Кіріспе

Маргарет Саттонның жасөспірімдерге арналған сериясы – Маргарет Саттонның жазған «Джуди Болтонның құпиялары» сериясы, құпияларды шешетін шынайы жас әйел туралы. Бұл серия Нэнси Дрю сияқты кең танымал болмаса да, Джуди Болтон қыздар үшін күрделі және сенімді үлгі ретінде танылды. Джудидің ерекшелігі, серияның ортасында ол үйленді (сериялық кітаптардағы басты кейіпкерлер мұндай қадамға сирек барады, тіпті ешқашан да бармайды). 38 томдық серия 1932 және 1967 жылдар аралығында жазылды және бір автордың жазған ең ұзақ жасөспірімдерге арналған құпия сериясы болып табылады. 2012 жылдың қыркүйегінде «Applewood Books» баспасы серияның 39-шы томын – «The Strange Likeness» кітабын жариялады, ол 1991 жылдан бері сериядағы кітаптарды қайта басып шығарып келеді. 1968 жылы Саттон Панамада өтетін құпияның тақырыбын және сюжеттік жоспардың бастамасын жасады; алайда, авторлар Кейт Дювалл мен Беверли Хэтфилд түпнұсқалық жоспармен таныспады және Саттон отбасының рұқсатымен олардың жеке идеялары бойынша кітап жазды.

Кейіпкерлер

Сериалдың басты кейіпкерлері – қызыл шашты детектив Джуди Болтон, оның ағасы, жаңалықтар тілшісі Хорас Болтон, оның ата-анасы, доктор және миссис Болтон, және оның адал қара мысығы Блэкберри болды. Алғашқы томдардың көп бөлігінде ол екі талапкердің арасында ойланып, шарлап жүрді: бай Артур Фаррингдон Петт пен адал заңгер Питер Доббс, соңында 10-томда Питерді таңдады. Оның ең жақсы досы Питердің қарындасы Грейс Доббс, сондай-ақ «Honey» деп те аталды; Артурдың махаббаты үшін оның қарсыласы Лорейн Ли болды. Джуди Артурдың қарындасы Лоис Фаррингдон Петтпен дос болды, ал оның мектептегі басты жауы – мақтанкеш Кей Винсент еді. Джуди сондай-ақ Ирен Ланг есімді фабрика жұмысшысымен дос болып, кейін ол Ирен Мередит атанды.

Саналы бағалау

Джуди Болтонды Нэнси Дрюге қарағанда жақсы феминисттік үлгі деп санаған, себебі "Нэнси Дрю идеологиялық статус-квоны сақтауға бейім, ал Джуди Болтон заңдық тәртіптен гөрі моральдық тәртіпті қайта орнатуға бейім, өйткені оның жұмбақтары көбінесе материалдық заттардан гөрі адамдар арасындағы қарым-қатынастарға баса назар аударады". Дрюдан өзгеше, Болтон жұмбақтарды шешуде жиі отбасы мүшелері мен достарының көмегіне жүгінеді; ол "басым құндылықтарға қарсы келетін бірлескен жұмыс істейді". Джуди эмоционалды және өзіне сенімсіз; осы себепті ол "әлдеқайда сенімді" әйел үлгісі деп аталған. Оның бірлескен тәсілінің бір бөлігі ретінде Джуди көбінесе ер адамдармен байланыста сипатталады: доктор Болтонның қызы немесе кейіннен Питер Доббстың әйелі ретінде.

