Түркиядағы Ной міржайығы іздері: Дүрупынар құрылымы

Кіріспе

Түркияның Агры қаласындағы Догубайазит қаласындағы ірі агломерациялық құрылым.

Дурупинар (Durupınar sitesi) – Түркияның шығыс Анатолиясындағы Үзенгили ауылының жанындағы Тендерек тауындағы лимониттен тұратын геологиялық құрылым. Бұл орын Иран шекарасының солтүстігінде, Агры облысындағы Догубайазит қаласының оңтүстік-шығысында және Ұлы Арарат тауының шыңынан оңтүстікке қарай, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Құрылымның өлшемі мен пішіні кейбір адамдардың оны Нұх пайғамбардың кемесінің тасқа айналған қираған қалдықтары деп есептеуіне себеп болды. Геологтар бұл құрылымның толығымен табиғи екенін айтады, бірақ оны (геологиялық) мұра ретінде қарастырады. Аймақ ресми түрде аталмаған бірнеше шыңдарға жақын орналасқан, бірақ жергілікті тұрғындар маңдағы шыңдардың бірін түрік тілінде Cudi Dağı деп атайды, ал Дэвид Фасольд оны Құранда Нұх пайғамбардың кемесінің соңғы тоқтаған жері ретінде айтылған Аль Кудимен байланыстырды.

