Индияда британ үкіметін құлату мақсатымен 20 ғасыр басында құрылған Гадар қозғалысы туралы ақпарат. Тарихы, мақсаты, бөліну себептері мен бас штабтары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді революциялық партиясы
Indian Revolutionary Party
Гаддар қозғалысы немесе Гаддар партиясы – 20 ғасырдың басында, Үндістандағы британдық үкімді құлату мақсатымен эмигрант үндістер құрған халықаралық саяси қозғалыс. Гаддар партиясының көптеген негізін қалаушылары мен көшбасшылары, Сохан Сингх Бхакна сияқты, Баббар Акали қозғалысына қосылып, партия ретінде логистикалық қолдау көрсетті және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін газет шығаруға көмектесті. Қозғалыстың бастапқы қадамдары АҚШ пен Канаданың батыс жағалауында тұратын және жұмыс істейтін революционерлер жасады, бірақ кейіннен қозғалыс Үндістанға және әлемдегі үнді диаспорасының қауымдастықтарына тарады. Ресми түрде құрылған күні – 1913 жылғы 15 шілдеде Орегон штатының Астория қаласында өткен жиналыс. 1914 жылы топ алғаш рет екі фракцияға бөлінді: сикхтер көпшілігі құраған «Азад Панджаб Гаддар» және индустар көпшілігі құраған «Хиндустан Гаддар». «Азад Панджаб Гаддар» партиясының штаб-пәтері мен отаршылдыққа қарсы газеттердің бас редакциясы Калифорния штатының Стоктон қаласындағы Стоктон Гурдуарасында орналасты, ал «Хиндустан Гаддар» партиясының штаб-пәтері мен «Хиндустан Гаддар» газеті Сан-Францисконың жанындағы Оукленд қаласына көшірілді.
The Ghadar Movement or Ghadar Party was an early 20th century, international political movement founded by expatriate Indians to overthrow British rule in India. Many of the Ghadar Party founders and leaders, including Sohan Singh Bhakna, would go on and join the Babbar Akali Movement and would help it in logistics as a party and publishing its own newspaper in the post World War 1 era. The early movement was created by revolutionaries who lived and worked on the West Coast of the United States and Canada, but the movement later spread to India and Indian diasporic communities around the world. The official founding has been dated to a meeting on 15 July 1913 in Astoria, Oregon, and the group would splinter into two factions the first time in 1914, with the Sikh majority faction known as the “Azad Punjab Ghadar” and the Hindu majority faction known as the “Hindustan Ghadar.” The Azad Punjab Ghadar Party’s headquarters and anti colonial newspaper publications headquarters would remain in the Stockton Gurdwara located in Stockton, California, whereas the Hindustan Ghadar Party’s headquarters and Hindustan Ghadar newspaper would relocate to be based in nearby Oakland, a suburb of San Francisco, California.
Этимология
Гадар – араб тілінен алынған пенжаби және урду тіліндегі «көтеріліс» немесе «қозғалыс» деген мағына беретін сөз. Ағылшын тілінде көбінесе Гадр немесе Гадар деп жазылады. Бұл қозғалыстың аты оның «Хиндустан Гадар» газетімен тығыз байланысты болған.
Ghadar is a Punjabi and Urdu word derived from Arabic which means "revolt" or "rebellion." It is often also spelled Ghadr or Gadar in English. The movement's name was closely associated with its newspaper, the Hindustan Ghadar.
