Кіріспе

Америкалық суретші (1938–2009)

Эрнест Юджин Барнс кіші (15 шілде, 1938 – 27 сәуір, 2009) – американдық суретші, ерекше ұзын пропорцияланған бейнелер мен қозғалыс стилімен кеңінен танымал. Ол сонымен қатар кәсіби футболшы, актер және жазушы болған.

Балалық шақ

Эрнест Барнс-младший Джим Кроу дәуірінде Солтүстік Каролина штатының Дарем қаласында, Хайти ауданына жақын орналасқан "төменгі" қауымда дүниеге келді. Оның Джеймс (1942 ж.т.), сондай-ақ жартылай ағасы Бенджамин Б. Роджерс-младший (1920–1970) болды. Эрнест кіші "Жун" лақап атымен танымал болды. Оның әкесі, Эрнест Э. Барнс ағасы (–1966), Лиггет Майерс темекі компаниясында жөнелткіш болып жұмыс істеді. Оның анасы Фанни Мэй Гир (1905–2004) Даремнің көрнекті адвокаты және жергілікті білім беру кеңесінің мүшесі Фрэнк Л. Фуллердің үй шаруашылығын басқарды.

Фанни "Жунды" (Барнстың отбасы мен балалық шақтағы достары арасындағы лақап аты) жұмысына алып жүрген күндері, Фуллер оны өнер кітаптарын қарауға және классикалық музыка тыңдауға ынталандырды. Жас Эрнесттің назары шебер суретшілердің туындыларына ауды. Барнс бірінші сыныпқа келген кезде, Тулуза Лотрек, Делакруа, Рубенс және Микеланджело сияқты шеберлердің туындыларымен таныс болды. Орта мектепке келгенде, ол негізгі мұражайлардың қабырғаларындағы көптеген құнды туындыларды бағалай да, түсіндіре де білді, бірақ сегрегация салдарынан кіруге рұқсат алуға көп уақыт өтетін еді. Өзін тоқпақ және спортқа бейім емес бала деп сипаттаған Барнстың сыныптастары оны мазақтап, қорқытты. Ол үнемі сурет салу арқылы тынығу іздеді, басқа студенттерден шалқап жатқан кампустың тыныш жерлерін таңдады. Бір күні Эрнест мектептің тыныш бөлшегінде дәптершесіне сурет салып отырғанда, мұғалім Томми Такер оны тауып алды. Такер сонымен қатар ауыр атлетика жаттықтырушысы және бұрынғы спортшы еді. Барнстың суреттеріне қызыққан ол болашақ суретшінің бағалары мен мақсаттары туралы сұрады. Такер бодибилдингтің оның күшін және өмірге деген көзқарасын қалай жақсартқаны туралы өзінің тәжірибесімен бөлісті. Осы бір кездесу Барнстың өміріндегі тәртіп пен берілгендікке бастау болды. Хиллсайд орта мектебінің соңғы курсында Барнс футбол командасының капитаны және дорбалауда штат чемпионы атанды.

Жоғары оқу орны

Барнс нәсілдік бөлініс саясаты бойынша бөлек мектептерге барып оқыды. 1956 жылы ол 26 спорттық стипендия ұсынысымен Хиллсайд орта мектебін бітірді. Бөлініс саясатының кесірінен ол жақын жердегі Дьюк университетіне немесе Солтүстік Каролина университетіне түсе алмады. Анасы оған үйде тұрса машина алатынын уәде еткендіктен, ол Дархэмдегі Солтүстік Каролина колледжінде (бұрын Солтүстік Каролинаның негрлер колледжі, қазір Солтүстік Каролина орталық университеті) оқыды. Солтүстік Каролина колледжінде толық спорттық стипендиямен суретші мамандығын таңдады. Оның жеңіл атлетика жаттықтырушысы доктор Леррой Т. Уокер болды. 23 жыл өткен соң, 1979 жылы Барнс жеке көрмесімен музейге оралғанда, Солтүстік Каролинаның губернаторы Джим Хант іс-шараға қатысты. 1990 жылы Барнс Солтүстік Каролина орталық университетінен Көркем өнер докторының құрметті дәрежесін алды. 1999 жылы Барнс Солтүстік Каролина университетінің басқармасының ең жоғары наградасы – «Университет сыйлығымен» марапатталды. Ол қара нәсілді екенін білгеннен кейін бірден сайлаудан бас тартты. Жиырма екінші туған күнінен кейін, «Колтс» командасының жаттығу лагерінде Барнс Балтимор Ньюс Пост газетінің спорт журналисі Н. П. Кларкпен сұхбаттасты. Осыған дейін Барнс туған есімімен – Эрнест Барнс деп танымал болған. Бірақ Кларктың 1960 жылдың 20 шілдесінде жарияланған мақаласында ол «Эрни Барнс» деп аталды, бұл оның есімін және өмірін түбірінен өзгертті.

