Кіріспе

Президенттік мемлекеттік автомобиль – Ирландия Президентінің ресми мемлекеттік көлігі. Ол 1947 жылғы Rolls Royce Silver Wraith ландолеті.

Шығу тегі

Ирландияның алғашқы президенті Дуглас Хайд мемлекеттік көлікпен қамтамасыз етілді, бірақ қызметінің басында басынан өткенге жақын өлімге әкелген инсульт салдарынан ол сирек қоғамдық орындарға сапар шекті. 1945 жылы зейнеткерлікке шыққанда Ирландия мемлекеті оның ізбасары Сеан Т. О'Келлиге ресми шараларда арнайы мемлекеттік көлік қажет деп шешті. Алайда, қандай көлік түрі болуы керек деген мәселе президент сайланған Сеан Т. О'Келли мен Таоишиг Эмон де Валера арасында дереу дау тудырды. О'Келли атпен жегілетін мемлекеттік арба алғысы келді, ал де Валера автомобильді жөн санады. Бастапқыда О'Келлидің тілегі орындалды және ол 1945 жылғы Ирландия президентінің инаугурациясына Дублин ливреялық компаниясынан арнайы жалға алынған, марқұм королева Александра, королева ананың ландосында жеткізілді. Ландоуге Ирландия президентінің атты сүйемелдеуші тобы, «Көк гусарлар» қосылды. Күтпегендей, ландоуды пайдалану үлкен табысқа ие болды. Жауап ретінде, Ирландияның жаңа мемлекеттік көлік компаниясы Córas Iompair Éireann (CIÉ) мемлекеттік шараларда пайдалану үшін арнайы президенттік арба құрастыруды ұсынды. Алайда, жобаға деген ынтасынан және аттардың әлі көпшілікке толыққанды үйренбегендігі туралы ескертулерге қарамастан, президент аттармен жегілетін жаңа арбаны 1946 жылдың тамызында Корольдік Дублин қоғамында өткен тарихи Дублин аттар көрмесіне жеткізуді талап етті. Президент пен О'Келли ханым арбамен көрме алаңына кіргенде, көпшілік орнынан тұрып, ықылас білдірді. Аттар қорқып, атып тұрып, арба қисайды. Де Валера мүмкіндікті пайдаланып, президенттік арбаны пайдалануды (РДС-қа барудан басқа) тоқтатты. Оның орнына ол Ирландия мемлекетіне жаңа Rolls Royce сатып алуды бұйырды. «Көк гусарлар» келесі жылы таратылды.

Көлікті пайдалану

Көліктің алдыңғы шаңғыларының әрқайсысына ту бағанасы орнатылған. Әдетте олар Ирландия туын және Президенттік стандартты желбіретіп тұратын. Егер шетелдік қонақ президентпен бірге жолға шыққанда, Президенттік стандартты сол елдің туы ауыстыратын. 1950 жылы бұл көлік Сиднейдің католик архиепискобы, кардинал Норман Томас Гилройға берілді және екі бағанадан да Ватикан қаласының туы ілінді. Көліктің күтімін әрдайым Қорғаныс министрлігі жүргізіп, әскери жүргізуші басқарды, президент Ерскин Х. Чайлдерс қызметке келгенге дейін. Содан кейін ол Гарда Сиоханаға берілді және осы күнге дейін Гарда күтімін жүргізіп, Гардамен басқарылады.

