Оңтүстік-Шығыс Азия халықтарының әуесқой баласы туралы мифтер
Toyol
Түйіл – Оңтүстік-Шығыс Азия фольклорындағы өлген нәресте. Қара магиямен шақырылып, байлық үшін ұрлық жасайды. Тарихы зерттелмеген, аңыз бойынша исламға дейінгі Араб мәдениетіне дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік-Шығыс Азия фольклорындағы өлмеген нәресте
Undead infant in southeast Asia folklore
Тойоль немесе туюль – Индонезия және Малай фольклорындағы өлмеген сәби. Ол сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа да мифологияларында кездеседі және шамандар (дукун, паванг немесе бомох) қара сиқыр арқылы оны көмекші ретінде шақырады. Тойольді жиі қаржылық пайда табу үшін пайдаланады, яғни бұл жаратылыс адамдарды байлықтарынан тонап алады.
A toyol or tuyul is an undead infant in Indonesian and Malay folklore. It also appears in the various other mythologies of Southeast Asia and is typically invoked as a helper by shamans (dukun, pawang, or bomoh) by means of black magic. A common use for the toyol includes using it for financial gain, where the creature robs people of their riches,
Түп-басқарулар
Тойолдың тарихын зерттейтін нақты зерттеулер, ақпараттар мен академиялық көздер жетіспейді. Дегенмен, кейбір блогтарда айтылғандай, қайтыс болған ғалым Мохд Тайб Осман тойолды ұстау дәстүрінің араб қоғамының исламға дейінгі кезеңдеріне дейін барып тоқтағанын айтқан. Кейбіреулер бұл құбылысты сол замандағы нәрестелерді өлтіру жиілігімен байланыстырады.
There is a distinct lack of research, information, and academic sources that trace the history of the toyol. Yet, according to some blogs, the late academic Mohd Taib Osman suggested that the origins of owning a toyol dates as far back as pre Islamic Arab society. Some have linked this to the prevalence of infanticide that took place during that time.
Аттар
Тойол Оңтүстік-Шығыс Азияда әр түрлі атаулармен белгілі. Ява тілінде – тхуюль, ал сунда тілінде – кечит. Ол сонымен қатар кхмер тілінде кохен крох, ал хоккиен тілінде кве киа деп аталады. Тай тілінде еркегі куман-тонг, ал мекеңі куман-лай деп аталады. Филиппин мифологиясында осыған ұқсас жаратылыс бар, ол тианак деп белгілі. Дегенмен, аймақтық ерекшеліктер сыртқы түрі мен қасиеттерінің әртүрлі болуына себеп болуы мүмкін; тойол қалыпты бала сияқты көрінеді, бірақ өткір тістері мен қызыл көздері болады, ал индонезиялық туюльдің жасыл терісі мен сүйір құлақтары бар. Тойолдың мінез-құлқы мен сипаттамасы көбінесе ойыншы балаға ұқсас, ол тәттілерді, ойыншықтарды және киімдерді жақсы көреді.
The toyol is known by different names across Southeast Asia. thuyul in Javanese, and kecit in Sundanese. It is also known as cohen kroh in Khmer, and kwee kia in Hokkien. In Thai, the male is called kuman thong while the female is named kuman lay. A similar creature exists in Philippine mythology which is known as tiyanak. However, regional differences can account for variation in appearance and characteristics; the toyol is claimed to look like a normal child with the exception of sharp teeth and red eyes, but the Indonesian tuyul has the addition of green skin and pointed ears. The toyol's behaviour and personality is typically said to be similar to that of a playful child, where it enjoys sweets, toys, and clothes.
Түсіндіру және символика
Тойолға және балалар сияқты мистикалық жандарға сенім, Азияға тән жалпы сеніммен байланысты, онда әрбір жанның, тіпті нәрестелердің де жаны бар деп есептеледі. Тойол түрлі жолдармен және әртүрлі құралдар арқылы, ойындар, әдебиет және теледидар сияқты арналар арқылы кеңінен қолданылады. Бұл тойол мен басқа да мистикалық жандардың бар екендігіне сенетін, олардың өмірлік тәжірибесінің бір бөлігін құрайтын халық пен қоғамды көрсетеді. Тойол ұрлық жасауға да қатысқан, бірақ бұл мистикалық емес, адамдардың оған сенуін пайдалану арқылы жасалған. 2009 жылы Малайзияның Букит Бандараясында тұратын 77 жастағы әйелге анонимді қоңырау шалып, оның құнды заттарын тойолдың мақсатында екенін айтқан. Оған белгілі бір нұсқаулармен оларды жасыруға кеңес берді, бірақ көп ұзамай олар ұрланғанын анықтады. Оның зияны 700 000 RM құрады. 2016 жылы Малайзияның жергілікті онлайн газеті ауыл тұрғынының жоғалған ақшасын ұрының ісі деп ойлағаннан кейін жасыл терілі тойолмен кездескенін хабарлады. 2019 жылы Индонезияның Балидегі Бадунг округінің Менгви ауданында тұратын тұрғындардың бірі 1.4 миллион ИДР жоғалтқанына туюль кінәлі деп сенді. Бұл құрбанның машинасынан баланың ізі табылғаннан кейін болды. Оқиғаға жауап ретінде жергілікті полиция қылмыскердің оларды қасақана алдауға тырысып жатқанын ескертті.
