Кіріспе
2005 жылғы инвестициялық дау
Coingate – 2005 жылдың басында Толедо, Огайо қаласындағы The Blade газеті жариялаған Огайодағы Том Нойдың инвестициялық дауының лақап аты. Огайо штатының Еңбеккерлерді өтеу бюросы (BWC) Огайо Республикалық партиясымен тығыз байланысы бар адамдар басқаратын жоғары тәуекелді немесе дәстүрлі емес инвестициялық құралдарға жүздеген миллион доллар инвестициялады. Осы партияның жоғары лауазымды шенеуніктеріне ірі қаржылық көмек көрсеткен тұлғалардың басқаруындағы инвестициялар еді. Сирек монеталарға жасалған инвестициялық қорға ерекше назар аударылды, себебі 300 мың доллардан астам құны бар екі монета жоғалып кеткені хабарланды. Келесі тергеулер 10-12 миллион доллар сомасындағы монеталардың жоғалып кеткенін және бастапқы салынған 50 миллион доллардың тек 13 миллион доллары ғана есепке алынатынын көрсетті. Том Ной қылмыстық ұйым құру, қордан 13 миллион доллар ұрлау және осы қылмысты жасыру үшін екінші есеп кітабын жүргізуде айыпталды.
Өмірбаян
1996 жылы республикашылдар бақылауындағы Огайо штатының Бас ассамблеясы Огайо штаты үкіметінің тек облигацияларға инвестиция салуын талап ететін заңды жойды. Осыдан кейін қор менеджерлері мен басқа да брокерлер өз қызметтерін ұсынуға асықты. "Коингейт" скандалы Огайо үкіметінің қайраткері, Республикалық партияның (GOP) қаржы жинаушысы және монета сатушысы Том Ноеға орталықтанған. Басқа да қаржы жинауға қатысты істе 2005 жылдың қазан айының соңында Ноеге федералдық үлкен жюри айып тақты, ол науқанға қаржы жұмсау заңдарын бұзды, үшінші тұлғаларды (немесе өкілдерді) пайдаланды. 2006 жылдың 31 мамырында Ное өзінің кінәсін мойындады.
Монеталар
1998 жылдың наурыз айында Томас Ной Инк. компаниясына Огайо штатының жұмысшыларды өтеу қоры үшін 50 миллион долларлық инвестициялық келісімшарт берілді. Компания 1998 жылы 25 миллион доллар инвестиция алды, және 2001 жылы да солай болды. Бұған дейін мырза Ной және оның сол кездегі басшылары республикалық кандидаттарға жасаған қайырымдылық көлемін шамамен 10 есеге арттырған еді. 2006 жылдың сәуір айында, ақпан айындағы айыптамаға сәйкес, Ной инвестициядан ақша ұрлап, заңсыз әрекеттерді бастаған. "Оның заңсыз әрекеттері өткен мамыр айында тоқтатылғанға дейін жалғасты", - делінген айыптамада. Инвестицияны басқару үшін Thomas Noe Inc. Нойдың Vintage Coins & Collectibles компаниясының жаңадан құрылған еншілес компаниясын, Capital Coin (нақтырақ айтқанда Capital Coins Ltd. I және Capital Coins Ltd. II) пайдаланды. Capital Coin кейін Visionary Rare Coins, Numismatic Professionals, Rare Coin Alliance және Карл Д. Хирцингер атты еншілес компанияларды құрды. 1998 жылы Ной Visionary Rare Coins компаниясын басқару үшін Марк Чрансты жұмысқа алды. Чранс бұрын монета саудасында ақша жылыстыруға қатысты алаяқтық және жалған куәлік беру қылмыстары үшін сотталған болатын. Ной Чранстың бұрынғы соттылығы туралы білмегенін айтады. Бюроның өкілі Джереми Джексон бюроның да бұл соттылық туралы хабардар емес екенін мәлімдеді. Ақырында, Capital Coin Visionary Rare Coins компаниясынан 850 000 долларлық шығынды есепке алды, оның ішінде нашар инвестициялар, төленбеген несиелер және монеталар бойынша алдын ала төлемдер болды. 2003 жылы Numismatic Professionals компаниясы 185 000 долларға екі монета сатып алды: 1855 жылғы 3 долларлық алтын монета және 1845 жылғы 10 долларлық алтын монета. Бұл монеталардың нарықтағы құны 300 000 долларға жетеді деп күтілген. Монеталарды сараптамаға жібергеннен кейін, олар пошта арқылы қайтарылып келе жатқанда ұрланып кетті. Полиция хабардар етілді, бірақ монеталардың жоғалу себебін анықтай алмады және қылмыстық іс қозғалмай қалды. Capital Coin сондай-ақ Пенсильвания штатының Брумолл қаласындағы Delaware Valley Rare Coins дилеріне қордан 300 000 доллар несие берді. Бұл дилердің Нойге тиесілі немесе оның бақылауында емес еді. Дилер бұл ақшаны өз бизнесі үшін пайдаланды және кепілдік ретінде Нью-Джерси штатындағы мүлікті ұсынды. Огайо штатының "The Toledo Blade" газеті мемлекеттік органдарға ипотекалық құжаттарды қарау туралы ресми сұрау жіберді. Capital Coin құжаттарды өңдеп, мүліктің мекенжайын және иесін жасырып тастады. Огайо штатының бас прокуроры Нойге "жариялық қаржыландырылатын инвестицияларды қамтамасыз ету үшін мүлікті кепілдікке берген кез келген адам өз атын және мекенжайын жариялауға міндетті" деп мәлімдеп, құжаттарды жариялауға бұйрық берді. Capital Coin-нің адвокаттары бұйрыққа бағынбады. Ақыры, бұл мәселе соттан тыс келісіммен шешілді. Бүгінгі күнге дейін бастапқы инвестицияланған 50 миллион доллардың тек 13 миллион доллары ғана қайтарылды. 2006 жылдың наурыз айында барлық жоғары тәуекелді монеталар мен қағаз ақша активтерін сату үшін жабық тендерлік аукцион өтті.