Нью-Йорк титандары (1960)

Барнс «Колтс» командасының жаттығу лагерінен соңғы болып шығарылды. «Балтимор» Барнсты босатқаннан кейін, жаңа құрылған «Нью-Йорк Титанс» оны дереу өз құрамына қабылдады, себебі команда лигада босатылған кез келген ойыншыны алғашқы болып алу құқығына ие болды. Барнс 1962 және 1963 жылдары маусым арасында «Сан-Диего» журналы үшін бірнеше мақалаларға иллюстрация жасады. Барнстың кәсіби футболшы және суретші ретінде алғашқы телеинтервьюы 1962 жылы Сан-Диегодағы KGTV телеарнасындағы «The Regis Philbin Show» бағдарламасында өтті. Бұл Филбиннің алғашқы ток-шоуы болды. Олар 45 жылдан кейін Нью-Йоркте Барнстың құрметіне өткен шараға Филбин қатысқанда қайта кездесті.

Денвер Бронкос (1963-64)

Барнстың «Chargers» командасындағы екінші маусымының ортасында, бірнеше жарақаттан кейін ол құрамнан шығарылды. Содан кейін ол «Денвер Бронкос» клубына қосылды. Барнс команда жиналыстарында сурет салғаны үшін «Денвер» жаттықтырушысы Джек Фолкнерден жиі айыппұл төледі. Көптеген үзілістерде Барнс алаңнан жүгіріп, қарсыластар қатарындағы жаттықтырушы Ред Миллерге эскиздері мен жазбаларын ұсынатын. «Тайм-аут кезінде ештеңе істеуге мүмкіндік болмайды – сөйлемейсің, көбінесе тыныс алуға тырысасың. Сол кезде көргендеріңді жазу үшін кішкентай қарындашыңды алып, сызып алуға болады. Желідегі ойыншылардың пішіні. Қорғаныстағы ойыншының дене тілі, поздасы – мен сен тартқанда көріп тұрғанымдай. Қорғаныс қозғалысыңа қалай ден қояды. Қозғалыстағы сызықтардың, сызықтардағы үлгінің, қозғалыстың ырғағының болуын сезіну. Мен үшін бірнеше жазба – бір әрекеттің белгісі, мен оны бірден көз алдыма елестете аламын. Кейбір жазбалары суреттерге айналды. Көбінесе солай болды». Барнстың 1964 жылғы «Денвер Бронкос» командасының «Topps» футбол картасында ол #55 нөміріндегі жейдемен бейнеленген, бірақ ол ешқашан сол нөмірде ойнаған емес. Оның жейдесінің нөмірі #62 болған. «Денвердегі» командаластары Барнсты «Үлкен Рембрандт» деп атаған. Қызыққа, Барнс пен Рембрандт бір күні туған.

Канадалық футбол лигасы

1965 жылы «Бронкос» командасындағы екінші маусымынан кейін Барнс Канаданың «Саскачеван Рафрайдерс» командасымен келісім жасады. Көрмелік ойындарының соңғысының төртінші ширегінде Барнс оң аяғын сындырып, осымен кәсіби футбол карьерасын аяқтады.