The belief in the toyol and by extension, child supernatural creatures has links to the common Asiatic belief that every being consists of a soul, including that of babies. The toyol remains widely used in a variety of ways and through various mediums, including via games, literature, and television. These point to a society and community that continues to hold sustained belief in the existence of toyols and other supernatural entities, where to them, such folklore contributes a part of their lived reality. The toyol has also been used in theft crimes though not in the supernatural sense through the exploitation of people's belief in the creature. In 2009, a 77 year old woman living in Bukit Bandaraya, Malaysia was tricked into believing that her valuables were being targeted by a toyol through an anonymous phone call. She was advised to hide them following specific instructions but soon found them to be stolen. Her resulting loss amounted to RM700,000. In 2016, a Malaysian local online newspaper reported a villager having physically encountered a green skinned toyol after assuming his and other residents' missing money had been the work of a thief. As recently as 2019, it was reported that residents living in the Mengwi subdistrict of Badung Regency in Bali, Indonesia believed that a tuyul was the reason for why one resident had mysteriously lost IDR1.4 million. This was attributed to the discovery of seemingly child like footprints found on the victim's car. In response to the incident, local police cautioned that the culprit was likely to be intentionally attempting to mislead them.
Оңтүстік-Шығыс Азиядан тыс ұқсас құрылымдар
Балалардың рухтары Оңтүстік-Шығыс Азиямен ғана шектелмейді. Жапон халық мұрасында зашики-вараши тойольмен кейбір ортақ белгілерге ие, олар иесіне бақ пен сәттілік әкеледі деп саналады. Зашики-вараши да көңілді мінезді және тәттілер мен ойыншықтарды жақсы көреді, бірақ олар тойольден көптеген қатысты мәселелерде өзгеше. Нәресте түрінде емес, зашики-вараши кішкентай бала немесе жасөспірім сияқты көрінеді.
Spirits of children are not limited to Southeast Asia. In Japanese folklore, the zashiki warashi shares some similarity to the toyol where they are believed to bring good fortune to their owners. The zashiki warashi are also mischievous in nature and enjoy sweets and toys, but they differ from the toyol in numerous ways. Rather than appearing as an infant, the zashiki warashi are said to look like a young child or adolescent.
Фильм
Мәлік Сәмиғат 1980 жылы Сидек Хусейн мен Махмуд Джуньмен түсірілген «Тойол» (фильм) атты малайзиялық қорқыныш фильмін жасатқан. Билли Чанның 1987 жылғы гонконгтық «Ян Гуй Зи» фильмі (шамамен «бала рухын тамақтандыру» деп аударылады, сондай-ақ ағылшын тілінде «Crazy Spirit» деп белгілі) мұрагерге ие болуды қалайтын зергерлік дүкеннің иесінің Гонконгтан Таиландқа тәуіпке барып, рух сәбиін алу туралы айтады. Тәуіп оны амулетке мөрлейді. Амулет Гонконгқа жолда келіп, жоғалып, бала көруге тырысатын әйел табады. Ол кездейсоқ саусағын кесіп, қаны амулетке тамшылап, бала рухын босатады. 2011 жылғы малайзиялық комедиялық «Alamak Toyol!» фильмі сюжеттік желі ретінде тойольді пайдаланады. 2013 жылғы Сингапурдың «Ghost Child» қорқыныш фильмінде Индонезиядан құмырамен келген туюль бір отбасын мазалайды. 2016 жылғы индонезиялық «Tuyul: Part 1» қорқыныш фильмінде жаңа отбасы әйелінің анасы қайтыс болғаннан кейін оның ескі үйіне көшіп келеді. Әйелдің күйеуі үйдің сынық ағаш еденінің астынан жасырынған құтыны табады, онда оларды қауіпке ұшырататын жаратылыс бар.
