Лондондық кітапхана: Нацизм қылмыстарын құжаттау және құрбандарды іздеу тарихы
Wiener Holocaust Library
Лондондық институт БҰҰ соғыс қылмыстары комиссиясының архивін, нацилік қысымды құжаттаған Альфред Винердің жинағын сақтайды. Тарих зерттеулері үшін маңызды көз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лондондағы мекеме 2017 жылы, Дэн Плештің (Лондонның SOAS университетінің Халықаралық зерттеулер және дипломатия орталығының директоры) және басқа зерттеушілердің БҰҰ-ға бағытталған науқанынан кейін, БҰҰ Соғыс қылмыстары комиссиясының мұрағаты каталогының онлайн іздеуге қолайлы нұсқасын жариялады. Бұл мекемеде сонымен қатар Халықаралық іздеу қызметі архивінің Ұлыбританияға тиесілі цифрлық көшірмесі де сақталады, ал оның түпнұсқасы Германияның Бад-Арольсен қаласындағы Арольсен мұрағаты – Нацистік қуғын-сүргін жөніндегі халықаралық орталықта сақталған.
Institution in London
In 2017, and following a campaign by Dan Plesch, (director of the Centre for International Studies and Diplomacy at SOAS University of London) and other researchers, directed at the UN, the library published an online and searchable version of the catalogue of the archive of the UN War Crimes Commission. It is also home to the UK's digital copy of the International Tracing Service archive, the physical copy of which is held in the Arolsen Archives – International Center on Nazi Persecution in Bad Arolsen, Germany.
Тарих
Алфред Винер, еврей дінін ұстанатын неміс, «Германиялық еврей азаматтардың орталық бірлестігі» (Centralverein deutscher Staatsbürger jüdischen Glaubens) үшін жұмыс істеді – еврей азаматтық құқықтарын қорғайтын ұйым. Ол антисемитизмнің күшеюін жылдар бойы құжаттап отырды. Ол кітаптар, фотосуреттер, хаттар, журналдар және басқа да материалдарды, соның ішінде мектеп оқулықтары мен балалар ойындарын жинап, нацистік үгіт пен оның нәсілшіл доктриналарының таралуын тіркеді. 1933 жылы Винер Германиядан Амстердамға қашып кетті, онда ол «Еврей орталық ақпарат бюросы» (JCIO) басшысы болды. Доктор Дэвид Коэн бюроның президенті болды. Коэн – еврей босқындары комитетін құрған белгілі голланд еврейі. Комитет өз басылымдарында JCIO жұмысын пайдаланды және JCIO-ға қаржылық көмек көрсетті. 1938 жылдың қарашасында «Кристалл түнінен» кейін Винер мен JCIO архиві Ұлыбританияға көшірілді. Винердің әйелі Маргарет (туған тегі Саулман) және үш қызы – Рут, Ева мен Мирьям Нидерландта қалды. 1943 жылдың 20 маусымында оларды нацистер тұтқындап, Вестерборк транзиттік лагеріне жіберді. 1944 жылдың қаңтарында жеті ай Вестерборкта болғаннан кейін отбасы Берген-Белсенге депортацияланды. 1945 жылдың қаңтарында нацистер мен АҚШ арасында тұтқындарды алмастыруға сирек мүмкіндік туды. Винерлер осы алмасуға таңдалып, Швейцарияға жеткізілді. Бірақ Маргарет көп ұзамай ауырып, сапарға шығуға шамасы келмеді. 1945 жылдың 25 қаңтарында ол швейцариялық ауруханаға түсті және бірнеше сағаттан кейін қайтыс болды. Содан кейін Рут, Ева және Мирьям «Грипсхольм» кемесіне мінді, ол Нью-Йоркке бағытталды, онда олар әкелерімен қайта қосылды. Жинақ 1939 жылдың 1 қыркүйегінде, нацистердің Польшаға шабуыл жасаған күні Лондонда ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін кітапхана Ұлттық социализм және Треті рейх туралы кең жинақтарын Біріккен Ұлттар Ұйымының соғыс қылмыстары жөніндегі комиссиясына соғыс қылмыскерлерін сотқа тарту үшін материал беруге пайдаланды. Жиын жиі «Доктор Винердің кітапханасы» деп аталды, бұл соңында оның атауын өзгертуге әкелді. Кітапхана 1946 жылдың қарашасынан бастап (1983 жылға дейін жалғасты) екі айда бір рет шығатын бюллетень жариялады, ол кітапхананың өзінің материалдарына көп сіңіп кірді. 1950-1960 жылдары маңызды міндеттердің бірі – куәгерлердің естеліктерін жинау болды, бұл кітапхананың бірегей және маңызды бөлігіне айналған ресурс еді. Бұл естеліктер сұхбат алатын мамандар тобы арқылы жүйелі түрде жиналды. 