Зейнеткерлік

Соңғы футбол матчынан кейін Барнс 1965 жылы Хьюстон қаласында өткен NFL клуб иелерінің мәжілісіне лиганың ресми суретшісі болу ниетімен барды. Ол жерде Барнс пен оның өнеріне қызығушылық танытқан «Нью-Йорк Джетс» командасының иесі Сонни Верблинмен танысты. Верблин Барнстің суреттерін Нью-Йоркке әкелуіне қаржы жұмсады. Кейін олар бір галереяда кездесіп, Барнстің білмеуінше, үш өнер сыншысы оның туындыларын бағалауға келді. Олар Верблинге Барнстің «Джордж Беллоустан бері спортты ең көркем бейнелеген суретші» екенін айтты. Барнстің 1966 жылғы қарашада «Grand Central Art Galleries» галереясында (Нью-Йорк қаласы) өткен тұңғыш жеке көрмесі сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, барлық суреттері сатылды. 1971 жылы Барнс Нил Амдурмен бірлесіп «Гридрон» газетінде «I Hate the Game I Love» («Мен сүйетін ойынды жек көремін») атты бірнеше мақала жазды, олар өз суреттерімен суреттелген. Бұл мақалалар оның автобиографиясының бастапқы нұсқасы болды, кейін 1995 жылы «Падтан палитраға» деп аталып, оның кәсіби футболдан өнер саласына ауысу жолын баяндады. 1993 жылы Барнс «Шеридан» тележүйесінің таңдауымен «Black College Football 100th Year All Time Team» құрама командасына енді.

Көркем шығарма

Барнс өзінің колледждегі өнер мұғалімі Эд Уилсонның суретші ретінде дамуының негізін қалағанын айтады. Уилсон – мүсінші, ол Барнске өзінің өмірлік тәжірибелерін суретке салуды тапсырды. "Ол маған Америкаға пайдалы суретші – өзінің өмірін зерттейтін және оны өнер, мінез-құлық және өз тәжірибесінің салты арқылы бейнелейтін адам екенін түсіндірді". Барнс өмір бойы футболға қатысуына қатысты күмәнді болды. Сұхбаттарында және жеке кездесулерде ол спорттың зорлық-зомбылығы мен денелік қиындықтарын жек көретінін айтты. Дегенмен, спортшы болып өткен жылдары оған ерекше, терең байқағыштық сыйлады. "(Уилсон) маған қозғалыста денеме қалай сезім түсіп жатқанына назар аударуды айтты. Осы созудың ішінде сезім бар. Әрі мінез-құлық пен бейнелеу. Спортпен айналыспасам, менің жұмысым қалай болар еді деп ойлағым келмейді". Барнс өзінің алғашқы "Slow Dance" суретін 1959 жылы 21 жасында Бостон Селтик ойыншысы Сэм Джонсқа 90 долларға сатты.

Көздер жабық

Барнстың шығармаларының тұрақты және ерекше бір белгісі – оның суреттеріндегі адамдардың көздерінің жабық болуы. "Геттоның сұлулығы" атты көрмені ұйымдастыру идеясы 1971 жылы маған келді. Мен оны қара нәсілді бірнеше адамға көрсеттім, олардың реакциясын білу үшін. Біреуінен бұл өте теріс пікір алдым. Мен өз көзқарасымды осы кәсіби маманға түсіндіре бастағанда, ол бұл ойға қарсылық танытты. Оның пікірлері мен көзқарасының нәтижесінде, біз бір-біріміздің адамдық қасиеттерін қаншалықты соқыр түрде қабылдайтынымызды түсіндім. Көптеген нәрселер бізді соқыр етеді, бәлкім, осылайша белгілі бір сезімдер оянады. Біз өзара байланысымыздың тереңдігін көре алмаймыз. Басқа адамдардың ішкі сыйлықтарын, күшін және әлеуетін байқамаймыз. Көбінесе біз тек сыртқы түске назар аударамыз. Сондықтан, басқаларды жақсы көру үшін, ең алдымен өзіміз кім екенімізді білуіміз керек. Бірақ егер сіз басқа адамның құндылықтарын көре алмасқа болсаңыз, сіз оған шынайы көзбен қарай алмайсыз. "Біз бір-бірімізге қарап, бірден шешім қабылдаймыз: Бұл адам қара, демек ол… Бұл адам кедейлікте өмір сүреді, демек ол…" 1974 жылы Вашингтондағы Африка өнері мұражайында көрме көрсетілген кезде, Джон Кониерс Конгресс протоколында көрменің маңызды, жағымды хабарына тоқталды.

