Кіріспе

Американдық мормондық көшбасшы Орсон Спенсер (14 наурыз, 1802 – 15 қазан, 1855) – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің белгілі мүшесі және көп жазған автор. Ол шіркеудегі бірнеше маңызды лауазымдарда қызмет етіп, теологиялық еңбектердің мол мұрасын қалдырды. Орсон Спенсер – Джозеф Смит заманында мормондыққа өткен білімді адамдардың мысалы ретінде Уильям Малдер атаған тұлғалардың бірі.

Ерте өмір және білім

Массачусетс штатының Беркшир округіндегі Батыс Стокбридж қаласында туған Спенсер әдетте ақылды бала ретінде танымал болды. Он екі жасында ауыр қызбаға шалдығып, өлімге жуықтап, тұрақты соқпақтықпен қалды. Он бес жасында қала шерифі оған қатты әсер етіп, Спенсердің білімін қаржыландыруды ұсынды. Сол жылы ол Ленокс академиясына қабылданды. 1824 жылы Спенсер Нью-Йорктің Шенеқтади қаласындағы Юнион колледжін құрметті дипломмен бітірді. 1825 жылы Спенсер Джорджия штатының Уилкс округіндегі Вашингтон қаласында мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. Грузияда жүргенде ол заң оқуды да бастады. 1827 жылы Спенсер баптист шіркеуіне қосылып, пастор болуға бекінді. Ол Нью-Йорктегі Гамильтондегі (қазіргі Колгейт университеті) теологиялық колледжде оқып, 1829 жылы сыныптың үздік түлегі атанды. Спенсер 1829-1841 жылдар аралығында Жаңа Англия айманындағы үш қауымда пасторлық қызмет атқарды.

Дінге ауысу

Спенсерді ағасы Дэниел Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуімен таныстырды және 1841 жылдың көктемінде оны сол ағасы шомылдырды, бұл Орсонның баптист миссионерлік қызметін тоқтатуға себеп болды. Ол сенімді зерттеу кезінде Соломон Спэлдинг туралы және Мормон кітабының құдайлық шығуына күмән келтіретін басқа да ақпараттарды жинады, бірақ кітапты оқығаннан кейін оның рас екеніне көз жеткізді. Спенсердің дінге кіргені туралы жаңалық көптеген баптист әріптестеріне жетті. Пастор Уильям Кроуэлл оның дінге айналуы және мормондық сенім туралы сұрап хат жолдады. Спенсердің осы және басқа хаттарға берген жауаптары жарияланды және бүгінге дейін көптеген соңғы күнгі қасиеттілер үшін қызығушылық тудырып келеді.

Дін қызметі

Спенсер дінін қабылдағаннан кейін көп ұзамай отбасымен Иллинойс штатындағы Навуоға көшіп барды. Спенсер Наувоо университетінің басшысы қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Наувоода кеңес мүшесі болды. 1843 жылдың сәуірінде Спенсер Нью-Хейвенге (Коннектикут штаты) миссионерлік сапарға жіберілді. Спенсер 1845 жылы Наувоо қаласының мэрі болып сайланды, бірақ қала жарғысының күшін жою себебімен ол қызметке кірген жоқ. Ол ағасы Дэниел Спенсердің орнын басып, осы лауазымға ие болған болар еді. Осыған дейін ол Наувоо қаласының кеңесшісі болып қызмет еткен. Осылайша ол Наувоо қалалық сотының мүшесі де болды. Наувоо жарғысы күшін жойғаннан кейін Спенсер Навуодың әлдеқайда кішігірім қалашығының кеңесшісі болды. Спенсер 1847 жылдың басынан 1848 жылдың жазына дейін Британ миссиясының президенті болып қызмет етті. Сол кезде ол «Миллениал Стар» газетінің редакторы және баспашысы болды. 1848 жылы оның орнын Орсон Пратт басты, ол Спенсер басқарған кезде миссияның үлкен жетістіктерге қол жеткізгенін анықтады. Спенсер 1849 жылы мормон пионерлерінің бес тобының бірінің президенті болды. Бұл топқа шамамен 100 вагон кірді. 1850 жылы, «Deseret News» Солт-Лейк-Ситиде жариялана бастағанда, Спенсер Уиллард Ричардстың редакторының көмекшісі болды. Спенсер Юта территориясының алғашқы заң шығару кеңесінің мүшесі болды. 1852 жылдың 28 тамызында Бригам Янг Спенсерге Джейкоб Хаутцпен бірге Пруссияға баруды тапсырды. 1853 жылдың қаңтар айының соңында Берлинге жеткен соң, ол және серігі олардың әрбір қадамын Пруссияның құпия полициясы бақылап отырғанын білді. Бір аптадан кейін Карл Отто фон Раумердің бұйрығымен – Мәдениет істері жөніндегі хатшысының бұйрығымен – Спенсер мен Хаутцты полиция Берлиннен кетуге мәжбүр етті, олар миссионерлік жұмыста көзге түспеді. Олар 1841 жылы Орсон Хайд келгеннен кейін Германияда уағызды алғашқы мормон миссионерлері болды. Спенсер дінін қабылдағаннан бері көптеген газеттерде редактор және жазушы болып жұмыс істеді және 1850 жылы Дезрет университетінің бірінші канцлері болып тағайындалды. Спенсер 1854 жылы Цинциннатиге миссионерлік сапарға аттанды. Бір жылдан кейін ол Сент-Луиске барып, Эраст Сноудың орнын басып, аймақтық шіркеудің жетекшісі және «Сент-Луис Luminary» газетінің редакторы болды. Одан кейін ол Чероки ұлтының жеріне миссионерлік сапарға шықты, сол сапарда ол безгекке шалдықты. Содан кейін ол Сент-Луиске оралды, онда ол осы аурудан қайтыс болды, 1855 жылдың 15 қазанында 53 жасында дүние салды.

Теологияға қосқан үлесі

Спенсердің жазбалары 19 ғасырдағы Әкейлердің діні теологиясының қалыптасуына зор ықпал етті. Оның Құдай Әкенің ерекше мекені бар екендігі, бірақ Киелі Рух арқылы Өзінің қатысуын таратуы туралы мәлімдемелері 1840 жылдары осы Әкейлердің діні көзқарасының маңызды түсіндірмелерінің бірі болды.

Отбасы

Спенсердің алғашқы әйелі Кэтрин Кертис (1811-1846) болды. Олардың сегіз баласы болды. Ол 1846 жылдың қаңтарында Наувоода Элиза Энн Дибблге көп әйел ретінде үйленді. Кэтрин 1846 жылдың наурыз айында Айова штатты кесіп өтетін кезде қайтыс болды. Британдық миссияға басшылық еткенде Спенсер Марта Найтқа үйленді. Кейін ол Маргарет Миллер, Джейн Т. Дэвис және Мэри Хиллге де көп әйел ретінде үйленді. 1855 жылы, Спенсер қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, оның қызы Кэтрин Кертис Спенсер (анасының құрметіне аталған) Бригам Янг кішіге тұрмысқа шықты.

Спенсер – 1878 жылы LDS Church-тің балаларға арналған ресми ұйымы – Бастауыш қауымдастығын құрған Аурелия Спенсер Роджерстің әкесі болды.

Есте қалған шығармалары

Спенсердің хаттары атты хаттар жинағы Солт-Лейк ғибадатханасының қап тасына салынған заттардың қатарында болды.