Ашық зерттеулер мен барлау

Жергілікті ақпараттарға сәйкес, 1948 жылғы 19 мамырда қатты жаңбырлар мен үш жер сілкінісінің салдарынан айналадағы сазды топырақтан осы құрылым ашық қалды. Оны күрд есіл шопаны Решит Сарихан тапқан. Кейіннен 1959 жылғы қазан айында НАТО-ның карта жасау миссиясы кезінде түрік әуе күштерінің түсірілімінде түрік армиясының капитаны Ильхан Дурупинар (İlhan Durupınar) оны анықтады. Дурупинар түрік үкіметін өз жаңалығымен хабардар етті, ал Археологиялық зерттеулер қорынан құралған топ, оның ішінде Джордж Вандеман, Ильхан Дурупинар және фотограмметрия профессоры Артур Бранденбергер 1960 жылғы қыркүйекте осы орынды зерттеді. Екі күн бойы қазу жұмыстарын жүргізгеннен және «кеме пішіндес» құрылымның ішінде жарылғыш заттар қолданғаннан кейін, экспедиция мүшелері тек топырақ пен тастарды тапты. Олардың ресми баспасөз хабарламасында «көрнекті археологиялық қалдықтар жоқ» және бұл құрылым «табиғаттың ерекше құбылысы, адамның қолынан жасалмаған» деген қорытынды жасалды. 1977 жылға дейін бұл орын назардан тыс қалды, содан кейін өзін археолог және әуесқой зерттеуші Рон Уайт оны қайтадан ашты және жариялады. 1980 жылдары Уайт басқа адамдарды осы орынға қызықтыруға тырысты, соның ішінде кеме іздеуші және бұрынғы астронавт Джеймс Ирвин мен дінші Джон Д. Моррис, олардың екеуі де құрылымның Кеме екеніне сенбеді. 1985 жылы Уайтке Дэвид Фасольд және геофизик Джон Баумгарднер қосылды. Фасольд осы орынды көргенде, ол кеме апаты болды деп мәлімдеді. Фасольд жерді тесіп өтетін радар жабдықтары мен «жиілік генераторын» алып келді, оны темірдің толқын ұзындығына реттеді және құрылымның ішінде темірдің орналасқан жерлерін іздеді (кейіннен осы әдіс осы орынның қарсыластарымен салыстырылды). Фасольд және команда жерді тесіп өтетін радардың тұрақты ішкі құрылымды көрсеткенін және құрылымның ұзындығын 538 фут (164 м) деп өлшегенін мәлімдеді, бұл Киелі кітаптағы Нұхтың Кемесінің 300 шынтағына жақын, егер ежелгі египеттік патшалық шынтақ өлшемі қолданылса. Фасольд 1988 жылғы кітабында жергілікті тұрғындар Дурупинар маңындағы төбелердің бірін әл Куди (түрікше Cudi Dagi, күрдше Çîyaye Cûdî) деп атап, оны Құранда Нұхтың Кемесінің соңғы тоқтаған жері ретінде айтылған Джуди тауымен байланыстырды. Бұл мәлімдеме даулы және жергілікті топонимиямен толыққанды қолдау таппады. 1990 жылдары Дюрупинар орынына бірнеше экспедиция жасағаннан кейін, Фасольд Дюрупинар құрылымының Нұхтың Кемесі екеніне күмәндана бастады. 1994 жылғы қыркүйекте ол австралиялық геолог Ян Плаймермен бірге осы орынға барып, бұл құрылым қайық емес деген қорытындыға келді. Ол ежелгі халықтар осы орынды қате түрде Кеме деп ойлаған деп болжады. 1996 жылы Фасольд геолог Лоренс Коллинзбен бірге «Түркиядан табылған жалған «Нұхтың Кемесі» жалпы геологиялық құрылым ретінде ашылды» деген мақала жазды. Онда кеме пішіндес құрылым тек қайыққа ұқсайтын табиғи тас құрылым екені айтылды. Сол мақалада «ұстағыштар» жергілікті жанартау тастарынан жасалғаны көрсетілді. Басқалар, мысалы, кеме зерттеушісі Дэвид Аллен Дил, Фасольд қайтыс болғанға дейін Дюрупинар орыны Кеме орналасқан жер болуы мүмкін деген сенімге оралғанын хабарлады. Оның жақын австралиялық досы және өмірбаянын жазушы Джун Доуес былай деп жазды: Ол [Фасольд] сарапшылар не айтса да, Дюрупинар орынында оны жоққа шығару үшін тым көп мән бар екенін қайталап отырды. Ол бұл Нұхтың Кемесі екеніне сенімді болды. 2011 жылы Түркияның Ұлы Ұлттық Ассамблеясы Нұхтың Кемесі жұмыстарына, әсіресе Дюрупинар орынындағы басымдыққа ие болғандықтан, Агри Ибрахим Чечен университетінің 5 профессорлық Мәдени орталық директорлар кеңесіне құзыреттілік берді, соның салдарынан Мәдениет және туризм министрлігінің жылжымайтын мәдени және табиғи активтер жөніндегі жоғарғы кеңесінің құзыретін басып тастады. 2014 және 2019 жылдары жерді тесіп өтетін радарлық зерттеулер лимонит тастарынан жасалған қабырғалар бірнеше тік бұрыштар құрайтынын анықтады.