Спорттық өнер

Барнс футболға ғана қатысты емес, көптеген спорттық өнер стильдерін жасады. Оның туындылары хоккей, бокс, теннис, баскетбол және гимнастика сияқты спорт түрлерін көрсетеді. 1985 жылы Барнс АҚШ Спорт академиясы тарапынан «Жылдың спорт суретшісі» атанды. Оның басқа да танымал жұмыстарына «Нью-Орлеан Сентс», «Окленд Рейдерс» және «Бостон Патриотс» футбол командаларының иелеріне салған суреттері кіреді.

Төреші

Барнсты Балтимор Колтс командасы таңдағаннан кейін көп ұзамай, Барнсты 1959 жылғы 27 желтоқсанда Балтимордағы Мемориалдық стадионда Нью-Йорк Гигантс командасына қарсы өткен NFL чемпионатының ойынына шақырды. Колтс 31–16 есебімен жеңіске жетті, ал Барнс ойынды Колтс құрамасының төсенішінен тамашалағаннан кейін түрлі эмоцияларға бөленді. 21 жасында ол футболға қол қойып, жаңа командаластары Джонни Юнитас, Джим Паркер, Ленни Мур, Арт Донован, Джинно Маркетти, Алан Амече және "Биг Дэдди" Липскомбпен танысты. Ол үйге келген соң, ешқандай эскиз жасамастан, өзінің көзқарасын бейнелеу үшін бірден бос холстқа бет бұрды. Барнс палитралық пышақпен, "көрініс жоғалудан бұрын оны ұстап алу үмітімен, жылдам және тікелей қозғалыстармен сурет салып", "Төсеніш" картинасын бір сағаттан да аз уақытта жасады. 2008 жылғы сұхбатында Барнс: "Қант шатыры – балалық шақтағы естелік. Менің әдемілігім мен бидің күнәлары алғаш рет кездескен сәт болды. Бұл картина ритмді жеткізеді, сондықтан көрушіде де сол сезім қайта жанданады. Африкалық американдықтар физикалық кернеуді жеңу үшін ритмді пайдаланатынын көрсету мақсатында жасалған", – деді. "Қант шатыры" өнер сыншыларына "Қара романтикасы" деп аталатын өнер композициясының стилін бейнелегені үшін белгілі. The Washington Post газетінің журналисі Натали Хопкинсонның сөзіне қарағанда, бұл стиль "Читлин айналымының көрнекі өнердегі баламасы". Барнс алғаш рет "Қант шатыры" картинасын жасағанда, оның туған қаласының WSRC радиостанциясын баннерге қосты. (Ол жиілікті 620 деп қате көрсеткен, бірақ ол шындығында 1410 болған. Барнс WSRC радиосының дикторы Норфли Уиттедтің 1950 жылдардың басында бұрынғы WDNC станциясында жұмыс істеген кезде "620-ге көшіңіз" деген сөзін жаңылыстырып түсінген.) Марвин Гей картинаны альбомның мұқабасы ретінде пайдалануға рұқсат сұрағаннан кейін, Барнс картинаны Гейдің альбомына сілтеме жасайтын элементтермен толықтырды, соның ішінде альбомның хиттерін жарнамалайтын төбеден ілінген баннерлерді қосты. 1983 жылғы 25 наурызда өткен Motown 25: Yesterday, Today, Forever мерекелік телешоуда "Қант шатырына" арналған би көрсетілімі ұйымдастырылды. Түпнұсқа картина қазір Эдди Мерфиге тиесілі және оның Калифорния штатындағы Беверли Парктегі үйінде қойылған. Барнс 1976 жылы салған көшірмесі Калифорниядағы Африкалық-американдық мұражайда (CAAM) көрсетілуде. Көшірме 2022 жылғы 12 мамырда Кристис аукционында американдық бизнесмен Билл Перкинске 15,3 миллион долларға сатылды.