Тергеу
Бұл мәселеге 2005 жылғы 3 сәуірде «Толедо Блэйд» газетінде жарияланған хабардан кейін назар аударылды. 2005 жылдың 24 мамырында «Томас Ноэ Инк.» компаниясы Огайо штатының BWC атынан сотқа шағымданып берді. Сот Огайо штатының Бас прокурорының активтерді дереу тоқтату туралы өтінішін қабылдады және BWC-ге монеталық қорларды толық бақылауға берді. Огайо штатының тергеушілері бірден әртүрлі компаниялардың инвентаризациясын тексеруге кірісіп, «Нумизматикалық кәсіпқорлар» және Флорида штатының Сарасота қаласындағы тағы бір еншілес компанияның жазбалары мен құжаттарын қарады. Бірақ тергеушілер «Capital Coin» компаниясының Монклова қалашығындағы еншілес компаниясының біріне, сондай-ақ «Делавэр аңғарының сирек монеталарына» кіруге мүмкіндік алмады. Ноэ Огайодағы кеңсеге кіруге рұқсат берілмегенін, себебі оның адвокаттары Колорадо мен Флоридада жұмыс істеп жатқандарын, ал Огайодағы компанияны кейінірек тексеру керектігін айтқандарын мәлімдеді. Ноэ «Делавэр аңғарының сирек монеталарына» иелік етпейтінін және басқара алмайтынын, осы себепті тергеушілерге кіруге рұқсат берілмегенін түсіндірді. Огайо штатының бас инспекторы да іске араласып, монеталарды көруді сұрады. Шамамен 10-12 миллион долларлық монеталар есептен шығып кеткен. 13 шілдеде Огайо Жоғарғы соты монеталық қордың жазбаларының ашық деректер саналатынын және жариялануы керек деп шешті, мемлекеттің бұл ақпарат «сауда құпиясы» болып саналады және Огайоның ашық деректер туралы заңынан босатылған деген аргументін қабылдамады. Бұл істі Огайо апелляциялық сотының бес судьясы қарады, себебі Жоғарғы соттың бес судьясы Ноэден сайлау науқанына жасаған қайырымдылықтары үшін өзін шеттетуге мәжбүр болды. Бірақ екі аптадан кейін Огайо штатының Бас прокуроры Джим Петро 120 қораптың тек 3-ін ғана жариялады. «Толедо Блэйд» газеті 28 шілдеде мемлекеттік сотты қорлау туралы өтініш берді. 29 шілдеде губернатор Боб Тафттың бұрынғы бас штаб жетекшісі, Колумб лоббисі Брайан Хикс және оның көмекшісі Шери Кэрролл кеңейіп келе жатқан «Коингейт» скандалында этика ережелерін бұзғаны үшін айыпталды. Хикс Флорида-Кейс штатындағы Том Ноэнің үйіндегі арзан демалысын жасырғаны үшін, ал Кэрролл Ноэден Колумбус қаласындағы стейкхаус тамақханасында тегін тамақтанғаны үшін айыпталды. 2005 жылдың 18 тамызында губернатор Боб Тафт мемлекеттік этика заңдарын бұзудың төрт дерегіне мойын бұрды. Тафт жеті жыл бойы өзіне ұсынылған 45 гольф ойыны туралы, соның ішінде Ноэден алған бірқатар іс-шаралар мен сыйлықтар туралы хабарламағанын мойындады және оған 4000 доллар айыппұл салынды. Бұл Огайо губернаторының өкіметтік қызметін атқарып жүрген кезінде қылмыс жасағаны үшін алғашқы рет айыпталуы болды.