Кіріспе

Уильям Буркитт (25 шілде 1650 жылы Суфолк графтығының Хитчем қаласында, Англия – 24 қазан 1703 жылы Эссекс графтығында) – Киелі кітапты түсіндіруші, білім беру саласындағы пионер, Милден (Суфолк) ректоры және Дедхам (Эссекс, Англия) викарі мен лекторы.

Өмір

Оның әкесі Майкл, көбінесе Майлз деп аталған Буркитт (әйтпесе Бёркхед), Оксфордтың Сент-Эдмунд Холлдан шыққан дін қызметкері, мансабын ынталы жоғары шіркеу адамы ретінде бастап, күндерін конформизмде аяқтады. Жаңару кезінде Майлз Буркитт Хитчемнің жақсы жабдықталған пасторлық орнын жоғалтты. Кейіннен ол Ирстед пен Неатисхед (Норфолк) ректорияларына ұсынылды, бірақ 1662 жылғы Біркелкілік заңымен үш ай ішінде қызметтен алынды. Ол сондай-ақ Кентербери декандық және тарауына тиесілі, Комонвелт комиссарларынан сатып алған, жақсартулармен бірге 2500 фунт стерлинг тұрған Монкс-Элейдегі иелік құқығын жоғалтты. Ол Монкс-Элейде тұруын жалғастырды және ақыры өркендеді; «Мен конформизмнен жоғалтқан көптеген фунттарға қарамастан, Құдайға шүкір, ешқашан мұқтаж болған емеспін», – деді ол. Оның әйелі Реде (Рейд), Саффолктан шыққан Спарроу есімді әйел болды. Ол 24 қыркүйек 1669 жылы Монкс-Элейде жерленді. Уильям Буркиттің дәстүрі реформаланған англикан шіркеуінің дәстүрі болды. Оның алғашқы білімі Суффолк, Билдстонда Кембридждің Пемброк Холл түлегі Джон Гоффтың жетекшілігімен, содан кейін Стоумаркет грамматикалық мектебінде және Джордж Гриффитспен Кембридждің Перс мектебінде болды. Ол өзінің діни оянуын соңғы мектепте оқыған кезінде жұқпалы ауруға шалдығуымен байланыстырды. 28 қаңтар 1665 жылы ол Кембридждің Пемброк Холлға сизар ретінде қабылданды, оның тәлімгері Уильям Гиббс болды. 1666 жылы Кембриджге оба ауруы келген кезде ол резиденцияда қалған аздаған студенттердің бірі болды. Ол 1668 жылы «Б» бакалавры, 1672 жылы «А» магистрі дәрежесін алды, бірақ айтылғандай, ешқашан бауырлас болған емес. Ол университетті тастап, Билдстон Холлда капеллан болып жұмыс істеді, содан кейін епископ Рейнольдс оны өте ерте жаста тағайындады; 1671 жылы, көпшілікке толған жылы немесе 1672 жылдың басында ол Мильденде, Саффолкқа орналасты, алдымен жауапты, кейін ректор болып тағайындалды. 1692 жылдың желтоқсанында ол Дедхэм, Эссекстегі викариат пен лекциялық қызметке таңдалды, онда ол өмірін аяқтады. Мильденде ол көршілес Лавенхэм приходының ректоры Уильям Гурналлмен жақын байланыста болды, ол «Толық қарудағы христиан» кітабының авторы және 1679 жылы оның жерлеу уағызын айтты. Ол сондай-ақ 1691 жылы Лавенхемде Лондоннан келген Тредвелл басшылығымен «жағымсыз атқоймада қайта шомылдырып, жаңа мүчелерді тартқан» кейбір баптистерге қарсы күшті уағыз айтты. Буркитт баптистердің жиналысы өткен қораға барып, өзінің үгіт-насихаттарын қайталады. Оның француз протестант босқындарына деген көзқарасы мақтауға лайық болды. 1687 жылдың жазында басталған және 1692 жылға дейін жалғасқан оның жомарт күш-жігері 216 фунт 17 шиллинг жинауға әкелді, оны ол Суффолк пен Эссекстегі мұқтаж босқындарға жеке өзі үлестірді. Ол сондай-ақ шетелдік миссионерлік қызметке деген құлшынысын көрсетті; оның үлкен қамқорлығы, еңбегі және шығындарының арқасында ол Каролинаға барып, қоныстанған ізгі дін қызметкерін таба алды. Бұл, мүмкін, Кембриджде оқуын жалғастыруына жомарт үлес қосқан «кедей студенттердің» бірі болған шығар. Ол өте қайырымды және пасторлық міндеттерін адал орындады, аптасына үш рет (ауылдық қызметтерден басқа) жеңімпаз дауысымен қарапайым стильде уағыз айтты, абайсызда барып, катехизис оқыды және дұға кітабына қатты берілгенімен, үнемі уағыз алдында уақытша дұға ету еркіндігін пайдаланды. Оның мінезінде көңілділік жетіспеді. Қатерлі қызба оны бір апта ішінде алып кетті. Ол 1703 жылдың 24 қазанында жесір қалдырып, үш рет үйленді. Оның жерлеу уағызын оның қайын інісі Натаниел Паркхерст, Саффолк, Йоксфорд викарі, «А» магистрі айтты. Ол үйін және жерлерін Дедхэмдегі лектор тұруына мұра етті.