Басқа көрнекті көркем өнер және көрмелер

1971 жылы Барнс «қара түстің қаншалықты әдемі екенін анықтау және қара қоғамға мақтаныш сезімі мен бірлік сезімін сыйлау мақсатында» 35 картинадан тұратын көшпелі көрме ұйымдастырды. 1972 жылдан 1979 жылға дейін «Геттоның сұлулығы» көрмесі АҚШ-тың ірі қалаларына сапар шекті, онда оның танымал жанкүйерлері мен жергілікті сайланған шенеуніктер көрмені өткізді және елдің түкпір-түкпірінен келген жаңа коллекционерлер оның туындыларымен танысты. 1995 жылы Барнстың туындылары Африка-америкалық суретшілердің 20 ғасыр шедеврлері II атанған топтық көрмесіне қосылды. 1998 жылы Барнстың «Адвокат» картинасын жеке коллекционер Солтүстік Каролина Орталық университетінің құқық мектебіне сыйға берді. Барнс бұл картинаны «заңның әділ қолданылуы және барлық адамдар үшін, әсіресе ресурстары мен ықпалы жоқтар үшін заңдық процестің қадір-қасиетіне деген алаңдаушылығынан туындаған сезімдермен» жасады. 2001 жылы 9/11 оқиғасын бақылап тұрған Барнс «Еске алу» картинасын жасайды. Ол Сиэтл өнер мұражайында ресми түрде ашылды. Кейіннен Филадельфия қаласы үшін сатып алынып, Африка-америкалық мұражайына тапсырылды. Оның шектеулі саны сатылды, түскен табыстың 100% Hero Scholarship Fund-қа аударылды, ол Пенсильвания штатының полиция және өрттен қорғау қызметкерлерінің қызмет барысында қаза тапқан балаларына колледж оқу ақысы мен шығындарын жабуға көмектеседі. 2005 жылы Барнстың үш түпнұсқа картинасы Лондонның Уайтчепель галереясында өткен «Қараға оралу: өнер, кино және нәсілдік қиял» көрмесінде көрсетілді. 2005 жылы Канье Уэст Барнске жол апатынан кейін өмірі өзгерген сәтін бейнелейтін сурет салуды тапсырды. «Өмірді қайта жаңғырту» картинасы 9 фут х 10 фут өлшемде. Суреттің ортасында үлкен періште Уэсттің кішкентай бейнесіне қол созып тұр. 2007 жылдың қазанында Барнстың соңғы көрмесі өтті. Ұлттық футбол лигасы мен Time Warner Нью-Йоркте суретші және NFL ветераны Эрни Барнске арналған құрмет көрсету шарасын демеушілік етті. Барнс дүниеден өткен кезде «Іштен адамзатты азат ету» атты көрмеге дайындалып жатқан, өмірінің соңғы жылдарында салған көптеген картиналарын көрсетуді жоспарлаған. 2016 жылы Барнстың «Уиллидің шаштаразханасы» картинасы Эскондидодағы Калифорния өнер орталығындағы мұражайда афро-натуралды шаштың пионері Уилли Морроу туралы көрмеге қосылды.