Сату ұсынысы

Бұл мәселе 1975 жылдың қараша айында Мемлекеттік есеп комитетінің қарауына түскенімен, машинаны әскери гаражда қалдырып, шіріуге жіберді. 1976 жылдың мамырында Армияның казарма бастығы оны қалпына келтіруге 3000 фунт стерлинг қажет екенін хабарлады. Бірақ 1976 жылдың тамызында Ирландиядағы көне және ескі автомобильдер әлемінде белсенді болған бір энтузиаст, машинаны Үкіметтен сатып алу туралы Таоишге хат жазды. Ол машинаның елден шығуына жол бермеуді қалады, себебі елдегі көптеген қызықты ерте автомобильдер де осы тағдырға ұшыраған. Мәселе тоқтатылды. Көлік бұл кезде Армиядан Гардаға берілген еді, бірақ кейін оны келесі пайдасыз Гарда автокөліктерімен бірге сату туралы шешім қабылданды. 1976 жылы Эмон де Валераның президенттік машинасының аукционға шығарылуы туралы ұсыныс 1930 жылғы Ұлттық ескерткіштер заңына сәйкес келе ме деген мәселе бойынша Бас прокурордың пікірі сұралды. Әділет министрлігінің мәліметінде техникалық сараптама көрсеткендей, Rolls Royce (ZJ 5000 тіркеу нөмірі) мемлекеттік көлік ретінде пайдалануға жарамсыз және оған "толық жөндеу" қажет болды. Мемода «Көлікті «археологиялық зат» деп санауға бола ма деген сұрақ туындады» делінген. Егер солай болса, онда машина Білім министрінің арнайы лицензиясысыз экспорттала алмайтын еді. Машинаның бастапқыда салтанатты шаралар үшін сатып алынғаны, бірақ іс жүзінде президент көбінесе оны пайдаланғаны айтылды. 1959 жылы де Валера Арас ан Уахтарайнға көшкеннен кейін, ол толығымен оның жеке көлігі болды. «Ол денсаулығы нашарлаған сайын, Rolls Royce-тің үлкен көлемі оның көлікке оңай кіруіне және шығуына көмектесетіні анықталды». 1973 жылы зейнетке шыққаннан кейін, ол 1975 жылы қайтыс болғанға дейін машинаны пайдалануға рұқсат алды. Ол қайтыс болғаннан кейін машина Үкімет мекемесіне қайтарылды. Бірақ сол кезде министрлер американдық немесе неміс машиналарын пайдалануды ұнатты. Ешкім Rolls Royce-ты пайдаланғысы келмеді. Бас прокурор де Валераның «тарихи тұлға» екенін және оның Rolls Royce-пен байланысы оның құнын арттыра ма, жоқ па, соны анықтау қажет екенін айтты. Ол де Валераның «ел өмірінде маңызды рөл атқарғанына еш күмән жоқ» деді, бірақ оның президенттік жылдары оның мансабының ең маңызды кезеңін білдіретіні әңгімеге айналды. Ақырында, ол солай деп шешілді. Бірақ бәрібір заңгерлер машинаны сатуда ешқандай қиындық көре алмады. Бірақ жыл соңында мәселе баспасөзде пайда болды. Сұрақтар туды: ZJ 5000 қайда? Әділет министрі Джерри Коллинс мәселені қарастырды. Шешім 1977 жылдың 6 қыркүйегінде өткен Үкімет отырысында қайта қарастырылды. Машина сақталды. Механиктер оны жөндеуге кірісіп, оны 400-500 фунт стерлингке қалпына келтірді. 1978 жылдың көктемінде, министр Джерри Коллинс қатысқан ресми шарада, толыққанды қалпына келтірілген машина, археологиялық жәдігер ретінде көпшілік назарына ұсынылды. Бұл мәселе бойынша жиналған үлкен құжат 1978 жылдың қыркүйегінде «машина қазір жұмыс істеп тұр және президент оны мемлекеттік шараларда пайдалана алады» деген қорытындымен жабылды.

Қауымдастықтар

1947 жылдан бастап Сеан Т. О'Келли пайдаланғанмен, көлік ең мықты оның ізбасары, Эмон де Валерамен байланысты, ол екі толық мерзімге қызмет етіп, 1959 жылдан 1973 жылға дейін кеңседе отырды. Де Валера президенттік институтын бейнеледі, оның символдары да онымен жеке байланысты болды, ол оны жиі пайдаланғаны үшін "Девтің машинасы" деген лақап атқа ие болды. Мұның бір бөлігі оның алғашқы президенттік мерзімінде Ирландияның ұлттық телеарнасы Telifís Éireann пайда болған кезде туды, бұл президенттік лауазымдағы адамның көпшілікке танылуына мүмкіндік берді.

Қазіргі қолданысы

1947 жылғы тарихи Rolls Royce кейбір мемлекеттік шараларда қолданылып келеді, мысалы, Еске алу күнінде және ең бастысы – Ирландия президентінің инаугурациясында. Автомобиль президентті (немесе сайланған президентті) Дублин қамалындағы шараға жеткізіп, қайта алып келу үшін пайдаланылады. Соңғы рет ол 2004 жылы Ирландияның сегізінші президенті Мэри МакАлиздің инаугурациясында қолданылды. Алайда, 2011 жылдың қараша айында Майкл Д. Хиггинстің инаугурациясында Rolls Royce қолданылмады, оның орнына ресми Mercedes Benz S Class пайдаланылды. Күнделікті қажеттер үшін президент Mercedes Benz S Class көлігін пайдаланады.