Шығармалары

Уильям Гурналл мырзаның салтанатты жерлеуінен кейін көп ұзамай жарияланған уағыз, 1680, 4to (Евр. XIII. 7 қараңыз). «Нәрестелерді шомылдыру туралы аргументтелген және практикалық әңгіме», 1692; 1722 жылы қайта басылған, 12mo (Бұл оның 1691 жылғы Лавенхэм уағызының мазмұны; алғы сөз Бенджамин Кичтің жауап берген жағдайларын егжей-тегжейлі сипаттайды, «Киізді метафоралар» 1681, «Пастор түзетілді және толықтырылды; немесе нәрестелерді шомылдыру заңсыз», 1692, Bvo). «Кедей адамның көмекшісі және жас адамның жол сілтеуіші… оған шын ниетпен насихат қосылған…» 5-ші басылым, 1701, 8vo; 6-шы басылым, 1705, 8vo; тағы бір басылым, 1715, 8vo; 32-ші басылым, «Христиан отбасыларына көмек және нұсқау», &c., 1764, 8vo, жеке тақырып парағымен дұғалар мен гимндердің қосымшасы бар. «Отбасылық нұсқау, катехизис, иман мен ізгіліктің негізгі доктриналарын түсіндіреді» (Миддлтон). «Төрт Евангелист бойынша түсіндірме жазбалар және практикалық байқаулар», 1700 fol. (Уатт). «Жаңа өсиетке арналған түсіндірме жазбалар және практикалық байқаулар» (автордың өлімінен кейін жарияланған), 1724, fol. (Уайттың портреті); басқа басылымдар 1739, 1784, 1739, 1752, 1753, 1760, 1772, 1779, барлығы folio; 1814, 1819, Alto; Самуэль Гласс, Д. Д., 1806, 4to, 2 томдық; тағы бір қысқартылған нұсқасы 8vo бір томдық (Бұл еңбектің арқасында Буркиттің абыройы қалыптасты; оның ерекшелігі – жинақталған материал, ал бастапқы материал негізінен автордың уағыз жазбалары; кейде бұл еңбек еретикалық деп айыпталады. Доддридж «еңбектің әртүрлі бөліктерінде пікірлер әртүрлі болады, себебі ол материалдарын алған авторлар ортодоксалды немесе емес еді» дейді). Чарльз Сперджон Буркиттің түсіндірмесін «керемет том» деп бағалап, оны «күңкеліп оқуға» кеңес береді.