Теледидар және кино

Барнс 1967 жылы "Ақиқатты айту" ойынының бір эпизодында пайда болды. Панель мүшелері Барнстың кәсіби футболшыдан суретшіге айналғандығын дұрыс болжады. Барнс 1969 жылы Чарлтон Хестон мен Джессика Уолтер бас рөлде ойнаған "Бірінші нөмір" фильмінде Деки Коулман рөлін ойнады. 1971 жылы Барнс "Дәрігерлердің әйелдері" фильмінде доктор Пенфилдтің рөлін сомдады, онда Дайан Кэннон, Ричард Кренна, Джин Хакман және Кэрролл О'Коннор ойнады. 1971 жылы Барнс Майк Генримен бірлесіп "Супер комедиялық боул" атты арнайы телешоуды жасады, онда Джон Уэйн, Фрэнк Гиффорд, Алекс Каррас, Джо Намат, Джек Леммон, Люсиль Болл, Кэрол Бернет және Тони Кертис сияқты белгілі спортшылар мен атақты тұлғалар өнер көрсетті. 1972 жылы тағы бір арнайы бағдарлама көрсетілді. "Жақсы уақыттар" телесериалының (1974–1979) барысында J.J. кейіпкерінің көптеген суреттері Эрни Барнстың туындыларынан алынған. Дегенмен, алғашқы маусымдағы (1974) "Қара Иса" суреті Барнс салған жоқ. "Sugar Shack" суреті шоудың төртінші маусымында (1976–1977) ашылу және жабылу титрлерінде алғаш рет пайда болды. Бесінші маусымда (1977–1978) "Sugar Shack" суреті тек сол маусымның алғашқы бес эпизодының жабылу титрлерінде қолданылды. Алтыншы маусымда (1978–1979) "Sugar Shack" суреті тек алғашқы сегіз эпизодтың ашылу титрлерінде және сол маусымның алғашқы бес эпизодының жабылу титрлерінде пайда болды. Бесінші және алтыншы маусымдарда (1977–1979) "Sugar Shack" суреті Эванс отбасының пәтерінің фонында көрінеді. Барнс "Жақсы уақыттар" телесериалының екі эпизодында эпизодтық рөлдерде ойнады: "Қонақ" (18 ақпан 1975 ж.) және "Sweet Daddy Williams" (20 қаңтар 1976 ж.). Барнстың суреттері көптеген телесериалдарда, соның ішінде "Коломбо", "Ақ көлеңке", "Dream On", "The Hughleys", "The Wayans Bros.", "Wife Swap" және "Soul Food", сондай-ақ "Drumline" және "Boyz n the Hood" фильмдерінде қолданылды. 1981 жылы Барнс Лу Госсет-младший Пейдж рөлінде ойнаған "Кері қайтпа: Леррой "Сатчел" Пейдждің тарихы" телефильмінде Негро лигасының бейсбол ұстауы Джош Гибсон рөлін ойнады. 2016 жылы шыққан "Southside with You" (Барак және Мишель Обаманың алғашқы кездесуі туралы) фильмінде Барнстың туындылары ерекше көзге түседі, олар екеуі сурет көрмесіне баратын сахнада көрсетілген.

Өлім

Барнс 2009 жылғы 27 сәуірде, дүйсенбі күні кешке Лос-Анджелестегі Седарс-Синай ауруханасында миелоидты лейкемиядан көз жұмды. Ол өртеліп, күлі екі жерге себілді: туған қаласы Дархемде, Солтүстік Каролина штатында, бұрын отбасының үйі тұрған жерге жақын, және Кармельдегі (Калифорния) жағажайда, оның өте сүйікті қалаларының бірінде.

Өлімнен кейін танылу

Эрни Барнс 2019 жылдың 2 қарашасында Солтүстік Каролина штатының Дурхам қаласында өткен Дурхам 150 мерекелік шараларының жабылу салтанатында Сесквицентиелдік құрмет комиссиясы тарапынан ерекше құрметке ие болды. Бұл қарымды "Дурхамды маңызды жолдармен қалыптастыруға үлес қосқан 29 адамның" адалдығы, жетістіктері және құштарлығы үшін берілді.