Кіріспе

Британдық марксистік теоретик (1924–1994)

Ральф Милибанд (туған аты Адольф Милибанд; 7 қаңтар 1924 – 21 мамыр 1994) – британдық социолог. Ол «өз буынының ең белгілі академиялық марксистерінің бірі» деп сипатталған, осы тұрғыда Е. П. Томпсон, Эрик Хобсбаум және Перри Андерсонмен теңестірілген. Милибанд Бельгияда жұмысшы топқа жататын поляк еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келген. 1940 жылы ол әкесімен бірге нацистік Германия Бельгияны басып алған кезде қудалаудан қашу үшін Ұлыбританияға қашып келді. Ағылшын тілін үйреніп, Лондон экономика мектебіне түскеннен кейін, солшыл саясатқа қатысып, Карл Маркстің қабірінде социализм ісіне жеке міндеттеме берді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткеннен кейін, ол 1946 жылы Лондонда қоныстанды және 1948 жылы британдық азаматтыққа натурализацияланды. 1960 жылдары ол Ұлыбританиядағы Жаңа солшыл қозғалысының белгілі бір мүшесі болды, ол Кеңес Одағы мен Орталық Еуропадағы (Шығыс блогы) орнықты социалистік үкіметтерді сынады. Ол марксистік теория және капитализмді сынау тақырыбында бірнеше кітап жариялады, мысалы, «Парламенттік социализм» (1961), «Капиталистік қоғамдағы мемлекет» (1969) және «Марксизм және саясат» (1977), сондай-ақ «Сол жақтағы жазбалар» сериясын редакциялады (Jonathan Cape және Grove Press, 1972–1973). Оның екі ұлы, Дэвид және Эд Милибанд, әкесі қайтыс болғаннан кейін Еңбек партиясының жетекші мүшелері болды. Дэвид 2007 жылдан 2010 жылға дейін Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі болды, ал Эд Энергетика және климаттық өзгерістер министрі болды және кейіннен партия басшысы болып сайланды, ол 2010 жылдан 2015 жылға дейін қызмет етті.

Жас кезі: 1924-1940

Милибандтың ата-анасы Польшаның Варшава қаласындағы кедей еврей кварталында өскен. Сэмюэл Милибэнд Варшавадағы социалистік еврей еңбек Bund ұйымының мүшесі болған. 1922 жылы олар Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін батысқа қарай, Бельгияның Брюссель қаласына көшіп келген поляк яһудилерінің қатарында болды. Міне, осы жерде Милибэндтің ата-анасы алғаш рет танысып, 1923 жылы үйленді. Ұлдары Адольф 1924 жылдың 7 қаңтарында Брюссельде дүниеге келді. Ол Сент-Жилл жұмысшы класының қауымдастығында өсті, ал 1939 жылы 15 жасында социалистік сионист жастар ұйымы – «Хашомер Хацаир» («Жас гвардия») мүшесі болды. Ағылшын тілін үйрену арқылы Ральф 1941 жылдың қаңтарында Ұлттар Лигасының босқындар жөніндегі комиссиясының көмегімен Лондонның батысындағы Актон техникалық колледжіне (қазіргі Брунел университеті) оқуға түсті. Курсты аяқтағаннан кейін ол Бельгия үкіметінен эмиграцияда Лондон экономика мектебінде (LSE) оқуға көмек алды. Ол марксизм мен революциялық социализмге қызығушылық танытып, марксизмнің негізін қалаушы Карл Маркстің қабіріне барып, «жұмыскерлердің ісіне» адал болуға ант берді. Алғашқы қуанышы көп ұзамай салды, себебі бірнеше ай бойы ешқандай іс-қимылсыз күтті, содан кейін 1944 жылдың маусым айында Нормандияға қонуды қолдауға қатысты, бұл оқиғаны ол «тарихтағы ең үлкен операция» деп жазды және «оны еш жағдайда жібергім келмейді» деді. Ол Тулонға шабуылда да қатысты. 1949 жылы оған LSE-де саясаттанудан ассистент-лекторлық қызметі ұсынылды. Ол 1972 жылы LSE-ден кетіп, алдыңғы жылдары институтты мазалаған дауларға, әсіресе LSE-нің 1960 жылдардың соңындағы студенттік наразылықтарға жауап беруіне байланысты өзін қиын сезінді. Ол Лидс университетінде Саясаттану профессоры қызметін атқара бастады. Лидстегі уақыт Милибанд үшін бақытсыз болды. Ол көшіп келгеннен кейін көп ұзамай жүрек талмасына шалдықты және бөлім басшысы ретіндегі әкімшілік жауапкершіліктен ләззат алмады. 1985 жылы оның «Британиядағы жаңа ревизионизм» атты мақаласы «New Left Review» журналының 25 жылдығына арналған санында жарық көрді, онда ол «Марксизм бүгін» журналымен байланысты Эрик Хобсбаум және Стюарт Холл сияқты авторларға жауап берді. Олардың арасындағы айырмашылықтарға қарамастан, Хобсбаум Милибандтың көп жылдық досы болды. Өмірінің соңғы жылдары жүрек ауруларымен күресіп, 1991 жылы жүрек айналдыру операциясы жасады. Ол 1994 жылдың 21 мамырында 70 жасында қайтыс болды. Ол әйелі мен ұлдарынан аман қалды. Ол Карл Марксқа жақын орналасқан Хайгейт зиратында жерленген. Оның соңғы кітабы «Скептикалық дәуір үшін социализм» 1994 жылы, оның қайтысынан кейін жарық көрді. Ол болат өндіруші Дэвид Козактың қызы және сонымен қатар LSE-дегі оның бұрынғы студенті болды. Олар Примроуз-Хиллде, содан кейін Оңтүстік Кенсингтондағы Болтон-Гарденсте үй салып, 1965 жылы Дэвид және 1969 жылы Эдвард есімді екі ұл тәрбиеледі.