1964 жылы Қазіргі заманғы тарих институты құрылды және Винер кітапханасы аясында Еуропа тарихының қазіргі заманғы саласын зерттеуді қолға алды. 1974 жылы қаржылық қиындықтар туғанда коллекцияның бір бөлігін Тель-Авивке көшіру туралы шешім қабылданды. Көшуге дайындық кезінде коллекцияның көп бөлігі сақтау үшін микрофильмделді. Кітапхананы көшіру жоспарлары 1980 жылы көліктер басталғаннан кейін тоқтатылды, нәтижесінде Тель-Авив университетінің кітапханасында жеке Винер кітапханасы құрылды, ол кітап қорының көп бөлігін құрады, ал Лондондағы Винер кітапханасы микрофильмделген көшірмелерді сақтады. Бүгінде Винер Холокост кітапханасы Холокостты, геноцидті салыстыру зерттеулерін, нацистік Германияны және неміс еврейлерін зерттеуге, сондай-ақ антисемитизм мен неонацизмді құжаттауға арналған зерттеу кітапханасы болып табылады. Бұл кітапхана Англия заңдарына сәйкес тіркелген қайырымдылық ұйымы. 2011 жылы ол Девоншир көшесінен Рассел скверіндегі жаңа ғимаратқа көшірілді.
Alfred Wiener, a German Jew who worked for the Centralverein deutscher Staatsbürger jüdischen Glaubens (Central Association of German Citizens of Jewish Faith), a Jewish civil rights group, spent years documenting the rise of antisemitism. He collected books, photographs, letters, magazines and other materials, including school primers and children's games, recording the spread of Nazi propaganda and its racist doctrines. In 1933, Wiener fled Germany for Amsterdam, where he operated the Jewish Central Information Office (JCIO). Dr. David Cohen became its president. Cohen was a prominent Dutch Jew who founded the Committee for Jewish Refugees at the same time; the Committee used the work of the JCIO for its publications, and provided some financial support to the JCIO. After Kristallnacht in November 1938, Wiener and the JCIO archives were relocated in Britain. Wiener's wife Margarethe (née Saulmann) and three daughters Ruth, Eva, and Mirjam remained in the Netherlands and on 20 June 1943 were detained by the Nazis and sent to Westerbork transit camp. In January 1944, after seven months in Westerbork, the family were deported to Bergen Belsen. In January 1945, a rare opportunity to be part of a prisoner scheme between the Nazis and the United States appeared. The Wieners were chosen for this exchange and transported to Switzerland. Shortly afterward, Margarethe became too ill to continue travelling. On 25 January 1945, she was taken into a Swiss hospital and died just a few hours later. Soon after, Ruth, Eva, and Mirjam boarded a Red Cross ship, the Gripsholm, bound for New York where they were reunited with their father. The collection opened in London on 1 September 1939, the day of the Nazi invasion of Poland. Following the end of World War II, the library used its extensive collections on National Socialism and the Third Reich to provide material to the United Nations War Crimes Commission for bringing war criminals to justice. Increasingly the collection was referred to as ‘Dr Wiener's Library' and eventually this led to its renaming. The Library published a bi monthly bulletin commencing in November 1946 (and which continued until 1983) drew heavily on the library's own source material. Another important task during the 1950s and 1960s was the gathering of eyewitness accounts, a resource that was to become a unique and important part of the Library's collection. The accounts were collected systematically by a team of interviewers. In 1964, the Institute of Contemporary History was established and took up the neglected field of modern European history within The Wiener Library. During a funding crisis in 1974, it was decided to move a part of the collection to Tel Aviv. In the course of the preparations for this move, a large part of the collections was microfilmed for conservation purposes. The plans to move the library were abandoned in 1980 after the transports had already begun, resulting in a separate Wiener Library within the library of the University of Tel Aviv that consisted of the majority of the book stock, while The Wiener Library in London retained the microfilmed copies. Today, The Wiener Holocaust Library is a research library dedicated to studying the Holocaust, comparative genocide studies, Nazi Germany, and German Jewry, and documenting Antisemitism and Neonazism. It is a registered charity under English law. In 2011, it moved from Devonshire Street to new premises in Russell Square.
