Руандалық геноцидтің қозбушысы: Леон Мугесераның ісі
Léon Mugesera
Леон Мугесера – руандалық геноцидші, Канададан депортацияланды. 1994 жылғы геноцидке бастап кеткен сөйлемі үшін өмір бойына сотталды. Руанда тарихы, геноцид.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Леон Мугесера (1952 жылы туған) – Руандадан шыққан, геноцид жасағаны айыпталған және Канаданың Квебек провинциясында тұратын адам. Ол тутсилерге қарсы қабылдауға болмайтын сөздері үшін Канададан қуылды, оның сыншылары бұл сөздердің 1994 жылғы Руанда геноцидіне бастау болғанын мәлімдейді. 2016 жылы ол геноцидке қоқан-қорқыту жасағаны үшін сотталып, өмір бойына түрмеге кесілді.
Léon Mugesera (born 1952) is a convicted genocidaire from Rwanda who took residence in Quebec, Canada. He was deported from Canada for an inflammatory anti Tutsi speech which his critics allege was a precursor to the 1994 Rwandan genocide. In 2016, he was convicted of incitement to genocide and sentenced to life in prison.
Руандадағы уақыт
Хуту ұлтынан шыққан Мугесера әскерилермен тығыз байланыста болған, Хутулардың үстемдік құрған MRND партиясының мүшесі болды. Ол MRND-ның Гисэньи префектурасының вице-төрағасы болды. 1991 жылдың ақпан айында Мугесера тутсилерді "Хуту көпшілігін жоюға" қастандық жасап жатыр деп айыптаған памфлеттің авторы болды. 1992 жылдың 22 қарашасында Руандада сөйлеген сөзінде Мугесера 1000 партия мүшесіне "біз, халық, өзіміз жауапкершілікті қабылдауымыз керек және осы лас нәрсені жоюымыз керек" және олар тутсилерді өлтіріп, "олардың денелерін Руанда өзендеріне лақтыруы керек" деді. text=Қорқудың қажеті жоқ, сіздің мойныңызды кеспеген адам, сіздің мойныңызды кеседі.|авторы=Леон Мугесера 1992 жылдың 22 қарашасы|дерегі=ресми құжаттағы аударма 'Іс қағаздары: A 316 01 A 317 01', 2003
An ethnic Hutu, Mugesera has been a member of the dominant Hutu MRND party, which had close ties to the military. He was MRND Vice Chairman for Gisenyi prefecture. In February 1991, Mugesera authored a pamphlet accusing Tutsi of plotting to "exterminate the Hutu majority". In a speech given on November 22, 1992 in Rwanda, Mugesera allegedly told 1000 party members that "we the people are obliged to take responsibility ourselves and wipe out this scum" and that they should kill Tutsis and "dump their bodies into the rivers of Rwanda." text=Do not be afraid, know that anyone whose neck you do not cut is the one who will cut your neck.|sign=Léon Mugesera on 22 November 1992|source=translation in official document 'Dockets: A 316 01 A 317 01', 2003
Осы сөйледен кейін Руанданың Әділет министрі Станислас Мбонампека оны жекқұрыштандыруы үшін қамау ордерін шығарды. Ол отбасымен бірге алдымен Руанда армиясына, содан кейін Канаданың Квебек қаласына қашып кетті. Біраз уақыттан кейін Мбонампека наразылық білдіріп Әділет министрі лауазымынан кетті.
Following this speech, the Rwandan Minister of Justice, Stanislas Mbonampeka, issued an arrest warrant against him for inciting hatred. He fled with his family first to the Rwandan army and then to Quebec City in Quebec, Canada. Shortly afterwards, Mbonampeka resigned as Minister of Justice in protest.
Канада
Канадаға Мугесера және оның отбасы босқындар ретінде келді, бірақ оларға тез арада тұрақты тұру құқығы берілді. Мугесера Лаваль университетінде оқытушы болып жұмыс істеді.
In Canada, Mugesera and his family arrived as refugees, but were quickly granted permanent resident status. Mugesera secured a job teaching at Université Laval.
Соғыс қылмыстары үшін айыпталу
Филипп Гуревич, "Біз сіздерді отбасымызбен бірге ертең өлтіреміз" атты кітабының авторы, Мугесераның 1992 жылғы сөзі геноцидке әкелген тутсиге қарсы гистерияға қажетті күш берді деп мәлімдейді, оның айтуынша "[Мугесера] ірі қоғамдық сөйлеуінде алғашқылардың бірі болып: 'Біздің өткенде тутси азшылығымен жасаған қатеміз – оларды тірі қалдыруға, оларды өмір сүргізуге рұқсат беру болды. Біз олардан құтылуымыз керек'" деді.
Philip Gourevitch, author of We Wish to Inform You That Tomorrow We Will Be Killed with Our Families, claims that Mugesera's 1992 speech gave necessary momentum to the anti Tutsi hysteria that led to the genocide, saying that "[Mugesera] was one of the first to go in a major public speech and say, 'Look, our mistake in the past with the Tutsi minority has been allowing them to survive, has been allowing them to live. We must get rid of them.'"
