Кіріспе
Итальян филологы және дәрігері Джироламо Меркуриале немесе Меркуриали (30 қыркүйек 1530 – 8 қараша 1606) – итальян филологы және дәрігері, ең белгілісі "De Arte Gymnastica" атты еңбегімен танылған.
Girolamo Mercuriale or Mercuriali (; Hieronymus Mercurialis, Hyeronimus Mercurialis) (September 30, 1530 – November 8, 1606) was an Italian philologist and physician, most famous for his work De Arte Gymnastica.
Өмірбаян
Ол Форли қаласында, сонымен қатар дәрігер болған Джованни Меркуриалидің ұлы болып дүниеге келді. Болоньяда, Падуада және Венецияда білім алды, 1555 жылы докторлық дәрежесін алды. Форлиде тұрып, Римге саяси міндеттемемен жіберілді. Сол кезде папа Пауль IV болды. Римде ол көптеген жақсы адамдармен танысып, үлкен кітапханаларға еркін кіре алатын болды. Оның ежелгі адамдардың тамақтануға, дене шынықтыруға, гигиенаға деген көзқарасын зерттеуі және ауруларды емдеудің табиғи әдістерін қолдануы оның «Гимнастика өнері» (De Arte Gymnastica) (1569 ж.) еңбегінде жемісті болды. Физиотерапияның қағидаларын түсіндіретін бұл кітап спорттық медицина туралы алғашқы кітап саналады. Жұмыстың екінші басылымына (1573) ілеспе болған суреттер батыс ой-өрісіне классикалық әлемдегі жеңіл атлетиканың мәніне қатысты үлкен әсер етті. Қазіргі заманғы зерттеулер бұл суреттер Меркуриале мен оның әріптестерінің туындылары екенін мойындады. (Дегенмен, бұл жаттығудың пайдасы туралы алғашқы Ренессанс кітабы емес; Кристобаль Мендестің 1930 жылы қайта ашылған «Libro del Exercicio» (1553) кітабы одан 16 жыл бұрын жазылған.) «De Arte Gymnastica» кітабы Меркуриалеға даңқ әкелді. 1569 жылы Падуадағы практикалық медицина кафедрасына шақырылды. Осы уақыт ішінде Гиппократтың еңбектерін аударды және осы біліммен қаруланып, тері аурулары туралы алғашқы ғылыми трактат саналатын «De morbis cutaneis» (1572); «De morbis muliebribus» («Әйелдер аурулары туралы») (1582); «De morbis puerorum» («Балалар аурулары туралы») (1583); «De oculorum et aurium affectibus» («Көз және құлақ аурулары туралы»); және «Censura e dispositio operum Hippocratis» (Венеция, 1583) еңбектерін жазды. «De morbis puerorum» еңбегінде Меркуриале бала тәрбиесінің қазіргі заманғы тенденцияларын байқады. Ол әйелдер баласын үшінші айдан кейін ғана толықтай емшектейтінін, ал толыққанды емшектеу шамамен он үш айдан кейін аяқталады деп жазды. 1573 жылы оны Венаға Киелі Рим императоры Максимилиан II-ді емдеуге шақырды. Император оған жасалған жақсылыққа риза болды (бірақ ол үш жылдан кейін қайтыс болды) және оны император граф-палатин етті. Кейінгі жылдары ол үйіне оралды; 1575 жылы Венеция Сенаты оған Падуа университетінде профессор ретінде алты жылдық келісімшарт берді. Ол қаланың қаһарманы ретінде құрметтелгенімен, оның өлімінен кейінгі беделі – бірақ замандастары арасында емес – 1575 және 1577 жылдары Венециядағы оба эпидемиясын нашар басқарғаннан кейін күрт төмендеді. Меркуриале Венеция үкіметі ауру туралы кеңес беретін медициналық мамандар тобын басқаруға шақырылды. Денсаулық сақтау кеңесінің карантин және лазареттерді пайдалануына қарсы шығып, Меркуриале Венецияны жұқтырған аурудың оба емес деп мәлімдеді. Ол тағы бір медицина профессоры Жироламо Каподиваккамен бірге, денсаулық сақтау кеңесінің карантиндік және басқа да сақтық шараларын алып тастау шартымен, Венецияда науқастарды жеке өзі емдеуді ұсынды. Профессорлар мен олардың көмекшілері аурудың таралуынан қорқатын Падуа мен айналасындағы қалалардағы денсаулық сақтау және лауазымды тұлғалардың алаңдауына орай, емдеуді жүзеге асыру үшін жұқтырған және қауіпсіз үйлер арасында еркін жүрді. Меркуриале мен Каподивакка Венецияда науқастарды емдей бастағанда, өлім саны бірден тоқтады – бұл олардың бұл шынайы оба емес деп ойлауының бір себебі болды. Алайда маусым айының соңында, олар жұмысын бастаған айда, бұл көрсеткіш өте тез өсті. Шілде айының басында Сенат Меркуриале мен Каподивакканы карантинге жабылуға бұйырды және олардың күмәнді әдістері ақырында 50 000 венециялықтың, тұрғындардың үштен бір бөлігінің өліміне себеп болды деп көпшілік сенді. Алайда Меркуриале келесі жылдары өзінің беделін 1577 жылы Падуа университетінде лекциялар сериясы ретінде оқылған «De Pestilentia» оба туралы трактатын жариялау арқылы сақтап қалды. Меркуриале өнімді жазушы болды, бірақ оған басқалардың еңбектерінен жинақталған көптеген кітаптар жатқызылды. Ол 1587 жылға дейін Падуада болды, содан кейін Болонья университетінде сабақ бере бастады. 1593 жылы оны Тоскананың ұлы герцогы Фердинанд де Медичи Пизаға шақырды. Козимо университет беделін арттырғысы келді және екінші жылдан кейін 2000 алтын кронаға дейін жететін рекордтық 1800 алтын крона жалақы ұсынды. Меркуриале 1606 жылы Форлиге оралды және бірнеше айдан кейін қайтыс болды. Оның көптеген шәкірттерінің арасында швейцариялық ботаник Гаспар Баухин және поляк дәрігері Ян Хростеевский, «De morbis puerorum» (1583) еңбегінің авторы болды. 2009 жылдың 11 наурызында Лозаннадағы Олимпиадалық мұражайында Женева университетінің медицина факультеті ұйымдастырған Жироламо Меркуриаленің қайтыс болғанына 400 жыл толуына арналған коллоквиум өтті.