель Терри бастапқы ойнау шарттарын зерттеу тәжірибелерін қайта жандандырды. «Globe» театр мемлекеттік қаржыландырусыз жұмыс істейді және жылына 24 миллион фунт стерлинг табыс табады. Нью-Джерси штатындағы Рутгерс университетінің Мейсон Гросс өнер мектебінің актерлік және декорация студенттері «Шекспирдің Глобусындағы Рутгерс консерваториясы» бағдарламасы аясында театрде оқу тажірибесінен өтеді, бұл екі оқу орны арасындағы ұзақ мерзімді серіктестік.

Сэм Ванамейкер ойын үйі

Глобтың қасында Сэм Ванамейкер театры орналасқан, ол жакоб дәуіріндегі театр үлгісінде салынған және басты театр жұмыс істемейтін қыс айларында қойылымдар өткізу үшін қолданылады.

Өлген жоқ

Read Not Dead – 1995 жылдан бері Шекспирдің «Глобус» театрының білім беру бағдарламасы аясында ұсынылып келе жатқан пьесаларды оқу немесе «сценариймен қойылымдар» сериясы. Таңдалған пьесалар Шекспирдің замандастары немесе оған жақын замандастары 1576 мен 1642 жылдар аралығында жазған туындылар. Бұл оқулар Шекспирдің «Глобус» студиясында, сондай-ақ елдің әр жеріндегі басқа театрларда, залдарда, фестивальдерде және алаңдарда қойылады. 2013 жылы Read Not Dead Wilderness және Гластонбери фестивальдерінде өтті. 2014 жылы Read Not Dead-тің бірінші маусымының соңғы қойылымы Жакобиан стиліндегі жабық театр – Сэм Ванамейкер ойын үйінде қойылды. Сол шараға Роберт Даборнның «Христиандық түрікке айналды» пьесасы таңдалды.

Экрандағы жер шары

Globe қойылымдары көбінесе кинотеатрларда көрсетіліп, DVD және Blu-ray дискілерінде жарық көреді. 2015 жылы Globe Player іске қосылды – бұл қызмет көрермендерге ноутбуктер мен ұялы телефондарда спектакльдерді көруге мүмкіндік береді. Театр әлемдегі алғашқы болып өз қойылымдарын видео бойынша сұранысқа қол жетімді етуге қол жеткізді.