Депортация процесі
1995 жылы Канада мемлекеттік адвокаттары Мугесераға қарсы депортация процесін бастады. Екі иммиграциялық трибунал оның депортациясын бұйырды, бірақ Канада Федералдық апелляциялық соты бұл шешімдерді күштен шығарды. Сот судьясы Роберт Декари 1992 жылғы сөйлемін екі жылдан кейін болған геноцидпен байланыстыратын ешқандай дәлел жоқ екенін мәлімдеді. Барлық істерде Мугесераны Квебек адвокаты Гай Бертран қорғады. 2001 жылдың 1 тамызында Мугесера Канаданың «Адамзатқа қарсы қылмыстар және соғыс қылмыстары» заңы бойынша сот отырысын өткізуді сұрап мәлімдеме жасады. Кейіннен Канада Жоғарғы соты 2005 жылдың 28 маусымындағы 8:0 дауыспен Федералдық апелляциялық соттың шешімін жойды және бастапқы депортация бұйрығын растады. Депортация Руандада өлім жазасы қолданылуы мүмкін деген алаңдаушылықтарға байланысты кешіктірілді, бірақ Руанда 2007 жылы өлім жазасын жойды. Содан кейін Мугесера Руандада қиналып-тозатынан қорқып, депортацияға қарсы күресті бастады. Қинауға ұшырауы мүмкін адамды депортациялауға Канада ыңғайсыздық танытқандықтан, Кигали Мугесераға қатысты «дипломатиялық кепілдіктер» берді. 2012 жылдың 23 қаңтарында Квебек Жоғарғы сотының судьясы Леон Мугесераның депортациядан бас тарту туралы өтінішін қабылдамады. Мугесера сол күні сағат 16:00-ге дейін Монреаль халықаралық әуежайы арқылы депортацияланды. 2016 жылдың 15 сәуірінде Мугесера геноцидке қоқан-қорқыту және этникалық жекқорлықты қоздырды деген айыппен Руанда сотында өмір бойына бас бостандығынан айырылды.
In 1995, Canadian government lawyers began deportation hearings against Mugesera. Two immigration tribunals ordered his deportation, however, the Canadian Federal Court of Appeal overturned these verdicts. Justice Robert Décary, writing for the Court, held that there was no evidence linking the 1992 speech with the genocide which occurred two years later. In all cases Mugesera was represented by Quebec lawyer Guy Bertrand. On August 1, 2001, Mugesera issued a statement, requesting a trial under Canada's new Crimes Against Humanity and War Crimes Act. The decision of the Federal Court of Appeal was later overturned by an 8 0 decision of the Supreme Court of Canada on June 28, 2005, which upheld the original deportation order. The deportation was delayed because of concerns about the possible use of the death penalty in Rwanda, Rwanda abolished their death penalty in 2007. Mugesera then began fighting his deportation on the basis of fears he would be tortured in Rwanda. As Canada would be reluctant to deport someone who could face torture, Kigali offered Canada "diplomatic guarantees" about the treatment of Mugesera. On January 23, 2012, a Quebec Superior Court judge rejected Léon Mugesera's bid to avoid deportation. Mugesera was deported via Montreal's international airport the same day by 4 PM. On April 15, 2016, Mugesera was convicted of incitement to genocide and inciting ethnic hatred and sentenced to life in prison by a Rwandan court.
Шағым
2020 жылдың 25 қыркүйегінде Кигалидегі Руанданың апелляциялық соты Мугесераның өмір бойына сотталғанын күштен шығару туралы талабын қабылдамады. Ол сотталу процесінің әділетсіз болғанын және түрмедегі жағдайлардың адамдыққа сыймайтынын мәлімдеді. Мугесераның істі қайта қарау туралы өтініші қабылданбады. Сот алқасы оның үкімнің негізі болған жазбалардың нақты емес деген дәлелін жоққа шығарды. 2016 жылы Руанда үкіметі жеке шағымдарды Африка сотында қарауға рұқсат бермейтінін жариялаған еді. Сот мұндай мәлімдемелер бір жыл өткен соң ғана күшіне енетінін анықтады. Мугесераның шағымы бір жыл ішінде келіп түскендіктен, ол қабылданды, бірақ Руанда үкіметі осы мәселені талқылауға қатысудан бас тартты. Сот Мугесераның айтқан кейбір шағымдарын (мысалы, адвокаттың жеткіліксіздігі) қабылдамаса да, басқаларын (адамдыққа сыймайтын түрме жағдайлары, медициналық көмектің жеткіліксіздігі) қабылдады.
On September 25, 2020, Rwanda's Court of Appeal in Kigali ruled against Mugesera's claim that his life sentence should be set aside. He contended that his trial had been unfair and that the conditions of his imprisonment were inhumane. Mugesera's request for a retrial was denied. The Court panel rejected his claim that the recordings which were the basis of his incitement conviction were not authentic. In 2016, Rwanda's government had filed a Declaration that it would no longer allow individual complaints to be heard by the African Court. The Court held that such Declarations would only be effective after one year. Since Mugesera's complaint was filed within the year it was held admissible, but Rwanda's government chose not to take part in the deliberations. Although the Court rejected some of Mugesera's allegations (e. g. inadequate counsel) it accepted others (inhumane jail conditions, inadequate medical care).