According to local reports, heavy rains combined with three earthquakes exposed the formation from the surrounding mud on May 19, 1948. It was discovered by a Kurdish shepherd named Reshit Sarihan. It was subsequently identified by Turkish Army Captain Ilhan Durupınar (İlhan Durupınar)—for whom it was subsequently named—in a Turkish Air Force aerial photo while on a mapping mission for NATO in October 1959. Durupınar informed the Turkish government of his discovery and a group from the Archeological Research Foundation which included George Vandeman, Ilhan Durupınar, and Arthur Brandenberger, professor of photogrammetry, surveyed the site in September 1960. After two days of digging and dynamiting inside the "boat shaped" formation, the expedition members found only soil and rocks. Their official news release concluded that "there were no visible archaeological remains" and that this formation "was a freak of nature and not man made". The site was then ignored until 1977, when it was rediscovered and promoted by self styled archaeologist and amateur explorer Ron Wyatt. Throughout the 1980s, Wyatt repeatedly tried to interest other people in the site, including ark hunter and former astronaut James Irwin and creationist John D. Morris, neither of whom was convinced the formation was the Ark. In 1985, Wyatt was joined by David Fasold and geophysicist John Baumgardner for the expedition recounted in Fasold's The Ark of Noah. As soon as Fasold saw the site, he exclaimed that it was a shipwreck. Fasold brought along ground penetrating radar equipment and a "frequency generator", set it on the wavelength for iron, and searched the formation for internal iron loci (the latter technique was later compared to dowsing by the site's detractors). Fasold and the team states that the ground penetration radar revealed a regular internal formation and measured the length of the formation as 538 feet (164 m), close to the 300 cubits or of the Noah's Ark in the Bible, if the royal Ancient Egyptian cubit of is used. Fasold asserted in his 1988 book that locals call one of the peaks near to the Durupınar site al Cudi (Turkish Cudi Dagi, Kurdish Çîyaye Cûdî) and linked this to the Mount Judi named in the Quran as the final resting place of Noah's Ark. The assertion is controversial and not well supported by local toponymy. After a few expeditions to the Durupınar site that included drilling and excavation in the 1990s, Fasold began to have doubts that the Durupınar formation was Noah's ark. He visited the site in September 1994 with Australian geologist Ian Plimer and concluded that the formation was not a boat. He surmised that ancient peoples had erroneously believed the site was the ark. In 1996, Fasold co wrote a paper with geologist Lorence Collins titled "Bogus 'Noah's Ark' from Turkey Exposed as a Common Geologic Structure", which concluded that the boat shaped formation was a natural stone formation that merely resembled a boat. The same paper pointed out that the "anchors" were local volcanic stone. Others, such as fellow ark researcher David Allen Deal, reported that before his death, Fasold returned to a belief that the Durupınar site might be the location of the ark. His close Australian friend and biographer June Dawes wrote:
He [Fasold] kept repeating that no matter what the experts said, there was too much going for the Durupınar site for it to be dismissed. He remained convinced it was the fossilized remains of Noah's Ark. In 2011, the Grand National Assembly of Turkey granted jurisdiction over Noah's ark works specifically to a 5 professor Cultural Center Board of Directors from Ağrı İbrahim Çeçen University, as having precedence at the Durupınar site, overriding the Ministry of Culture and Tourism’s Immovable Cultural and Natural Assets High Council. In 2014 and 2019, ground penetrating radar surveys discovered that walls made of limonite stones form several right angles.

Арзаптық наркоздық тастар

Арзап дрогуелік тастары – Дурупинар орнының жанында, археолог-әуесқой Рон Уайт, Дэвид Фасольд және басқалардың көмегімен табылған бірнеше ірі тік тұрған тастар. Фасольд бұл артефакттарды дрогуелер деп түсіндірді, яғни, Нұхтың кемесін жартасқа ұрынған теңізде тұрақтандыруға арналған тас салмақтар. Олардың барлығында бір жағынан арқан байлауға арналған кесілген тесік бар, ал Фасольдтың Бабыл мифологиялық су тасқыны туралы Гилгамеш жырларын оқуы оған осындай тастар қолданылғанын көрсетті. Дрогуелік тастар ежелгі кемелердегі дауылға қарсы якорьдің орнына қолданылған. Олар Нил және Жерорта теңізі аймағында да табылған. Бұл тастар салмақты, жалпақ және бір жағынан бау байлауға арналған тесігі бар. Олардың мақсаты – суда немесе саяз құмды түбінде қарсылық тудыру: тас қайықтың бір жағына бекітіліп, соның арқасында қайықтың мұрты немесе корпусы жел мен толқындарға қарсы бұрылатын еді. Геолог Лоренс Коллинз бен оның алғашқы ашқышы Дэвид Фасольд бірлесіп жариялаған зерттеуде тастардан алынған сынамалар жергілікті тау жынысынан екендігі анықталды, демек оларды Нұх кемесінің болжамды туған жері – Месопотамиядан әкелу мүмкін емес. Ежелгі Арменияда табылған ұқсас тастар христиандыққа ауысқан "қасиетті тастар" ретінде танылады, оларға крест және басқа христиандық белгілер қосылған. Көптегендері, осы жердегідей, христиан зираттарында табылған.