Malik Selamat directed a 1980 Malay horror film Toyol (film) [ms], starring Sidek Hussain and Mahmud June. In Billy Chan's 1987 Hong Kong film Yang Gui Zi (roughly translated as "feeding a child spirit", also known by its English title Crazy Spirit), a jewelry store owner, wishing to have an heir, travels from Hong Kong to Thailand to obtain a spirit baby from a Taoist master, who seals it in an amulet. The amulet, on its way to Hong Kong, gets lost in transit and is found by a woman trying to conceive a child. She accidentally cuts her finger, causing her blood to drip on the amulet and releasing the child spirit. The 2011 Malaysian comedy film Alamak Toyol! features a toyol as its plot device. In the 2013 Singapore horror film Ghost Child, a family is troubled by a tuyul which arrives from Indonesia in an urn. In the 2016 Indonesian horror film Tuyul: Part 1, a new family moves into an old house of the wife's mother after she died. The husband finds a bottle hidden mysteriously underneath the broken wooden floor, which is home to a creature that could endanger them.
Музыка
"Toyol" – марқұм малайзиялық әнші-әндер жазушы Судирманның "Perasaan" (1979) альбомындағы ән. Ән сөзінде тойолдың дене бітімі сипатталады.
"Toyol" is a song by late Malaysian singer songwriter Sudirman in his album Perasaan (1979). The lyrics include describing the physical attributes of a toyol.
Теледидар
HBO Asia Original қорқынышты антологиялық сериалының 1-ші маусымындағы "Folklore" сериалының 5-ші бөлімі "Toyol (Malaysia)" деп аталады және онда toyol кейіпкері бар. Малайзияның анимациялық телесериалы "Упин мен Ипин" сериалының "Kisah 2 Malam" эпизодында toyol кездеседі.
In season 1 of the HBO Asia Original horror anthology series Folklore, episode 5 is titled "Toyol (Malaysia)" and features a toyol. The Malaysian animated television series Upin & Ipin features a toyol in the episode "Kisah 2 Malam."
Видео ойындар
Baby Tuyul (2015) және Greedy Toyol (2017) – apk файл форматындағы мобильді ойындар. Екі ойын да түрлі кедергілердің арасында монета жинауды қамтиды. Pamali: Indonesian Folklore Horror (2018) инди-ойынында The Little Devil деп аталатын сатып алуға болатын жүктеуге арналған контент (DLC) бар, ол туюль туралы. Nightmare (INCUBO) (2019) – туюль кейіпкері бар инди-ойын. Tuyul Gundul (2019) – ойыншы тойоль рөлінде ойнап, үйлеріне тұзақ қойылған ауыл тұрғындарынан ақша ұрлайтын мобильді ойын. Toyol Attack! – 2020 жылы Малайзияның Тунку Абдул Рахман университетінің студенттері дамытып жатқан мобильді ойын. Ойынның мақсаты – жас буынға Малайзияның мұрасын және халық ауыз әңгімелерін таныстыру.
Baby Tuyul (2015) and Greedy Toyol (2017) are mobile games that use the apk file format. Both games involve collecting coins amidst various obstacles. The indie game Pamali: Indonesian Folklore Horror (2018) offers a purchasable downloadable content (DLC) called The Little Devil that centres around a tuyul. Nightmare (INCUBO) (2019) is an indie game that features a tuyul. Tuyul Gundul (2019) is a mobile game where the player takes on the role of a toyol, stealing money from villagers whose houses have been booby trapped. Toyol Attack! is an upcoming mobile game that, as of 2020, is being developed by members of Universiti Tunku Abdul Rahman, Malaysia. The game is intended to promote Malaysian heritage and folklore to the younger generation.
Басқа
Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Grab және Gojek сияқты жұмысшы экономикасы қызметтерінің жүргізушілері өз жұмысын оңтайландыру үшін "tuyul" деп аталатын үшінші тараптың сұр нарықтық қосымшаларын пайдаланады. Бұл қосымшалар осылай аталуына себебі, халық ауыз әңгімелеріндегі tuyul сияқты, олар әлеуетті түрде заңсыз жолмен ақша табуға көмектеседі. "Toyol" – 1987 жылы жабылып қалған малайзиялық юмор журналының аты.
Drivers for gig economy services in Southeast Asia, such as Grab and Gojek, use third party grey market apps called "tuyul" to optimize their work experience. The apps are so named because like the tuyul in folklore, they help earn money through potentially illegal means. Toyol was the name of a Malay humour magazine that ceased publication in 1987.