Жариялану тарихы

Алғашқы Джуди Болтон сериясында 38 атау болды, олардың барлығы 1932 және 1967 жылдар аралығында авторлық құқықпен қорғалған. Соңғы 12 кітап, әсіресе соңғысы, шектеулі таралыммен шығарылды, нәтижесінде табу қиын. Коллекционерлер жақсы жағдайдағы бір том үшін 200 доллардан астам төлейді. Серия 39-шы кітап, «The Strange Likeness» жарық көрмей тұрып аяқталды. Автор Маргарет Саттонның сөзіне сүйенсек, серия нашар сатылымның емес, «Stratemeyer Syndicate» қысымының салдарынан тоқтатылды. «Stratemeyer Syndicate» «Нэнси Дрю» сериясына бәсекелестікті азайтуды көздеді. Пелаги Доан Джуди Болтонның көптеген алғашқы кітаптарын суреттеді. Серия барысында және одан кейін халықаралық деңгейде бірнеше аудармалар жарияланды. Олардың ішінде исланд, норвег, швед, дания және испан тілдеріндегі басылымдар бар. 1997 жылы, «Grosset & Dunlap» соңғы Джуди Болтон кітабын шығарғаннан кейін үш онжылдық өткен соң, автор Линда Джой Синглтон серияның авторы Маргарет Саттон бірнеше жыл бұрын жазған кітабын аяқтады. Алғашқы нұсқасы дайын болғаннан кейін Синглтон оны Саттонға түзетулерге жіберді, ал олардың бірлескен еңбегінен туған кітап екі автордың да есімін тасыды. Хронологиялық тұрғыдан алғанда, «Сөйлейтін қар адам» романы 3-ші және 4-ші томдарда баяндалған оқиғалар арасындағы Рождество маусымында өтеді, сондықтан коллекционерлер оны «3.5-том» деп біледі. Тағы бір кітап, «Шыбырлаған зыңғырау мұнарасы», Маргарет Саттонның ынталандыруымен Кейт Эмбург жазды. 2012 жылы Маргарет Саттонның отбасының рұқсатымен авторлар Кейт Дювалл мен Беверли Хэтфилд Саттонның түпнұсқалық атауына негізделген «The Strange Likeness» романын жазды. Бұл кітаптың редакторы Саттонның кіші қызы Линдсей Саттон Строх, ал суреттерін тағы бір қызы Марджори Саттон Экштейн салған. 2018 жылы одан кейін серияның 40-шы кітабы «Джуди Лэйндегі құпия», сонымен қатар Хэтфилд жазды.

Атаулары

1. Жоғалып бара жатқан көлеңке (1932)
2. Қырылысқан төбе (1932)
3. Көрінбейтін қоңыраулар (1932)
3.5. Сөйлейтін қар иесі (1980)
4. Жеті таңғажайып ілмек (1932)
5. Адамдық парад (1933)
6. Сары фантом (1933)
7. Мистик бал (1934)
8. Сәлемдегі дауыс (1935)
9. Құпиялы жарты мысық (1936)
10. Қосарлы сақинаның жұмбағы (1937)
11. Аяқталмаған үй (1938)
12. Түн ортасындағы қонақ (1939)
13. Браслеттегі есім (1940)
13.5. Джуди Лейндегі құпия (2018)
14. Патчворк жамылғысындағы ілмек (1941)
15. Күзіне түскен белгі (1942)
16. Барлы терезе сыры (1943)
17. Көкаламсор жұмбағы (1946)
18. Тірі сурет (1947)
19. Музыкалық ағаштың құпиясы (1948)
20. Терезедегі ескерту (1949)
21. Тас шамның ізі (1950)
22. Құман аралының рухы (1951)
23. Қара мысықтың ілмегі (1952)
24. Тыйым салынған сандық (1953)
25. Қырылысқан жол (1954)
26. Қараған қалтадағы ілмек (1955)
27. Жасыл қуыршақтың іздері (1956)
28. Қырылысқан бұлақ (1957)
29. Сынған қанаттың кілті (1958)
30. Құбылыстың досы (1959)
31. Аждаһа аузындағы табылған жер (1960)
32. Шыбырлаған айғақ (1961)
33. Құпия ізденіс (1962)
34. Көлдегі жұмбақ (1963)
35. Жасырын сылтау (1964)
36. Егіз салт аттылардың анты (1965)
37. Жарық қолын іздеу (1966)
38. Құм замогындағы құпия (1967)
39. Бір-біріне ұқсаған таңғажайып жандар (2012)