Жинақтар
Венадағы Холокост кітапханасы 1933 жылдан бері Холокостқа, оның себептеріне және салдарына қатысты материалдарды жинап келеді. Оның қорында шамамен 70 000 кітап және буклет, 2000 физикалық құжаттар жинағы, 45 000 фотосурет және 3000 мерзімді басылым атауы (оның ішінде 110 ағымдағы жазылым), 1 миллион баспасөз кесінділері, сондай-ақ плакаттар, заттар, өнер туындылары, цифрлық жинақтар және аудиовизуалды материалдар бар.
The Wiener Holocaust Library has been collecting material related to the Holocaust, its causes and legacies since 1933. Its holdings contain approximately 70,000 books and pamphlets, 2,000 physical document collections, 45,000 photographs and 3,000 periodical titles (including 110 current subscriptions), 1 million press cuttings, as well as posters, objects, artworks, digital collections, and audiovisual materials.
Көрмелер
Вена Холокост кітапханасы жыл бойына бірінші қабаттағы көрме залында үш уақытша көрмені тегін көрсетеді. Бұған қоса, кішкентай оқу залы көрмелері, жылжымалы көрмелер мен онлайн көрмелер де бар.
The Wiener Holocaust Library offers free public access to three temporary exhibitions a year in the ground floor exhibition space, in addition to a number of mini Reading Room exhibitions, travelling exhibitions, and online exhibitions.
Холокост түсіндірілді
2015 жылдан бері кітапхана «The Holocaust Explained» білім беру веб-сайтының да қамқоршысы болып табылады, ол британдық мектеп оқушыларына нацистік кезең мен Холокост туралы білім беруге бағытталған. Веб-сайт 13-18 жастағы британдық мектеп оқу бағдарламасын ескере отырып жасалған, бірақ ол басқа пайдаланушылар үшін де қолжетімді болуды көздейді. Онда антисемитизмнің тарихи негіздерінен бастап Холокосттың қалдырған әсеріне дейінгі тақырыптар қамтылған, әр бөлімді иллюстрациялау үшін кітапхананың ерекше мұрағаттық материалдары қолданылады.
Since 2015, the Library has also been the custodian of The Holocaust Explained, an educational website aiming to help British schoolchildren learn about the Nazi era and the Holocaust. The website is designed with the British school curriculum for thirteen to eighteen year olds in mind, but it aims to be accessible to other users as well. It covers topics from the historical background of antisemitism through to the legacy of the Holocaust, drawing on the Library's unique archival materials to illustrate each section.
Қауіпкерлер картасы
2021 жылдың қараша айында кітапхана "Босқындар картасын" қайта іске қосты, бұл – фотосуреттер, күнделіктер, хаттар мен сұхбаттар арқылы босқындардың жолын көрсететін "цифрлық карта". 2024 жылдың сәуір айына қарай картада 440 жазба, 111 жинақ, 4 саяхат және 118 карта қабаттары бар, олардың бірнешеуі Еуропа мен әлемнің тарихи карталарынан тұрады.
In November 2021 the Library relaunched the Refugee Map, a “digital map [which] traces refugee journeys through photographs, diaries, letters, and interviews”. As of April 2024 the map contains 440 records, 111 collections, 4 journeys and 118 map overlays, several of which are historical maps of Europe and the world.
Френкель сыйлығы
Сонымен қатар, кітапхана қазіргі заман тарихы бойынша Френкель сыйлығын да табыстайды. Бұл сыйлықты қайтыс болған Эрнст Френкель OBE (бұрынғы төраға және Біріккен кітапхана президенті) құрған. Ол жыл сайын "Венер Холокост кітапханасының қызығушылық салаларының біріндегі жиырмасыншы ғасыр тарихындағы ең үздік еңбек үшін" беріледі. Осы салаларға келесілер кіреді: "Еуропа тарихы, еврей тарихы, екі дүниежүзілік соғыс, антисемитизм, геноцидті салыстыру, саяси экстремизм".
The Library also awards the Fraenkel Prize in Contemporary History. This prize, founded by the late Ernst Fraenkel OBE (former Chairman and Joint Library President), is awarded annually for "outstanding work of twentieth century history in one of The Wiener Holocaust Library's fields of interest." These areas of interest include the following: "The History of Europe, Jewish History, The Two World Wars, Antisemitism, Comparative Genocide, Political Extremism."