Марпл су арнасы: Англияның ең биік каналдық су арнасы

Кіріспе

Марпл су құбыры (сонымен қатар Гойт су құбыры деп те аталады) Марпл қаласында, Үлкен Манчестерде, Солтүстік-Батыс Англияда Пик Форест каналының төменгі деңгейін Гойт өзені арқылы өткізу үшін салынған (1896 жылға дейін Мерси өзенінің бір бөлігі ретінде қарастырылған). Компанияның инженері Бенджамин Оутрам жобалауға, ал резидент инженер Томас Браун құрылысына жауапты болды. 1795 жылы құрылыс келісім-шарты Уильям Броудхед, Бетел Фурнесс және Уильям Андерсонмен жасалды. Фурнесс 1795 жылы қайтыс болғандықтан, су құбырының құрылысын қалған серіктестер 1799 жылы аяқтады, бірақ ол 1800 жылға дейін пайдалануға берілмеді. Құрылысы кезінде жеті адам қаза тапты. Бұл Англиядағы ең биік каналдық су құбыры және Ұлыбританиядағы ең биік қасқалы су құбыры. Өзен мен каналдың су деңгейі арасындағы айырмашылық шамамен 90 фут (27 м) құрайды (тек Понтсиллитте су құбырынан асып түседі, ол тас бағаналарға орнатылған темір тоң, ал айырмашылық 126 фут (38 м) құрайды). Онда шамамен 6000 м³ қасқа тас бар. Үш жартылай дөңгелек аркалар су деңгейінен шамамен 78 фут (24 м) биіктікте орналасқан, ал аралықтары шамамен 60 фут (18 м), орталықтары 72 фут (22 м) арасында. Төменгі бөліктері жақын жердегі Хайд-Бэнк карьерінен алынған қызыл құмтастан жасалған. Жоғарғы бөліктері Милтон шіркеуі маңындағы карьерден алынған ақ тастан салынған. Бағаналар пропорционалды қисықтармен кеңейеді және жоғары қарай сол сияқты тарылады. Архитектуралық элементтерді шебер пайдалану, мысалы, шпандельдердің дөңгелек тесіктері, сымдық қатарлар, арка сақиналары және ақ тастан жасалған пилястрлар, сопақ тіректер және әртүрлі типтегі және түсті тастар әсем құрылыс жасады, ол өзінің класындағы ең жақсы үлгі. 1860 жылы судың сіңіп кетуінен кейін қайталанған қыраудың салдарынан келген зақымдарды Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолының бас инженері Чарльз Сакре шұғыл түрде жөндеуге мәжбүр болды, ол осы каналдың иесі болды. Ол орталық арканың үстіндегі екі бетін 2 дюймдік бұрандалармен байланыстырып, әлі де көрінетін пластиналармен бекітті. Жүз жыл өткен соң, Британдық су жолдары (BW) осыған ұқсас мәселені назарға алмады және 1962 жылдың 9 қаңтарында түнде солтүстік-шығыс аркасының сыртқы беті құлады. BW, Көлік министрлігінің қолдауымен, су құбырын бұзудан басқа шара қолданудың "ақшаның толық ысырап болуы" екенін ойлады және төменгі Пик Форест және Эштон каналдарын ресми түрде жабуды жоспарлады. Алайда, ол қоғамдық ғимараттар және жұмыстар министрі Джеффри Риппонның араласуымен құтқарылды, ол келісімге қол қойды, соның арқасында Чешир графтық кеңесі толық қалпына келтірудің қосымша шығындарын қаржыландырды, бұл BW-ға бұзуға кеткен шығыннан асып түсті, 1962 жылғы жергілікті билік органдары (тарихи ғимараттар) туралы заңның шарттарына сәйкес, Риппонның өзі Парламент арқылы өткізген заңға сәйкес. Қалпына келтіру жұмысын Гарри Фейрклоф Лтд (Уоррингтон) жүзеге асырды, ал Рендел, Палмер және Тритон консалтингтік инженерлер ретінде тағайындалды. Су құбыры көп ұзамай көне ескерткіш ретінде тізімге алынды және 1966 жылы І дәрежелі деп танылды. Көп жылдар бойы оның Гойт аңғарындағы көрнекті орны бақылаусыз өсетін ағаштармен жасырынып келді. Көріністі қалпына келтіру үшін бұл ағаштар кесілді.

Marple Aqueduct (also known as Goyt Aqueduct) at Marple, Greater Manchester, in north west England was built to carry the lower level of the Peak Forest Canal across the River Goyt (treated as part of the River Mersey until 1896). The company's engineer, Benjamin Outram, was responsible for the design and Thomas Brown, the resident engineer, for its construction. The construction contract was placed with William Broadhead, Bethel Furness and William Anderson in 1795. Furness died later in 1795, so the aqueduct was completed by the remaining partners in 1799, but not brought into use until 1800. Seven men lost their lives during its construction. It is the highest canal aqueduct in England and the highest masonry arch aqueduct in Britain. The difference in water levels in the river and canal is some 90 feet (27 m) (exceeded only by the Pontcysyllte aqueduct, an iron trough carried on stone columns, where the difference is 126 feet (38 m)). It contains some 8,000 cubic yards (6,000 m3) of masonry. The three semi circular arches are about 78 feet (24 m) above water level, with spans of approximately 60 feet (18 m) at 72 feet (22 m) centres. The lower parts are of red sandstone from the nearby Hyde Bank quarry. The upper parts are of white stone from a quarry at Chapel Milton. The abutments widen in well proportioned curves and batter or diminish upwards in the same manner. The skilful use of architectural features, such as the circular piercing of the spandrels, string courses, arch rings and pilasters of ashlar stone, oval piers and stone of different type and colour have created a graceful structure, which is superlative in its class. In 1860, damage caused by repeated frost heave after water leaked through the puddling of the trough had to be urgently repaired by Charles Sacré, chief engineer of the Manchester, Sheffield and Lincolnshire Railway, which then owned the canal. He tied together the two faces above the central arch by 2 inch bolts through the structure, secured by the plates that can still be seen. A hundred years later, a similar problem was ignored by British Waterways (BW) and on the night of 9 January 1962 the outer face of the north east arch collapsed. BW, supported by the Ministry of Transport, thought that it would be "a complete waste of money" to do anything other than demolish the aqueduct and formally close the lower Peak Forest and Ashton Canals. However, it was saved by the intervention of Geoffrey Rippon, the Minister of Public Buildings and Works, who facilitated an agreement whereby a sympathetic Cheshire County Council funded the extra cost of full restoration, over and above what it would have cost BW to demolish it, under the terms of the Local Authorities (Historic Buildings) Act 1962, which Rippon himself had steered through Parliament. The main contractor for the restoration was Harry Fairclough Ltd of Warrington, with Rendel, Palmer & Tritton as the consulting engineers. The aqueduct was scheduled as an ancient monument soon afterwards and was Grade I listed in 1966. For many years, its picturesque setting in the Goyt valley was obscured by the uncontrolled growth of self set trees. These have now been cut back to restore the view.