Дэвид және Эд Милибэнд

Оның екі ұлы да Еңбек партиясының саясаткерлері болды, ал 2007 жылы олар 1938 жылдан бері министрлер кабинетінде бірге қызмет ететін алғашқы бауырластар болды. Оның үлкен ұлы Дэвид 2001 жылдан 2013 жылға дейін Оңтүстік Шилдс округінен парламент депутаты болды. 2005 жылдан 2010 жылға дейін ол кабинетте қызмет етті, соңғы кезде (2007 жылдан бастап) Сыртқы істер министрі болды. Оның кіші ұлы Эд 2005 жылы Донкастер Солтүстік округінен Еңбек партиясының депутаты болып сайланды. 2007 жылдан 2008 жылға дейін ол Министрлер кабинетінде Үшінші сектор жөніндегі министр болып қызмет етті және 2010 жылғы жалпы сайлауға арналған Еңбек партиясының сайлау бағдарламасын жасады. 2008 жылдың қазан айында Эд жаңа құрылған Энергетика және климаттық өзгерістер министрлігінің (DECC) хатшысы болып тағайындалды. 2010 жылдың 25 қыркүйегінде ол Еңбек партиясының 20-шы төрағасы болды. "The Independent" газетінің журналисі Энди Максмит Ральф, Дэвид және Эдтің өмірін салыстыра отырып, үлкенінің "асылдығы мен драматизмі" бар екенін, ал ұлдарының "тұрақты, прагматикалық саяси мансабында" мұндай қасиеттердің жоқ екенін айтты. Еңбек партиясы төрағасының кеңсесі былай деп мәлімдеді: [Эд Милибэнд] Daily Mail газетінің қайтыс болған әкесінің беделін әділ бағалауын қалайды. Газет әкесінің абыройын жоққа шығармай, бастапқы мәлімдемесін қайталап отыр. Бұл Daily Mail-дің беделін одан әрі төмендетеді. Бұл газеттің соғыс ардагері, нацистерден қашқан еврей және көрнекті ғалымға қатысты ұстанымы біздің саяси пікірталасымызда күтуге болатын құндылықтар мен әдептіліктерді көрсетеді ме, жоқ па, соны халық өзі бағалайды. Эд Милибэндтің жауабы саяси спектрдің барлық бөлігінен қолдау тапты және консервативті премьер-министр Дэвид Кэмерон да оны мақұлдады. Mail on Sunday газетінің тілшісі Эд Милибэндтің інісінің жеке қоштасу рәсіміне бұзып кіргені анықталғаннан кейін газет тобының иесі Лорд Роттермир және жексенбілік газеттің редакторы осы іс үшін кешірім сұрады.

Липман-Милибанд қоры

1974 жылы Милибандтың досы Майкл Липман социалистік білім беруді қаржылай қолдау үшін Липман қорын құрды. Милибанд осы қордың алғашқы төрағасы болды және өмірінің соңына дейін қызмет етті. Милибанд Джон Савиллді, оның әйелі Марионды, сондай-ақ Хилари Уэйнрайт және Дорин Масси сияқты социалистік білім беру саласындағы көрнекті ғалымдарды, академиктерді және сарапшыларды қорға шақырды. Милибандтың қайтыс болғаннан кейін, оның көп жылдық еңбегін еске алу үшін қор Липман-Милибанд қоры болып өзгертілді. Қор социалистік білім беруді қаржылай қолдауды жалғастырып, түрлі білім беру жобаларына үнемі гранттар ұсынады.