Өмірбаян
1903 және 1913 жылдар аралығында шамамен 10 000 Оңтүстік Азиялық эмигрант Солтүстік Америкаға келді, олардың көп бөлігі Орталық Пәнджабтың ауылдық аймақтарынан еді. Пәнджабтықтардың шамамен жартысы британдық әскерде қызмет еткен. Канада үкіметі елге осы эмиграция ағынын тоқтату үшін, елге кіруді шектеу және елдегілердің саяси құқықтарын қысқарту мақсатында бірқатар заңдар қабылдады. Көптеген көшіп келгендер Солтүстік Калифорния мен Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы егістіктерде, фабрикаларда және орман шаруашылығы лагерьлерінде жұмыс істеуге келді, онда олар еңбек одақтарымен және радикалды «Дүниежүзілік өнеркәсіп жұмысшылары» (IWW) идеяларымен танысты. Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы эмигранттар сикх гурдвараларында бірігіп, өзара көмек үшін саяси Хиндустани қауымдастықтарын құрды. Сонымен қатар, Оңтүстік Азиядан келген эмигранттар мен студенттер арасында бүкіл әлемде ұлтшылдық сезімдер күшейді, олар Британ Үндістанына қарағанда еркін ұйымдаса алды. Бірнеше ондаған студент Беркли университетінде оқуға келді, ал кейбіреулеріне бай пәнджаби шаруасы стипендия ұсынды. Хар Даял және Таракнат Дас сияқты революциялық зиялылар студенттерді ұйымдастыруға және оларды анархистік және ұлтшылдық идеялармен тәрбиелеуге тырысты. Рас Бихари Боз, Вишну Ганеш Пинглдің өтініші бойынша, Бенаресте Бозбен кездесіп, алдағы революцияны басқаруын сұраған Америкада оқыған Гадар қозғалысының өкілі болды. Бірақ ол жауапкершілікті қабылдамас бұрын, Сачин Саньялды Пәнджабқа жағдайды бағалау үшін жіберді. Сачин Үндістанды британдық үстемдіктен азат ету мақсатымен Америка Құрама Штаттары мен Канадаға үмітпен оралды. Бұл қозғалысты Тынық мұхиты жағалауындағы «Хиндустани жұмысшылары» деп танылған иммигранттар тобы бастады. Партия мүшелері көбінесе Пәнджабтан келген үнді иммигранттарынан құралды. Гадар партиясы Пәнджаб провинциясында зор қолдауға ие болды, бірақ оның көптеген белгілі белсенділері Канада мен АҚШ-қа жер аударылуға мәжбүр болды. Кейін ол Үндістан саясатында белсенді рөл атқармады. Гадар партиясының британдық үстемдікке қарсы «Тәуелсіз Үндістан» сияқты басылымдары мен революциялық қызметі Сан-Францискодағы 5 Wood Street мекенжайынан жалғасты, осы орында Гадар ескерткіші салынған. Алайда, оның негізін қалаушыларының бірі Хар Даял 1919 жылғы наурызда үнді газеттерінде және АҚШ-тың «New Statesman» журналында жариялаған ашық хатында революционерлермен барлық байланысын үзіп, өзіне амнистия беру үшін британ үкіметіне хат жазды. Партия Мексика, Жапония, Қытай, Сингапур, Таиланд, Филиппин, Малайя, Индоқытай және Шығыс және Оңтүстік Африка сияқты басқа елдерде де белсенді мүшелеріне ие болды.
Between 1903 and 1913 approximately 10,000 South Asians emigres entered North America, mostly from the rural regions of central Punjab. About half the Punjabis had served in the British military. The Canadian government decided to curtail this influx with a series of laws, which were aimed at limiting the entry of South Asians into the country and restricting the political rights of those already in the country. Many migrants came to work in the fields, factories, and logging camps of Northern California and the Pacific Northwest, where they were exposed to labor unions and the ideas of the radical Industrial Workers of the World or IWW. The migrants of the Pacific Northwest banded together in Sikh gurdwaras and formed political Hindustani Associations for mutual aid. Nationalist sentiments were also building around the world among South Asian emigres and students, where they could organize more freely than in British India. Several dozen students came to study at the University of Berkeley, some spurred by a scholarship offered by a wealthy Punjabi farmer. Revolutionary intellectuals like Har Dayal and Taraknath Das attempted to organize students and educate them in anarchist and nationalist ideas. RasBihari Bose on request from Vishnu Ganesh Pingle, an American trained Ghadar, who met Bose at Benares and requested him to take up the leadership of the coming revolution. But before accepting the responsibility, he sent Sachin Sanyal to the Punjab to assess the situation. Sachin returned very optimistic, in the United States and Canada with the aim to liberate India from British rule. The movement began with a group of immigrants known as the Hindustani Workers of the Pacific Coast. as its president. The members of the party were Indian immigrants, largely from Punjab. The Ghadar party commanded a loyal following the province of Punjab, but many of its most prominent activists were forced into exile to Canada and the United States. It ceased to play an active role in Indian politics after. Although publication such as independence Hindustan and revolution activities of Ghadar Party against British rule continued from 5 wood street San Francisco, place where Ghadar Memorial has been built but Har Dayal one among its founding members severed all connections with revolutionists by its open letter published in March 1919 in Indian newspapers and new Statesman USA, and by writing to British Goveronment for obtaining Amnesty for himself. The party had active members in other countries such as Mexico, Japan, China, Singapore, Thailand, Philippines, Malaya, Indo China and Eastern and Southern Africa.